analyse

Perfecte storm raast over migratiedossier

Dit jaar zal België het hoogste aantal asielaanvragen te verwerken krijgen sinds de asielcrisis in 2015. ©ID Photo Agency / Mine Dalemans

Een nieuwe asielcrisis ontrolt zich op het moment dat de federale regering compleet machteloos staat en het antimigratieklimaat piekt. Kan deze perfecte storm een trigger zijn die de comateuze coalitiegesprekken in een stroomversnelling brengt?

‘Als we de westerse waarden ernstig nemen, dan staan we met zijn allen recht en nemen we afstand van dat clubje dat daar zit (Vlaams Belang, red.). Dat zelfs op een moment dat we discussiëren over brandstichting zich gedraagt zoals een bepaalde fractie in de Reichstag toen over zulke problemen werd gesproken: lachen, ironiseren en de zaken belachelijk maken.’

Vlaams minister van Samenleven Bart Somers (Open VLD) ging in het parlementair debat over de brandstichting in een gepland asielcentrum in Bilzen voluit tegen het Vlaams Belang. Vlaams Belang-parlementslid Filip Dewinter gooide olie op het vuur met de repliek dat ‘de brandstichting in Bilzen de regering niet slecht uitkomt om het protest tegen de asielcentra monddood te maken’. De discussie in het parlement schetst perfect hoe het migratie- en identiteitsdebat in ons land een nieuwe horizon aftast.

1. Asielcrisis, deel 1

©MEDIAFIN

In ons land is een nieuwe asielcrisis in ontwikkeling. In oktober waren er 3.000 asielaanvragen - bijna 1.000 meer dan in de zomer, wanneer normaal de jaarlijkse asielpiek is. De federale opvangdienst Fedasil moet alle zeilen bijzetten om iedereen onder dak te krijgen.

De vraag is waar al die mensen vandaan komen. Door een betere grensbewaking viel de grote influx grotendeels stil. Ruim een miljoen mensen staken in 2015 en 2016 illegaal de Middellandse Zee over. Anders dan toen komt een grote groep mensen die asiel aanvragen niet van buiten Europa. Ze zijn hier al veel langer.

‘Een deel van hen zag zijn aanvraag tot vluchtelingenstatus elders, bijvoorbeeld in Duitsland, geweigerd en probeert nu verblijf te krijgen via een asielaanvraag bij ons’, zegt Gabrielle Baes van het Vluchtelingencommissariaat (CGVS), dat oordeelt of mensen recht hebben op de vluchtelingenstatus. ‘Ook het aantal meervoudige asielaanvragen stijgt. Dat zijn mensen die bij ons nieuwe verzoeken tot bescherming indienen, ook al hebben onze diensten eerdere aanvragen afgewezen.’

Nog opvallend is een groep die in een ander land de vluchtelingenstatus heeft, maar toch doorreist naar België en hier opnieuw bescherming vraagt. Die mensen worden zo goed als zeker geweigerd, maar België is verplicht hun dossier te behandelen. Het gaat vooral om mensen met een vluchtelingenstatuut in Griekenland, dat een naar Europese normen karige welvaartsstaat heeft. Vluchtelingen reizen daarom door naar West-Europa, waar de sociale voorzieningen veel groter zijn.

Een snel einde van de crisis is niet meteen in zicht. Integendeel. Door het recente Turkse offensief in Noord-Syrië wordt gevreesd voor een nieuwe exodus.

2. Asielcrisis, deel 2

Een snel einde van de crisis is niet meteen in zicht. Integendeel. Door het recente Turkse offensief in Noord-Syrië wordt gevreesd voor een nieuwe exodus. In Turkije leven 3,6 miljoen Syrische vluchtelingen, die Turkije wil repatriëren naar de corridor in Syrië die het Turkse leger annexeerde. De inschatting is dat Syriërs de wijk uit Turkije nemen. ‘Er is nu al opnieuw een verhoogde instroom in Griekenland, Malta, Italië, Cyprus en ook Spanje’, zegt Baes.

Spanje is een wat apart verhaal. Het is geen migratiekanaal voor Syriërs, Afghanen en Irakezen, klassiek de grootste groepen asielzoekers. Spanje is wel de reden waarom ons land veel asielaanvragen krijgt van Salvadoranen en Palestijnen. Zij vliegen visumvrij vanuit Zuid-Amerika naar Spanje, waarna ze doorreizen naar ons land en hier asiel aanvragen. Dat is minister van Asiel en Migratie Maggie De Block (Open VLD) een doorn in het oog. Maar intrekking van de visumplicht is Europese materie en de kans is klein dat Spanje plooit. Door de historische banden ligt de soepele visumregeling voor Latijns-Amerika er gevoelig.

©MEDIAFIN

‘De nieuwe druk aan onze buitengrens sijpelt door naar onze hoofdsteden’, aldus het CGVS. In Frankrijk is onrust over een stijging in het aantal asielaanvragen, met aangescherpte migratiewetten tot gevolg. Nederland zit in een opvangcrisis, die vooral te maken heeft met een achterstand in dossiers.

Opmerkelijk is dat de stijging in het aantal asielaanvragen relatief het hoogst is bij ons, leren de cijfers van de ons omringende landen. België zit in de eerste tien maanden van 2019 al op het niveau van 2018. Zet die trend zich door, dan eindigt het dit jaar op een vijfde meer asielaanvragen dan vorig jaar. Dat is fors meer dan in de andere grote Europese asielpolen.

De beschermingsgraad in ons land - het percentage asielzoekers dat bescherming krijgt - ligt op 39 procent. Dat is hoger dan in de ons omringende landen, maar zakt snel. Een steeds kleinere groep mensen die asiel aanvraagt is dus echt vluchteling. Dat creëert grote uitdagingen voor de uitzetting van mensen zonder verblijfsrecht - met twee op de tien laag in ons land - en de strijd tegen illegaal verblijf.

3. Antimigratieklimaat

België en omstreken kregen er dit en vorig jaar twee asielzoekers per 1.000 inwoners bij. Die nuance wordt weggeblazen in een oorverdovende storm, in de Wet- en de Dorpsstraat. Ook het federaal parlement stond gisteren op stelten, door een simpele resolutie die goedkeuring kreeg van de socialisten, de MR, CD&V, de PVDA en DéFi. Zij pleiten ervoor dat België zich aansluit bij een initiatief van enkele Europese lidstaten om de opvang van bootmigranten, gered in de Middellandse Zee, eerlijk onder elkaar te verdelen. ‘Te gek voor woorden’, aldus de tegenstanders. ‘Er is al plaatstekort en grote onvrede. Waar gaan ze slapen?’, zegt Theo Francken (N-VA).

4. Machteloze regering

Asiel en migratie is een federale bevoegdheid. Maar het parlement is verdeeld, en de restregering in lopende zaken is na het vertrek van een pak grote kanonnen machteloos. Bij de vorige grote formatiecrisis in 2011 kwam schot in de zaak onder externe druk van de financiële markten. Nu is er geen enkele urgentie. Tenzij een nieuwe asielcrisis de trigger wordt die de formatie wakker schudt. Een opvangcrisis wekt in elk geval geen zin op in nieuwe verkiezingen, een scenario dat her en der circuleert. Want in het huidige klimaat rekent het Vlaams Belang zich nu al rijk.

©MEDIAFIN

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n