Advertentie

Overheid staat tegenover 60.000 burgers op klimaatproces

In de aanloop naar de rechtszaak hielden leden en sympathisanten van de vzw Klimaatzaak afgelopen weekend acties in onder meer Brussel, Antwerpen en Gent. ©BELGA

In Brussel proberen dinsdag 60.000 burgers te herhalen wat in Nederland lukte: via de rechtbank een strenger klimaatbeleid afdwingen.

Voor de Franstalige rechtbank van eerste aanleg in Brussel beginnen dinsdag de pleidooien in de klimaatzaak, een rechtszaak waarmee 60.000 burgers de overheid tot een strenger klimaatbeleid willen verplichten.

De eisende partij is de vzw Klimaatzaak. Die stapte in 2015 naar de rechter om de federale overheid en het Vlaamse, Waalse en Brusselse Gewest te laten veroordelen omdat ze een ontoereikend klimaatbeleid voeren. Na een lange procedurekwestie of het proces in het Frans of het Nederlands moest worden gevoerd, kunnen de pleidooien beginnen. Die duren negen dagen.

Milieuvereniging

De eerste vraag wordt of de vzw zo'n proces wel kan opstarten. Het Hof van Cassatie weigerde dat traditioneel, maar wijzigde zijn rechtspraak in 2013. Sindsdien kan een milieuvereniging naar de rechter stappen om wetten op milieubescherming te doen naleven. Voordien konden alleen individuele burgers dat. Voor de zekerheid voeren de leden van de vzw de zaak ook als individuele burgers.

Het proces is grensverleggend omdat wellicht voor het eerst een rechter wordt gevraagd de overheid te verplichten een volledig beleidsdomein bij te sturen.

Als de rechtbank de eis ontvankelijk verklaart, is het de vraag of ze die ook gegrond vindt. Opnieuw zullen de argumenten niet politiek, maar juridisch moeten kloppen.

Mensenrechten

De vzw claimt daarom in haar dagvaarding dat de overheid de mensenrechten schendt omdat ze te weinig doet om te verhinderen dat de opwarming van het klimaat het recht op leven schendt. Dat laatste is vervat in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Andere rechtsgronden zijn het grondwettelijk recht op de bescherming van de gezondheid en de bescherming van een gezond leefmilieu.

2050
België moet in 2050 koolstofneutraal zijn.

De eisers vinden ook dat de staat het preventie- en het voorzorgsbeginsel niet naleeft, door haar fout schade veroorzaakt die ze in natura moet herstellen en gebonden is door de internationale klimaatverdragen.

Ze vroegen aanvankelijk dat de rechter de federale overheid en de drie gewesten verplicht de jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen tegen eind 2020 met minstens 25 procent te doen dalen in vergelijking met 1990. Tegen 2050 moet dat 80 procent minder zijn. Als de overheid daar niet in slaagt, moet ze per maand uitstel een dwangsom van 100.000 euro betalen die ze moet besteden aan klimaatbeleid.

De doelen zijn ondertussen veranderd: minstens 42 procent minder uitstoot tegen 2025, en minstens 55 procent minder in 2030. In 2050 moet België koolstofneutraal worden.

Rechter en politicus

Het proces is grensverleggend omdat wellicht voor het eerst een rechter wordt gevraagd de overheid te verplichten een volledig beleidsdomein bij te sturen. Dat zoiets niet kansloos is, bewijst het Nederlandse voorbeeld. Daar veroordeelde de Hoge Raad, de evenknie van het Belgische Hof van Cassatie, de Nederlandse overheid tegen eind 2020 een kwart minder broeikasgassen uit te stoten dan in 1990.

De Nederlandse regering vond dat door de uitspraak een rechter op de stoel van de politici ging zitten, maar ze kreeg geen gelijk. Volgens de rechter had de regering zichzelf gebonden aan internationale verdragen, waarvan de rechtbank de naleving kan afdwingen. Dat argument roept in België herinneringen op aan het verzet van de N-VA tegen het Marrakeshmigratiepact, dat tot de val van de regering-Michel leidde.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud