'Regering in lopende zaken volmachten toekennen is erg problematisch'

Grondwetspecialist Stefan Sottiaux. ©Jonas Lampens

Om deze crisis aan te pakken was het beter geweest een noodregering of een regering van nationale eenheid te installeren, zegt Stefan Sottiaux, hoogleraar grondwettelijk recht aan de KU Leuven.

Afgelopen weekend lagen verschillende scenario’s op tafel om snel een regering te vormen die de coronacrisis zou aanpakken. Na maandenlange onderhandelingen over de vorming van een federale regering leidde de coronacrisis ertoe dat de PS en de N-VA - de twee grootste partijen langs beide kanten van de taalgrens - opnieuw aan tafel gingen.

Het scenario dat voorlag, was een volwaardige noodregering met de grootste partijen die gedurende een jaar de crisis zou beheersen. Maar PS-voorzitter Paul Magnette trok zijn staart in, nadat duidelijk geworden was dat hij in zijn partij onvoldoende steun had om in een regering met de N-VA te stappen.

Uiteindelijk werd op een plan B teruggevallen, waarbij de regering-Wilmès volmachten krijgt om de crisis te beheersen en de oppositie steun levert vanuit het parlement. Daarbij krijgt de regering de macht om het parlement buitenspel te zetten.

Wat vindt u van de politieke deal die afgelopen weekend gesloten is?

Stefan Sottiaux: ‘Dat volmachten worden toegekend aan een regering is ongebruikelijk, want het laat de regering toe wetten te wijzigen zonder dat het parlement daarbij betrokken wordt. Maar het is niet nieuw, want in het verleden werd het nog al eens toegepast bij crisissen. Maar wat wel nieuw is, is dat de regering-Wilmès een regering in lopende zaken is. Het valt af te wachten of de regering het vertrouwen aan het parlement zal vragen en een volwaardige minderheidsregering wordt. Als ze dat niet doet en gebruik maakt van volmachten als regering in lopende zaken, dan is dat erg problematisch vanuit democratisch oogpunt.’

Waarom?

Sottiaux: ‘Omdat het parlement dan zijn controlerende macht niet kan uitoefenen en het vertrouwen in de regering niet kan opzeggen. Maar zelfs als de regering-Wilmès het vertrouwen krijgt, dan nog is het problematisch omdat het om een minderheidsregering gaat. De regeringen die in het verleden gebruikmaakten van volmachten waren altijd regeringen met een meerderheid. De regering-Dehaene maakte eind jaren 90 gebruik van volmachten om alle noodzakelijke maatregelen te kunnen nemen om toe te treden tot de Europese Monetaire Unie. Maar toen was dat een noodregering voor een jaar, die later een doorstart kreeg. Om een crisis te beheersen is het beter dat je een volwaardige regering hebt of een noodregering of een regering van nationale eenheid.’

Hoe verstrekkend is het dat volmachten worden toegekend aan de regering-Wilmès?

Sottiaux: ‘Het hangt ervan af hoever die volmachten reiken. Zal de regering aan het parlement een volmachtenwet voorleggen waardoor ze uitsluitend maatregelen kan nemen in het kader van de volksgezondheid zoals in 2009 gebeurde bij de uitbraak van de Mexicaanse griep? Of zal ze ook sociaal-economisch kunnen ingrijpen? Zal ze bijvoorbeeld fiscale hervormingen kunnen doorvoeren om de economische crisis te beheersen, zoals de verlaging van de btw in de horeca?'

Wellicht wordt het die laatste optie.

Sottiaux: ‘Net daarom was het vanuit democratisch oogpunt beter geweest dat je een volwaardige regering in stelling had gebracht die die beslissingen neemt. Nu zal het een regering in lopende zaken zijn of een minderheidsregering die slechts beschikt over 38 van de 150 Kamerzetels die maatregelen zal nemen. Daar kan je vragen bij stellen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud