Advertentie
reportage

Op zoek naar het recept dat Denemarken doet werken

Koning Filip in Kopenhagen, naast Novo Nordisk-CEO Lars Fruergaard Jorgensen (links), Waals minister van Werk Christie Morreale (PS) en federaal minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS). ©BELGA

Meer mensen aan het werk krijgen lukt als iedereen flexibel is, het zo lokaal mogelijk gebeurt en vakbonden en werkgevers elkaar vertrouwen. Dat leert een koninklijk bezoek aan Kopenhagen.

In Kopenhagen is corona een verre gedachte. Nergens is een mondmasker te bespeuren, coronapassen zijn er niet nodig en géén hand geven ter begroeting wordt als onbeleefd beschouwd. Op de intensieve zorg liggen in het hele land een tiental covidpatiënten.

Maar het is vooral qua arbeidsmarkt dat Denemarken de toekomst toont waar België van droomt. Van de bevolking tussen 20 en 64 jaar werkt 78 procent, terwijl dat in België slechts 70 procent is. In zowel het federale regeerakkoord als in dat van Vlaanderen, Brussel en Wallonië staat dat dat beter moet.

Koning Filip vestigt deze week nog eens de aandacht op die uitdaging. Hij gaat in Kopenhagen op zoek naar het geheim van het Deense succes. In zijn kielzog reisden de federale, Vlaamse, Brusselse en Waalse ministers van Werk - Pierre-Yves Dermagne (PS), Hilde Crevits (CD&V), Bernard Clerfayt (DéFI) en Christie Morreale (PS) – mee, net als de top van werkgevers en vakbonden.

Minister op vaderschapsverlof

‘Ons doel is de werkgelegenheidsgraad omhoog te krijgen’, zei de koning dinsdagochtend in het Deense ministerie van Werk. ‘Er zijn te veel mensen die willen en kunnen werken en die geen job vinden. We willen bovendien onze hoge levensstandaard in stand houden en iedereen ervan laten genieten. En als we een inclusievere samenleving willen, moeten we doeltreffender worden in opleiding, training en rekrutering. Daarom willen we leren van jullie.’

De eerste les in het Deense model kwam meteen, toen Mattias Tesfaye de koning verwelkomde en uitlegde dat hij eigenlijk de minister van Migratie is. ‘Ik vervang de minister van Werk, die sinds vorige week op vaderschapsverlof is.’ Het toont hoe flexibiliteit het uitzonderlijke ingrediënt is van het Deense recept. Jaarlijks verandert bijna een op de drie Denen van job, legt hij uit.

Jaarlijks verandert bijna een op de drie Denen van job.
Mattias Tesfaye
Deens minister

‘De Deense vakbonden aanvaarden dat’, zegt Tesfaye. ‘Wie werkloos wordt en zonder inkomen valt, krijgt een stevige uitkering.’ Omdat dat duur is, wordt meteen zwaar ingezet op opleiding. ‘We hebben net drie centra voor beroepsopleidingen in klimaattransitie geopend’, zegt Tesfaye. ‘Als je windmolens bouwt, wil je ook de mechaniekers en elektriciens die ermee kunnen werken.’

Grondwet van de arbeidsmarkt

Het gebeurt op basis van een grote maatschappelijke consensus. ‘De overheid komt nauwelijks tussen in het arbeidsmarktbeleid’, zegt Tesfaye. ‘De vakbonden en werkgevers doen dat zelf. We hebben geen wettelijk minimumloon. Zij bepalen dat.’ De samenwerking gaat terug op ‘het septemberakkoord, een compromis dat bonden en werkgevers sloten in 1899. De tekst staat ingekaderd in het hoofdkantoor van de belangrijkste Deense werkgeversorganisatie, die het ‘de grondwet van onze arbeidsmarkt’ noemt’.

Het overleg heeft ertoe geleid dat de flexibiliteit alle kanten opspringt. Niet alleen kunnen bedrijven snel mensen ontslaan, werknemers krijgen ook veel kansen om werk en gezin te combineren. 'De Deense farmareus Novo Nordisk gebruikt het volledige palet van flexibele werkuren, thuiswerken, kortere werkweken, arbeidsduurverkorting en een carrièreonderbreking', legt hr-directeur Mille Brochhorst aan de koning en de vier ministers van Werk uit.

Autisme

Het bedrijf heeft een speciaal programma om mensen met autisme aan te werven, vervolgt ze. ‘Ze hebben speciale vaardigheden. Ze zijn in staat kleine details op te merken in een berg data. Maar ze hebben een omgeving nodig die heel voorspelbaar en rustig is. We vragen dat aan hun collega’s.’

Behalve flexibiliteit is lokale krachtdadigheid een ingrediënt van het Deense succesrecept. Dat blijkt als de koning dinsdagnamiddag een gemeenschapscentrum bezoekt in Gladsaxe, een gemeente nabij Kopenhagen. ‘De Deense welvaartsstaat is een lokale welvaartsstaat’, zegt Morten Mandoe, de hoofdeconoom van de vereniging van de lokale overheden. Denemarken telt 98 gemeenten, die bevoegd zijn voor migratie, onderwijs en arbeidsmarkt.

De gemeenten leiden werklozen naar een job of opleiding en helpen lokale bedrijven werknemers te vinden. Op de tafel van de koning ligt een flyer die uitlegt hoe ze dat in Gladsaxe aanpakken: ‘We geloven dat dicht contact met burgers doeltreffend is. We geloven dat frequente afspraken met werklozen hen helpt om werk te vinden. We geloven dat zelfs maar een paar uur in een bedrijf werken iemands motivatie om een job te vinden versterkt.’ Maar ook: ‘We geloven dat sancties doeltreffend zijn om burgers dichter bij de arbeidsmarkt te brengen.’

Loopbaanzekerheid

Rest de vraag welke lessen de Belgische delegatie mee naar huis neemt. Hans Maertens, de gedelegeerd bestuurder van de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka, is vooral de snelheid waarmee bedrijven kunnen aanwerven en ontslaan opgevallen. ‘Bij ons zoeken we vooral de zekerheid in de arbeidsmarkt. Hier tonen ze dat je die zekerheid kan combineren met flexibiliteit.’

Vlaams minister van Werk Hilde Crevits vindt dat Vlaanderen iets kan leren van hoe de Denen heldere afspraken maken met wie werkloos is, en er sancties op laten volgen als die niet worden nageleefd. Een ander goed idee vindt ze dat een paar uur werken per week ook zinvol kan zijn, zonder meteen te streven naar een volwaardige job. ‘De kers op de taart is de jobrotatie. Drie miljoen Denen werken. 800.000 daarvan veranderen jaarlijks van baan. Wij blijven gemiddeld elf jaar in dezelfde baan. Wij zoeken in Vlaanderen nog altijd jobzekerheid, hier krijgen ze loopbaanzekerheid.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud