Relaas van het weekend waarin zelfs corona geen volwaardige regering bracht

PS-voorzitter Paul Magnette speelde de hoofdrol tijdens een hallucinant politiek weekend. ©BELGA

Twee dagen leek een noodregering rond PS en N-VA in de lucht te hangen. Tot Georges-Louis Bouchez (MR) zijn ministers telde, Paul Magnette (PS) rechtsomkeer maakte en er plots een deal met de groenen lag, die klinkt als Vivaldi. Relaas van een hallucinante 72 uur in Wetstraat 10, waarin zelfs corona dit land geen volwaardige regering bracht.

Flashback naar donderdagavond: terwijl de veiligheidsraad topoverleg houdt over de sluiting van cafés en restaurants, kijken N-VA-voorzitter Bart De Wever (N-VA) en PS-voorzitter Magnette elkaar op het partijhoofdkwartier van de PS in de ogen. De jonge sp.a-voorzitter Conner Rousseau heeft de twee aartsvijanden bijeengebracht. Al maanden vindt hij - net als CD&V en de N-VA - dat de grootste partijen van elke taalgroep in de regering moeten.

Met een nooit geziene gezondheidscrisis voor de deur zien De Wever en Rousseau een momentum. Ook Magnette ziet in dat het land een krachtige regering nodig heeft om de crisis te lijf te gaan. De Wever en Magnette besluiten hun vijandigheden aan de kant te schuiven en sluiten een corona-handshakedeal. Het gevoel zit goed. 'Voor het eerst sinds de verkiezingsdag 26 mei is er een cognitieve opening bij de PS. Dit kan lukken', valt die avond te horen.

Flashforward naar zondagnamiddag 14 uur, op de residentie van Kamervoorzitter Patrick Dewael (Open VLD). 'Jullie zijn leugenaars zonder code', haalt De Wever uit naar Magnette en MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez. De Wever eist dat twee 'leugens' worden rechtgezet: dat hij het premierschap geëist zou hebben voor zichzelf. En dat hij eerst een staatshervorming wou afkloppen. ‘Jamais avec la N-VA’, roept Magnette terug. De sfeer is volledig om zeep.

'Gedegouteerd'

Enkele uren eerder hebben Magnette en Bouchez de noodregering helemaal aan diggelen tijdens een nu al historische uitzending van de RTL-talkshow ‘C’est pas tous les jours dimanche’. Nadat de voorzitters van PS, N-VA, MR, CD&V, Open VLD en sp.a hun onderhandelingen zondagochtend om 2 uur hadden beëindigd om 's namiddags verder te spreken, duiken de socialist en de liberaal bij Christophe Deborsu op, waar toevallig ook Jean-Marc Nollet van Ecolo zit. Merkwaardig genoeg brengen de drie een perfect eensluidende boodschap. Dat het onverantwoord zou zijn om midden in een historische gezondheidscrisis van regering en van premier te wisselen, wat de N-VA had gesuggereerd. 'Je verandert toch niet midden de oorlog van generaal.' En dat de PS de zetelende regering vanuit de oppositie wil steunen, samen met de groenen. Nollet kopt de bal binnen. ‘Ik heb zaterdag aan zowel Paul Magnette als de koninklijk opdrachthouders Patrick Dewael en Sabine Laruelle duidelijk gemaakt dat de groenen bereid zijn de regering-Wilmès volle steun te bieden in de strijd tegen corona. Het is tijd voor nationale eenheid.’

Het is nu tijd voor nationale eenheid.
Paul Magnette en Jean-Marc Nollet
Voorzitters PS en Ecolo

Bouchez, ook een studiogast, knikt tevreden en dankt de PS en Ecolo voor hun steun. Bij CD&V, N-VA, Open VLD en sp.a kijken ze stomverbaasd toe. Sp.a-voorzitter Rousseau noemt zichzelf op Twitter 'gedegouteerd'.  

PS-torpedo's

De irritatie is groot omdat het verhaal van paars-geel na het nachtelijk overleg nog niet helemaal dood was. Wel was duidelijk geworden dat enkele heel grote obstakels op de weg naar een noodregering lagen.

Eén: de MR wou de Wetstraat 16 niet loslaten. Maar finaal ging iedereen ermee akkoord dat Wilmès mocht blijven.

Twee: het idee van Conner Rousseau om naar een kabinet van beperkte duur en beperkte samenstelling te gaan - een tiental ministers, vijf per taalgroep - kon heel pijnlijk uitvallen voor een paar partijen, vooral dan voor MR en Open VLD. 'We gaan toch de minister van Volksgezondheid niet wandelen sturen in zo'n crisis', was bij Open VLD te horen.

En drie: nadat De Wever een quote bij VTM Nieuws had gegeven om druk te zetten op de Franstaligen en N-VA-bronnen off the record lieten verstaan dat hij de lead wou nemen, begon de PS weer klamme handjes te krijgen. De Brusselse afdeling vuurde enkele torpedo’s af op het idee toch met de aartsvijand in bad te gaan. Ook de topman van de Franstalige socialistische vakbond, FGTB, uitte zijn woede.  

Bouchez voelde de aarzeling bij Magnette -die ondertussen een peiling onder ogen had gekregen waarin de PS het eigenlijk niet slecht doet- en duwde keihard voor het behoud van de lopende regering met Wilmès als premier. Toen de PS zaterdagavond onverwacht tweette dat je in een storm niet van kapitein verandert, was het duidelijk dat de twee het op een akkoordje hadden gegooid. Bouchez kon zijn vele ministers in stelling houden, Magnette vermeed een interne opstand. 

Generaal

Maar volgens meerdere bronnen werd er die nacht wel een engagement uitgesproken tussen de zes voorzitters om samen verder te gaan. Alleen over de vorm moest nog een robbertje worden uitgevochten. Zondagmiddag kwamen de sherpa’s van de zes partijen bijeen om een inhoudelijk programma op papier te zetten, met straffe coronamaatregelen. ‘Maar terwijl de medewerkers van de PS en de MR met onze medewerkers aan het vergaderen waren, moesten ze op tv verklaringen van hun bazen aanhoren die daar haaks op stonden. Gewoon hallucinant’, aldus een toponderhandelaar - geen N-VA'er. 

Je verandert niet van generaal in volle oorlog. Als we hadden moeten praten waarover de N-VA wou praten, dan hadden we op Pasen nog geen regering.
Georges-Louis Bouchez
MR-voorzitter

Magnette en Bouchez hadden de switch toen dus al gemaakt. Sterker: in de uren na de nachtelijke sessie werd contact gelegd met Ecolo-voorzitter Jean-Marc Nollet, het resultaat volgde even later live bij Deborsu. Daar werden meteen ook de scudraketten tegen De Wever in stelling gebracht. Dat de N-VA had laten verstaan dat ze zelf de leiding wou nemen van een noodregering, noemden ze onverantwoord. ‘Hij profiteert van een crisissituatie om zijn eigen macht uit te breiden.’ Volgens de paarse partijen kwam de N-VA ook af met een eisenpakket over andere thema’s zoals migratie en de kernuitstap én het artikel 195, de passe-partout voor een staatshervorming. Een provocatie dus, maar het lijken vooral bliksemafleiders. Volgens de PS legde de N-VA zelfs artikel 195 van de grondwet weer op tafel, de passe-partout voor een verregaande staatshervorming, en dus een provocatie op een moment dat het land in de ban van een crisis is. Maar dat lijken grotendeels bliksemafleiders. De realiteit is dat Magnette zondagochtend de wind van voren kreeg op het PS-partijbureau. Hij was te ver gesprongen, beseft hij ook. Met de switch richting de groenen kreeg hij het partijbureau onder controle.

Boos op 'kameraad' Magnette

Aan Vlaamse kant leefde na het toneeltje bij RTL de overtuiging dat de PS en de MR een entente hadden gesloten met de groenen om CD&V en de sp.a te dwingen een Vivaldi-coalitie te forceren. Vooral voor CD&V zou het moeilijk worden om daaraan te ontsnappen, of ze moest al uit de regering stappen. Het concept van een regering van socialisten, liberalen, groenen en CD&V werd de jongste weken nadrukkelijk verkend door Dewael en Laruelle. Maar het gebrek aan Vlaamse meerderheid bleef maar op een njet stoten van CD&V-voorzitter Joachim Coens en ook van Rousseau.

Terwijl de medewerkers van de PS en de MR met de Vlaamse partijen aan het vergaderen waren, hoorden ze hun bazen verklaringen afleggen die daartegen ingingen.
Vlaamse onderhandelaar

De jonge voorzitter speelt een bepalende rol. Rousseau was vanaf donderdag niet alleen de go-between tussen de PS en CD&V, en de PS en de N-VA, hij was ook snoeihard in zijn boosheid op ‘kameraad’ Magnette. Dat de ‘junior partner’ van de PS al de hele tijd een eigen koers vaart en daarbij niet zo dol is op de groenen maakt dat Magnette tot nu toe geen enkele andere uitweg heeft gevonden naar een regering zonder de N-VA.  

Bij de start van de vergadering van de laatste kans, zondagnamiddag in de Wetstraat 10, wordt meteen duidelijk dat CD&V, de sp.a en Open VLD het spel van Magnette en Bouchez niet zomaar willen meespelen. Tegelijk groeit het besef dat de zittende regering inderdaad maar beter kan doorwerken, in plaats van tijd te verliezen met een stoelendans. 'We moeten met iets naar buiten komen.' Bij Open VLD klonk eerder ook zware kritiek op het spelletje dat De Wever had gespeeld om zichzelf in de markt te zetten als premier, terwijl iedereen wist dat hij dat nooit zou doen.

Volmachten

Na een woelige start, lijkt een compromis er plots toch nog in te zitten. CD&V, sp.a, Open VLD én ook de MR geven hun fiat voor een constructie waarbij PS en N-VA de restregering zouden ondersteunen en zelf zouden kiezen of ze aan boord gingen. N-VA zou dan één vicepremier toevoegen, PS en sp.a zouden er buiten blijven. Maar opnieuw slaat PS de deur dicht. Magnette herhaalt zijn aanbod om met de groenen en cdH, die in de loop van de avond aanschuiven om dat te bevestigen, de zittende regering van buitenaf te steunen. Een onderhandelaar: 'Het komt er gewoon op neer dat de PS en de groenen de regering niet willen steunen als ook de N-VA gewoon nog maar steun levert. Het is gewoon te zot om los te lopen.'

De PS en Ecolo willen de regering niet ondersteunen als de N-VA ze ook steunt. Het is gewoon te zot om los te lopen.
Vlaamse bron

Finaal komt het ei van columbus op tafel: volmachten. Die moeten de regering-Wilmès toelaten het parlement te passeren bij het bestrijden van de coronacrisis en dus veel sneller te schakelen. De volmachten bieden een oplossing voor een praktisch probleem: de kans is groot dat het parlement door corona lange tijd niet zal samenkomen. Maar ze maskeren vooral een politiek probleem:  dat het voorlopig onduidelijk blijft of de zetelende regering nu eerder naar Vivaldi dan naar paars-geel neigt. Dat is ook voor CD&V, Open VLD en sp.a handig meegenomen. 

'Staatsgreep'

De pijnlijke realiteit -ondanks de opluchting bij de meeste onderhandelaars- is dat er nog altijd geen volwaardige regering is. En dat het vertrouwen tussen meerdere actoren zo zwaar is geschonden dat het de vraag is of die er ooit nog zal komen. Of wel, in een verdoken vorm? Een dag na het akkoord wordt al duidelijk dat er verschillende interpretaties bestaan over wat er na de zes maanden met volmachten gebeurt en of Wilmès II dan gewoon verderwerkt met gedoogsteun van PS en groenen - een soort Vivaldi, met andere woorden. N-VA en sp.a voelen zich bekocht door sluwe vos Patrick Dewael. In hoeverre CD&V mee is, blijft wazig.

Bij de N-VA liggen de debatfiches al klaar: 'staatsgreep' valt. Maar de Vlaams-nationalisten blijven vooral over met een loden kater. De kansen op regeringsdeelname lijken weg en in de oppositie zit Vlaams Belang -dat in de peilingen nog meer uitloopt op N-VA- al zout in de wonde te strooien. Gerolf Annemans op Twitter: 'Vivaldi, maar dan met volmachten van de N-VA. Hilarisch, als het niet zo tragisch was.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud