Nieuwe Belgische studie: 'Zonder verlenging lockdown verdrinkt gezondheidszorg'

Nieuw onderzoek leert dat de sociale restricties in ons leven door het coronavirus nog een tijd moeten worden aangehouden. ©BELGA_HANDOUT

De regering kon niet anders dan de lockdown te verlengen. Anders zou ons gezondheidssysteem ineenstorten. Dat besluit een onderzoeksteam van de Universiteit Gent na een diepgaande analyse van de beschikbare data.

Het loslaten van de lockdown na 5 april en terugkeren naar het gewone leven, zou snel leiden tot een nieuwe uitbraak met een golf besmettingen. Onze ziekenhuizen zouden dan over ongeveer een maand bezwijken.' Dat concluderen professor bio-ingenieurswetenschappen Ingmar Nopens (UGent) en zijn doctoraatsstudent Tijs Alleman in een pas gepubliceerd artikel. Nopens en Alleman tonen met complexe wiskundige modellen aan dat invoering van de lockdown bijna twee weken geleden absoluut nodig was. Zonder ingrijpen, waarbij het coronavirus vrij baan kreeg, zouden er hooguit tot begin april ziekenhuisbedden zijn geweest. Tegen de piek van de pandemie, ergens tussen mei en juni, zou intensieve zorg 40.000 patiënten moeten hebben verwerken. Om u een idee te geven: België heeft momenteel 2.089 bedden op intensieve voor coronapatiënten. Daarvan zijn er nu 690 bezet.

Hoe veeleisend en lastig dat ook is, horeca, winkels en restaurants blijven best nog langer dicht. Dankzij de verstrengde maatregelen slaagde de regering er al in het aantal ziekenhuisopnames en patiënten op intensieve zorg meer uit te smeren in de tijd, wat de zorgverleners ademruimte geeft. Daardoor is een rampscenario vermeden. Maar dat effect zou zonder verlenging van de lockdown snel uitgewerkt zijn. De ziekenhuizen zouden uiterlijk begin mei tot het laatste coronabed volliggen en tegen de piek van een nieuwe uitbraak tegen juni-juli zouden er 35.000 patiënten op intensieve zorg belanden. In zo'n scenario dreigden dus Italiaanse toestanden, met beddentekort en artsen die de toevloed niet meer aankunnen.

Lange periode van tests 

De wereldwijde uitbraak van het coronavirus heeft al heel wat voorspellingsmodellen voortgebracht. Maar hoe betrouwbaar zijn die voorspellingen? Een interactieve explainer op multimedia.tijd.be/coronamodellen/

Waarom het werk van Nopens zo interessant is? Alle virologen gaan ervan uit dat het beleid een accordeon wordt - met periode van strengere en mindere strengere sociale restricties - tot er voldoende immuniteit bij de bevolking is of er een vaccin is. Nopens biedt een tool om die golven slim te managen, waarbij je de juiste maatregelen (schrappen events, social distancing, scholen open of dicht) op maat neemt en zo de druk op de intensieve zorg behapbaar houdt. 'En dat altijd op basis van de recentste info', zegt Nopens.

Hij komt tot een paar interessante conclusies. Zo is er volgens hem op korte termijn weinig kans op een succesvolle strategie van groepsimmuniteit zonder dat de gezondheidszorg instort. Daarom zal een lange periode nodig zijn van screening en tests, op zijn Zuid-Koreaans. Die moeten besmette gevallen tijdig detecteren en isoleren, zodat er geen nieuwe uitbraak komt, terwijl de samenleving toch opnieuw op gang kan komen. Ons land kan geen maanden aan met het huidige niveau van economische inactiviteit.

Daarnaast ging hij uit van een model met meer bedden op intensieve zorg. Daardoor zou er sneller groepsimmuniteit ontstaan en de sociale restricties ook sneller kunnen worden afgebouwd. Maar de zwakte van deze aanpak is dat die volgens de hoogleraar geen rekening houdt met zieke zorgwerkers. In alle rapporten over corona blijkt dat veel dokters en verplegers op een bepaald moment ziek worden, wat extra druk op het systeem zet.

De conclusie van Nopens is dat er pas begin 2021 - over bijna een jaar dus - ruimte komt om het publieke leven in grote mate weer vrij te geven. Een vaccin wordt voor die tijd niet verwacht.

Kwart miljoen

Nopens en zijn team doen iets wat geen enkele Belgische wetenschapper hen tot nu voordeed. Ze bouwden een wiskundig model - waarvan er intussen heel wat circuleren - dat het verloop van de pandemie probeert te voorspellen. Nopens legt daar een interessante extra laag over. Hij haalt de mosterd bij bestaande ingenieursprocessen om te berekenen hoe de pandemie op korte en langere termijn gemanaged kan worden. Anders gezegd: hij zoekt via een model de ideale balans tussen een zo vrij mogelijk leven en genoeg sociale restricties om te bereiken dat de ziekenhuizen de toevloed van coronapatiënten aankunnen. Dergelijke modellen kunnen de overheid helpen bij hun grootste uitdaging eens deze coronapiek voorbij is: de economie een kickstart geven, zonder dat er een nieuwe grote uitbraak komt, en dat tegen een achtergrond van grote onzekerheid.

Met zijn diepgravende model gaat Nopens een stapje verder dan in een van de geruchtmakendste studies tot nu toe. De Britse universiteit Imperial College voorspelde dat er zonder ingrijpende maatregelen in het Verenigd Koninkrijk een kwart miljoen mensen zouden sterven. Dat zette de Britse regering ertoe aan het spoor van de groepsimmuniteit te verlaten. Met die aanpak stel je de bevolking bloot aan het virus om snel genoeg een kritische massa tot 80 procent immuun te krijgen, zodat het virus zijn agressieve ziekmakende kracht verliest.

Ingmar Nopens neemt als vertrekpunt de twee bekendste strategieën tot nu toe: het quarantainemodel van China en het Zuid-Koreaanse testen en traceren.

Nopens is wel zo eerlijk, wat trouwens voor de andere modellen ook geldt, om toe te geven dat er door de grote onzekerheden en de schaarste aan data over het virus een grote foutenmarge is. Daarom werkt hij met cijferintervallen in plaats van met één enkel getal. Dat gezegd, komt hij tot de conclusie dat de piek van de pandemie ergens begin april valt, zoals het wetenschappelijk expertencomité rond viroloog Steven Van Gucht verwacht.

WELK MODEL GEBRUIKEN DE ONDERZOEKERS?

Nopens vertrekt van een SEIR-model. Dat is een klassieke methode om de verspreiding van infectieziekten te beschrijven. In zo'n model wordt de bevolking verdeeld in vier groepen: mensen die besmet kunnen raken, mensen die besmet zijn maar (nog) zonder symptomen, mensen die besmettelijk zijn en en mensen die immuun zijn. Voor de duidelijkheid: volgens Chinese studies vertoont 86 procent van de coronapositieven nooit symptomen, zoals Nopens zelf ook aangeeft.  Niet alleen voegt Nopens er nog extra subcategorieën aan toe, hij gaat ook in methodiek een stap verder dan de meeste modellen. Hij probeert het in lijn te krijgen met het werkelijke aantal vastgestelde besmettingen en doden tot nu toe.

Vervolgens steekt hij in zijn model een hele set parameters - data over het virus uit de wetenschappelijke literatuur - die hij kalibreert of herberekent voor sociale contacten. Daaruit komen dan meerdere scenario's die afhangen van de genomen maatregelen om sociale contacten in te dammen. Nopens neemt als vertrekpunt de twee bekendste strategieën tot nu toe. De eerste is China dat grote delen van zijn bevolking in quarantaine zette, wat leidde tot 24 keer minder sociale contacten. Daarnaast is er het gematigder Zuid-Koreaanse model dat potentiële coronagevallen test en een trackingsysteem hanteert om de contacten van coronapositieven op te sporen en ze te isoleren.

Een mix van beide kan ook. België is nu te laat om het Zuid-Koreaanse model toe te passen, omdat de voorwaarde voor die aanpak is dat het aantal besmettingen onder een bepaald plafond moet blijven. Maar eens de piek voorbij is en er zicht komt op een verlichting van de lockdown, kan België er perfect voor kiezen te gaan testen en traceren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud