NMBS-bussen moeten onderbezette trein vervangen

©BELGA

De NMBS wil op een aantal lijnen treinen vervangen door bussen en trams in eigen beheer. Die zijn goedkoper dan onderbezette treinen in de weekends en de daluren.

Het voorstel om eigen NMBS-bussen en -trams in te zetten staat in het nieuwe ontwerp van het beheerscontract. Daarin worden afspraken vastgelegd tussen het spoorbedrijf en zijn broodheer, de federale overheid, over de werking van de NMBS.

Wat met de kleine spoorlijnen?

De NMBS en federaal minister van Mobiliteit François Bellot (MR) stellen in het ontwerp van beheersovereenkomst voor om tot 2024 het spoornet te betonneren en geen kleine lijnen te schrappen. De vraag is of het voorstel de onderhandelingen in de regering zal overleven.

De discussie is communautair dynamiet. De NMBS haalt 70 procent van haar inkomsten in Vlaanderen, terwijl Vlaanderen en Wallonië evenveel stations hebben. In Wallonië ligt ook meer kilometer spoor. De NMBS ligt al jaren onder vuur omdat ze in vergelijking met buitenlandse spoorbedrijven veel te weinig efficiënt is. De oplossing ligt deels in het sluiten van onrendabele stations, die in hoofdzaak in Wallonië liggen. Het gaat onder meer om lijnen in Henegouwen en de Ardennen. Studies tonen aan dat er in België per station 13 procent minder reizigers zijn dan in het buitenland.

Die analyse mag economisch kloppen, wieden in de onrendabele Waalse stations betekent politiek gesproken een opstand onder de taalgrens. Toen gewezen Bpost-topman Johnny Thijs Bellots voorganger Jacqueline Galant adviseerde over haar moderniseringsplannen voor de NMBS, stelde hij voor spoorlijnen te schrappen. Het voorstel haalde nooit het definitieve plan en Thijs gaf er de brui aan. Bellot en de MR willen nu tot 2024 een bevriezing vastklinken. Aan Vlaamse kant is daar weinig animo voor. De Vlaamse partijen begrijpen dat de discussie aan Waalse kant onbespreekbaar is tot na de verkiezingen in 2019, maar zien het niet zitten om elk gesprek tot 2024 onmogelijk te maken.

De onderhandelingen tussen spoorbaas Sophie Dutordoir en het kabinet van federaal minister van Mobiliteit François Bellot (MR) zijn afgerond. De federale regering is aan zet om politiek knopen door te hakken.

De Lijn en TEC

Het opvallendste voorstel is dat de NMBS haar werking wil uitbreiden naar bussen en trams. ‘In overleg met de gewestelijke vervoersmaatschappijen mag de NMBS de opdracht van de openbare dienst op bepaalde lokale verbindingen permanent verzekeren met andere vervoersmodi’, staat te lezen in de ontwerptekst.

Spoorbronnen bevestigen dat daarmee bedoeld wordt dat de NMBS eigen bus- en tramverkeer mag inrichten, naast de bestaande Vlaamse openbaarvervoersmaatschappij De Lijn en de Waalse TEC. Die worden nu ingezet als het spoor door pech, een ongeval of werken onbeschikbaar is.

Maar in haar plannen lijkt de NMBS zich als een directe concurrent van de andere vervoersmaatschappijen op te werpen. Op het huidige openbaarvervoersnet zijn veel overlappingen, waarbij treinen min of meer dezelfde trajecten rijden als veel bussen.

Door de dichtheid van het net is het onwaarschijnlijk dat de NMBS zich ook op het Brusselse grondgebied van de lokale MIVB wil wagen.

Het is onduidelijk hoe de NMBS haar plannen concreet wil invullen. Volgens federaleregeringsbronnen viseert de NMBS trajecten die op sommige tijdstippen door een gebrek aan reizigers onrendabel zijn. Nu zet de NMBS - die van de federale regering elk jaar 4 procent productiever moet worden - dure treinen in, terwijl bussen en trams een pak goedkoper zijn.

Daarom is het idee om buiten de grote assen op sommige lijnen tijdens de piekuren treinen in te zetten, maar daarbuiten en in het weekend bussen te gebruiken. Op nog minder bezette assen zouden de treinen in het weekend verdwijnen en door een busdienst vervangen worden.

Log monster

In de federale regering is te horen dat het NMBS-voorstel er alleen kan komen met de nadrukkelijke goedkeuring van de regionale regeringen. De N-VA en Open VLD steken niet onder stoelen of banken dat ze de NMBS een log, inefficiënt monster vinden. Het lijkt sterk dat een partij als de N-VA zou toelaten dat de NMBS zonder slag of stoot De Lijn zou beconcurreren.

Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) verklaarde onlangs nog dat hij het fietsverhuurbedrijf Blue Bike van de NMBS wil overnemen en bij De Lijn wil onderbrengen.

Bij de onderhandelingen tussen de topmedewerkers van de federale regering liggen nog drie discussiepunten op tafel: de gevraagde betonnering van het spoornet, de vrijheid om prijzen van tickets en abonnementen te bepalen en de voorwaarden die gekoppeld worden aan de variabele lonen voor de spoortop.

2%
De NMBS wil de prijzen van abonnementen voor woon-werkverkeer en van gewone tickets met 2 procent boven op de index optrekken.

De NMBS wil meer vrijheid om haar eigen tariefbeleid uit te stippelen, meldt De Standaard. De maatschappij wil via lagere tarieven en kortingen meer passagiers buiten de spitsuren laten reizen. De NMBS wil ook de prijs van abonnementen voor woon-werkverkeer en van gewone treinbiljetten optrekken met maximaal 2 procent boven op de index.

Ook forse stijgingen van de energieprijs mogen worden doorgerekend in de tickets. Hogere ticketprijzen waren een stokpaardje van de vorige spoorbaas Jo Cornu, maar plannen in die richting botsten telkens op breed verzet bij de politiek en het middenveld.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content