NMBS-handel in commissielonen onderzocht

Antwerpen-Centraal is een van de paradepaardjes van Eurostation, een van de vele vastgoeddochters van de NMBS. ©blanken/Hollandse Hoogte

Er komt een externe audit naar de filialen die zich bij het spoorbedrijf NMBS bezighouden met vastgoed. De spin in het web is stationsbouwer Eurostation, die kwistig omsprong met overheidsgeld.

Ze zijn al jaren het zwarte gat van de Belgische spoorwegen. Rond de NMBS cirkelt een kluwen van ruim 80 dochterbedrijven. De grootste en belangrijkste zijn de filialen Eurostation, Eurogare en Euro Immo Star, die zich bezighouden met de bouw van stations en de ontwikkeling van de stationsomgeving. De spin in het web is Eurostation, dat in binnen- en buitenland optreedt als studiebureau en bouwpromotor. NMBS-topman Jo Cornu heeft vragen bij de werking van die vastgoeddochters. Daarom komt er een externe audit naar de financiële stromen van de voorbije vijf jaar bij de drie vastgoeddochters.

‘In het begin viel zeker wat te zeggen voor de oprichting van filialen’, is te horen bij een gewezen NMBS-topper. ‘Het voordeel is dat je transparante structuren krijgt, met een duidelijk zicht op inkomsten en uitgaven. Maar er moeten wel duidelijke regels van goed bestuur worden afgesproken. Het probleem is dat nooit een Chinese muur is opgetrokken tussen de moeder en haar dochters, waardoor nogal wat mensen petjes van beide zijn gaan opzetten.’

100 miljoen
De filialen maken officieel winst. De NMBS-dochters leverden het moederbedrijf de voorbije tien jaar circa 100 miljoen euro dividenden op.

De filialen maken officieel winst. De NMBS-dochters leverden het moederbedrijf de voorbije tien jaar circa 100 miljoen euro dividenden op. Die kwamen voor ongeveer 90 procent van Eurostation. Maar uit onze informatie blijkt dat Eurostation zijn inkomsten flink oppompte door stevig te factureren aan het moederbedrijf, kosten af te wentelen op de NMBS en flinke commissies op te strijken

Kostennota's

Maarten Digneffe, de zoon van de bekende socialistische vakbondsleider op rust Jos Digneffe, kreeg na een sollicitatie in 2006 een contract van onbepaalde duur bij Eurostation. Via een apart contract werd hij door Eurostation ter beschikking gesteld van de toenmalige NMBS Holding. Voor het moederbedrijf zou hij als verbindingsman fungeren met de concessiehouders in de winkelgalerij van het gerenoveerde station Antwerpen-Centraal, een project van Euro- station.

Uit kostennota’s, die aan De Tijd bezorgd werden, blijkt dat Eurostation voor de detachering van Digneffe maandelijks bedragen tot 15.000 euro factureerde aan de NMBS. ‘Ik heb nooit iets van die bedragen gezien’, reageert Digneffe. Uit afschriften die De Tijd kon inkijken, blijkt dat hij in 2009 netto 1.608 euro verdiende. ‘Mijn eerste loon bedroeg 1.200 euro netto en ik heb bij Eurostation nooit meer verdiend dan 2.950 euro bruto’, klinkt het.

Hoge commissielonen behoren tot het DNA van NMBS-dochter Eurostation.
Een NMBS-topper

In verschillende onkostennota’s staat ook dat Eurostation de NMBS voor de verplaatsingen van Digneffe tot 2.500 kilometer per maand aanrekende. ‘Dat is bijzonder vreemd. Ik woonde in die tijd op 100 meter van Antwerpen-Centraal. Ik moest af en toe wel de baan op, maar de geciteerde afstanden liggen wel erg aan de hoge kant.’ Digneffe kan niet zeggen of die manier van werken gebruikelijk was bij Eurostation. Evenmin weet hij waarom ervoor gekozen werd via dure consultancycontracten tussen moeder en dochter te werken. ‘Ik herinner me dat ik ooit tegen mijn vader heb gezegd dat het raar was dat Eurostation zo veel aanrekende, terwijl ik zelf een bescheiden loon verdiende.’

Kerntaak

Persoons werd onlangs aan de deur gezet als topman van Eurostation. Dat gebeurde op aansturen van Jo Cornu, die na zijn aanstelling als CEO van de NMBS eind 2013 ook ondervoorzitter werd bij Eurostation. De rechtstreekse aanleiding waren de plannen van Eurostation om terreinen te ontwikkelen naast nieuwe stations in India. Cornu blies het project eind vorig jaar af, niet alleen omdat hij het geen kerntaak van het spoor vindt, maar ook omdat hij vragen had bij de hoge commissielonen op de inkomsten die met de lokale Indiase partners afgesproken waren. Daar werd Persoons op afgerekend, maar Cornu schreef er ook een brief over aan Jean-Claude Fontinoy.

De voorzitter van de raad van bestuur van de NMBS, een vertrouweling van MR-vicepremier Didier Reynders, staat erom bekend dat hij aan de touwtjes trekt van alle grote vastgoeddossiers bij de NMBS. In zijn brief hekelde Cornu de rechtstreekse interventies van Fontinoy in het dossier via de Belgische ambassade in India. Nu Cornu begonnen is met het uitmesten van de vastgoedstal, botst hij op Fontinoy. Het gevolg is een machtsstrijd tussen beide.

Marktprijs

De afspraken in India zijn volgens een insider ook gangbare praktijk voor Belgische stationsprojecten. ‘Hoge commissielonen behoren tot het DNA van Eurostation’, zegt een bron dichtbij de bedrijfstop. ‘De NMBS betaalt ook in België erg hoge commissies aan Eurostation voor alle werkzaamheden rond de stationsprojecten. De uitgekeerde commissielonen lopen op tot 30 procent van de totale bouwkosten. Het is een publiek geheim dat de gehanteerde tarieven ver boven de marktprijs liggen. Dat kan omdat Eurostation geen enkele concurrentie hoeft te vrezen. Het heeft de facto een monopolie, omdat het een bevoorrechte behandeling krijgt van de NMBS.’

Bij de NMBS werd vernomen dat Eurostation zijn commissies baseert op de gangbare tarieven in de sector. ‘Afhankelijk van de grootte van het project variëren die tussen 11,5 en 20 procent.’ Toch wordt toegegeven dat de tarieven voor studiekosten en commissies op de uitvoering van de werken lager kunnen. ‘Dat zal ook moeten, door de zware besparingen waar de spoorwegen voor staan.’

Bij het NMBS-personeel groeit het ongenoegen over de voorkeursbehandeling van Eurostation. De ingenieurs van de afdeling stationsbouw bij de NMBS zien met lede ogen hoe Eurostation met alle grote, dure projecten gaat lopen, terwijl zij met de kruimels achterblijven. ‘Wij moeten ja knikken, projecten doorschuiven naar Eurostation zonder daarover vragen te stellen, en vaststellen dat Eurostation daar rijkelijk voor vergoed wordt. Laat staan dat gecontroleerd wordt of die vergoedingen daadwerkelijk allemaal besteed worden aan openbare dienstverlening’, zegt een ervaren personeelslid.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud