nieuwsanalyse

Na kwarteeuw nog veel mis met ‘private veiligheid'

©BELGA

25 jaar na de invoering van een ‘bewakingswet’ kampt België nog steeds met veel pseudo-bewakingsagenten, criminele portiers, slechte alarmsystemen enzovoort.

De evaluatie van de wet van 1990 op de ‘private en bijzondere veiligheid’ was besteld door minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). Hij wil de wet deze legislatuur bijsturen, en liefst al de komende maanden. Het resultaat is een rapport van 80 bladzijden dat een heldere stand van zaken geeft van een sector die niet alleen 15.000 bewakingsagenten telt, maar ook privédetectives, alarmbedrijven en -centrales, veiligheidsdiensten van openbaarvervoersmaatschappijen, portiers en tal van andere veiligheidsberoepen die in private handen zijn. Het rapport is deze week bezorgd aan alle vakbonden en sectoren die hebben meegewerkt aan het onderzoek. Waar loopt het na 25 jaar nog fout?

1. Schijn-bewakingsagent

Er zijn nog veel te achterpoortjes in de wet om mensen die niet opgeleid, betaald of gecontroleerd worden zoals een echte bewakingsagent toch dezelfde taken te laten uitvoeren. Zeker op evenementen zoals muziekfestivals en sportmanifestaties wordt losjes gewerkt met ‘stewards’ en ‘sporadische interne bewakingsdiensten’.

1%
Van de bijna 3 miljoen inbraakalarmen die de centrales vorig jaar verwerkten, is slechts 1% doorgegeven aan de politie.

Bij die laatste volstaat de toestemming van de burgemeester. Zo is al vastgesteld dat clubs van bodybuilders of beoefenaars van een gevechtssport bewakingsagent spelen.

Binnenlandse Zaken controleerde sinds 2009 41 zulke organisaties en slechts acht waren in orde. Twintig misbruikten dat achterpoortje met schijnvrijwilligers. Nog een voorbeeld zijn de ‘agenten’ die parkeerbedrijven inzetten om betalend parkeren te controleren. Dat moest sinds 2004 een uitdovend lightsysteem zijn, maar het is nog uitgebreid.

2. Portiers

In 1999 zijn regels ingevoerd voor de portiers in het uitgaansmilieu, maar de portiers zitten nog altijd in de greep van het criminele milieu. Echte bewakingsfirma’s doen dat niet wegens ‘te riskant, geweld, imagoschade en infiltratie door criminelen’. Op de achtergrond werken nog altijd criminele tussenpersonen of ‘portiersmakelaars’. Er is nog te veel geweld wegens een verkeerde aanpak of machtsvertoon. Er staan ook ‘illegale bewakingsagenten’ in de coulissen klaar om in te grijpen bij conflicten. Er is ook veel zwart geld. Het is zo erg dat de portiers het best wettelijk gescheiden worden van de bewakingsagenten, luidt het.

3. Gaten in de controle

In deze tijden van radicalisering en terreurdreiging is het verontrustend dat het moeilijk is bewakingsagenten te weren op basis van vertrouwelijke informatie van de politie of de Staatsveiligheid over een kandidaat. In de praktijk beperkt de screening zich tot het gerechtelijk verleden. Dat leidt tot wantoestanden wanneer op plaatsen met een dubbele screening, zoals kerncentrales of luchthavens, tegelijk groen en rood licht wordt gegeven.

15.000
Ons land telt zo’n 15.000 bewakingsagenten met een kaart van Binnenlandse Zaken.

Ook de toplui van bewakingsfirma’s zouden een volledig blanco strafblad moeten kunnen voorleggen. Er zou ook een prescreening moeten gebeuren van mensen die een cursus volgen om bewakingsagent te worden. Het moet ook mogelijk worden bewakingsagenten die nog niet veroordeeld zijn, maar voor wie er ernstige aanwijzingen zijn van een misdrijf preventief te schorsen. En bewakingsagenten zouden een discretieplicht opgelegd moeten krijgen, zeker over de veiligheidsaspecten.

4. Wat is dwang?

Welke dwangmiddelen mag een bewakingsagent gebruiken om te verhinderen dat iemand een privédomein betreedt? Mag een bewakingsagent op een privéterrein een wagen doorzoeken? Dat is allemaal niet duidelijk in de wet en het creëert juridische onzekerheid. Nu hebben de agenten volgens de beroepsvereniging van de bewakingsbedrijven in elk geval te weinig middelen om op te treden tegen personen. Dat is gevaarlijk op terreinen met een verhoogd risico. De federatie wil haar agenten handboeien laten gebruiken in sommige gevallen, maar de wet verbiedt dat, terwijl de sector ook een toegenomen agressie vaststelt tegen zijn agenten.

5. Valse alarmoproepen

In 1990 voorzag de wetgever ook in een systeem van ‘erkenning’ voor iedereen in de sector van de beveiligingsinstallaties, vooral om nodeloze alarmoproepen bij politie en brandweer te voorkomen. Maar van de 300.000 geregistreerde gebruikers van alarmsystemen in ons land zijn er ‘maar’ 180.000 aangesloten op een van de 28 private alarmcentrales. Nochtans zijn die een cruciale filter. Ze ontvingen vorig jaar bijna 3 miljoen inbraakalarmen, waarvan ze slechts 1 procent doorgaven aan de politie. Voor de 128.000 brandalarmen was dat nog geen 3 procent. Nog een heikel punt is dat sinds 2004 minderwaardige alarmsystemen vrij gebruikt kunnen worden, hekelt het rapport. Veel te veel nodeloze noodoproepen zijn het resultaat. Zo deed de brandweer vorig jaar nog 30 nodeloze interventies per dag of 10.583 in een jaar.

6. Beveiligingsfirma’s

De sector van de alarm- en beveiligingssystemen kan veel beter gereguleerd worden. In de wet is nog altijd geen goede beschrijving van wat een alarmcentrale juist inhoudt. Van de 903 beveiligingsbedrijven in ons land heeft amper een op de drie het vrijwillige ‘keurmerk’. De kwaliteit van hun dienst is onzeker. Door ‘erkenningen’ en geen ‘vergunning’ op te leggen aan beveiligingsbedrijven gebeurt er geen onderzoek naar hun betrouwbaarheid.

0
Sinds 2011 heeft de controledienst van Binnenlandse Zaken geen enkele privédetective gecontroleerd.

Veel gemeenten hebben daarover klachten. Mensen weten niet goed wie betrouwbaar is, verkopers van alarmsystemen doen alsof ze met de politie werken en na deurverkopen zijn zelfs al diefstallen vastgesteld. En dan is er nog een groep van 196 ‘veiligheidsadviseurs’ in België die advies geven, maar al te vaak aan belangenvermenging doen met systemen die ze verkopen. Ze krijgen evenmin een opleiding, hebben te weinig kennis en worden niet gekeurd door een instelling.

7. Ziekenhuizen

Ook op de spoeddiensten in psychiatrische ziekenhuizen of ziekenhuizen met psychiatrische afdelingen duiken sinds enkele jaren bewakingsagenten op. Veel tussenkomsten van die agenten zijn illegaal omdat ze deelnemen aan medische handelingen terwijl dat strikt verboden is door de bewakingswet.

8. In de trein en op de bus

De openbaarvervoersmaatschappijen NMBS, MIVB, De Lijn en TEC hebben hun eigen ‘veiligheidsdiensten’, zoals Securail. In het rapport wordt vermeld dat de NMBS aandringt om in bepaalde gevallen vuurwapens te geven aan die veiligheidsagenten, alsook extra beschermingsmiddelen zoals telescopische wapenstokken. Ze willen niet langer onder de gewone bewakingswet vallen omdat burgers moeten weten dat ze nu al meer mogen dan gewone bewakingsagenten.

Maar het rapport waarschuwt dat de screening van de veiligheidsagenten opgevoerd moet worden, zeker voor de agenten die toegang hebben tot kritieke infrastructuur zoals de Eurostar-terminal. En het is de politie die hen moet controleren op misbruiken, maar dat gebeurt te weinig. De politie wil hen te vriend houden en weet te weinig wat ze wel en niet mogen doen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud