Overheid knoeit met aanbestedingen

Didier Reynders (MR). ©BELGA

Van het software-onderhoud van Buitenlandse zaken tot de uniformen van de politie: het Rekenhof is messcherp voor hoe de federale overheid zondigt tegen de regels voor aanbestedingen.

Het Rekenhof, dat in opdracht van het parlement controleert of wat de regering doet wettelijk en financieel correct is, is vernietigend voor de manier waarop sommige federale administraties contracten toekennen aan bedrijven. ‘Voor bepaalde leveringen en diensten wordt vaak geen beroep gedaan op een overheidsopdrachtenprocedure’, concludeert het Rekenhof.

Aanbestedingen worden niet correct opgevolgd of er wordt niet publiek over gecommuniceerd. Offertes zijn niet in orde. Bedrijven krijgen stilzwijgend jarenlang verlengingen van hun contract, waardoor de overheid meer betaalt dan nodig.

Als de overheid een bestelling wil plaatsen, gelden er strenge regels om te vermijden dat bedrijven al dan niet opzettelijk een voorkeursbehandeling krijgen. Zo moet de overheid voor opdrachten van meer dan 8.500 euro minstens drie offertes opvragen om de concurrentie te laten spelen. Maar in de praktijk maakt ze zich er soms snel vanaf door hier en daar te polsen naar de gangbare prijzen.

Zo kocht de POD Maatschappelijke Integratie in 2015 een dienstwagen waarbij na een ‘informele marktverkenning’ de opdracht werd toegekend aan één leverancier, zonder dat de concurrentie formeel de kans kreeg om mee te dingen naar de opdracht.

Reynders' fotomateriaal

De FOD Buitenlandse Zaken van minister Didier Reynders (MR) plaatste zelfs een bestelling voor fotomateriaal bij een bedrijf zonder dat dat vooraf een offerte had ingediend en zonder dat bij concurrenten offertes waren opgevraagd. Terwijl voor die opdracht oorspronkelijk 5.500 euro was voorzien, liep de factuur op tot 12.470 euro. Volgens Buitenlandse Zaken was een realistische prijsopgave onmogelijk omdat het niet om een in detail omschreven opdracht ging.

In principe mogen overheidscontracten niet langer dan vier jaar duren, tenzij daar een goede reden voor is. Die maatregel moet voorkomen dat concurrenten de kans ontzegd wordt om met een beter aanbod te komen. Toch liet Buitenlandse Zaken via stilzwijgende verlengingen toe dat een contract voor vaste telefonie negen jaar lang bij hetzelfde bedrijf bleef. Een contract voor softwareonderhoud loopt al sinds 1995. In een van de dossiers leidde de stilzwijgende verlenging volgens het Rekenhof tot een meerprijs van 70.000 euro per jaar, omdat de overheidsdienst geen nieuw voordeliger akkoord sloot.

In een reactie aan het Rekenhof liet minister Reynders weten dat zijn overheidsdienst intussen rekening houdt met de opmerkingen. Maar de stilzwijgende verlenging van contracten is soms onvermijdbaar omdat bedrijven technische monopolies hebben op noodzakelijke technologie.

Politie

Voor de aankopen van de federale politie is het Rekenhof bijzonder kritisch. Tussen 2013 en 2015 plaatste de politie voor 167 miljoen euro bestellingen. Het Rekenhof ziet daarbij tekortkomingen in het administratief beheer. Voor een bestelling voor 4,8 miljoen euro van uniformen duurde het anderhalf jaar na het indienen van de offertes vooraleer de opdracht werd toegewezen.

Toen was er nog maar één bedrijf in de running, dat zo de kans zag zijn oorspronkelijke prijzen met 8,6 procent te verhogen. Bij een bestelling van 3.000 politievoertuigen waren belangrijke stukken van de offertes niet correct ondertekend, waardoor de overheid ze eigenlijk niet in aanmerking hadden mogen nemen. Een bestelling van wapenstokken voor 102.000 euro werd bij een bedrijf geplaatst ook al bleek uit testen dat ze niet bestand waren tegen zout water, een absolute voorwaarde om mee te mogen dingen.

Ook bij de federale overheidsdiensten Mobiliteit en Werkgelegenheid stootte het Rekenhof op fundamentele gebreken voor het jaar 2015. Het gaat dan vooral om kleinere opdrachten van minder dan 8.500 euro, waarvoor vaak slechts één bedrijf in aanmerking werd genomen zonder offertes van concurrenten te vergelijken.

De FOD Mobiliteit kon in de helft van de onderzochte opdrachten niet aantonen dat concurrerende bedrijven een kans kregen. Bij de FOD Werkgelegenheid was dat in een derde van de onderzochte contracten het geval. Het Rekenhof merkt wel op dat beide overheidsdiensten sindsdien hun beheer hebben bijgestuurd, waardoor ze nu wel voldoen aan de regelgeving over overheidsopdrachten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect