N-VA snoepte overal stemmen weg

De N-VA van voorzitter Bart De Wever zoog niet enkel het Vlaams Belang leeg, maar haalde ook stemmen bij andere centrumrechtse partijen. ©REUTERS

De N-VA won dit jaar de verkiezingen omdat ze haar kiezers van 2010 meer dan andere partijen aan zich kon binden en omdat ze erin slaagde stemmen bij het Vlaams Belang én bij alle centrumrechtse partijen weg te halen. Dat blijkt uit wetenschappelijk kiesonderzoek uitgevoerd door PartiRep, een samenwerkingsverband van verschillende universiteiten.

Maar liefst vier op de tien Belgen stemde bij de verkiezingen van 25 mei anders dan in 2010. ‘Het aantal mensen dat van partij veranderd is, is stabiel tegenover 2009, maar historisch gezien blijft dit een heel hoog niveau’, zegt Ruth Dassonneville van de KU Leuven. In de jaren 80 switchte slechts 15 procent van de kiezers van partij.

Voor wie er de verkiezingsuitslag bijneemt, is het verrassend dat vier op de tien kiezers van partij veranderde. De uitslag suggereert immers dat de verschuivingen al bij al beperkt bleven. De N-VA steeg tot 32,4 procent, de meerderheidspartijen uit de regering-Di Rupo – CD&V, Open VLD en sp.a – behaalden een status quo en het Vlaams Belang kreeg zware klappen.

Complexe realiteit

De realiteit is zoals steeds complexer. De N-VA dankt haar verkiezingsoverwinning aan relatief trouw kiezerspubliek. Net geen 73 procent van de mensen die in 2010 voor de partij van Bart De Wever stemden, deed dat in juni opnieuw. Daarenboven slaagden de Vlaams-nationalisten erin om bij alle andere rechtse partijen stemmen te winnen.

Het grootste slachtoffer van de N-VA-storm is het Vlaams Belang. De extreemrechtse partij, die tegenover 2010 slechts 30 procent van zijn kiezers kon behouden, zag zo’n 40 procent van zijn achterban weglopen naar de N-VA. Open VLD kon 10 procent van de Vlaams Belang-stemmers charmeren. Dat is te danken aan het ‘Maggie’-effect. Maggie De Block kon zich als staatssecretaris profileren op voor Belang-stemmers belangrijke departementen als Asiel en Migratie.

Open VLD en CD&V

Toch bleef de winst van Open VLD al bij al beperkt. Dat komt doordat de liberalen slechts de helft van hun kiezers konden houden. Tegenover 2010 verloren de liberalen bijna een derde van hun kiezers aan de N-VA. CD&V verloor dan weer 17,5 procent van haar kiezers aan de Vlaams-nationalisten, al maakte een weliswaar klein deel van de N-VA-kiezers de omgekeerde beweging. Voorts slaagden de christendemocraten erin om ook wat linkse stemmen te winnen. Dat de christendemocraten er toch op vooruit gingen, hebben ze te danken aan de stemmen die de vorige keer uitgerekend op de N-VA en de liberalen.

Hoewel Waalse kiezers trouwer zijn aan hun partij dan de Vlaamse, neemt ook de partijtrouw in Wallonië af. Zo’n 70 procent van de mensen die in 2010 op de PS stemde, deed dat op 25 mei opnieuw. De PS zag maar liefst een tiende van haar electoraat overstappen naar de extreemlinkse PTB, maar de partij kon dat deels compenseren door heel wat stemmen van Ecolo in te pikken.

Het is haast een vaste regel dat de grootste politieke familie van het land de premier mag leveren. Maar in welke mate bestaan die families nog? PartiRep vergeleek de standpunten van de politieke partijen op 124 stellingen.

Groen en Ecolo blijken de nauwste familieband te hebben. Zij houden er bij 76 procent van de stellingen dezelfde mening op na. Bij de sp.a en de PS is dat in 69 procent van de gevallen zo, bij Open VLD en de MR bij 66 procent. De CD&V en het cdH nemen slechts bij 58 procent van de stellingen een hetzelfde standpunt in. ‘Dat is enigszins logisch, gezien de evolutie van het cdH naar centrumlinks en die van CD&V naar centrumrechts. De afstand tussen de twee partijen was de afgelopen jaren ook groot op communautair vlak’, concluderen de onderzoekers.

Echt verwonderen doet die vaststelling gezien de ontwikkelingen van de jongste maanden niet. Zo weigerde het cdH in een centrumrechtse coalitie te stappen, terwijl de CD&V dat wel deed.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud