Sinterklaas is springlevend in coronatijden

De Kamer zette de afgelopen weken het licht op groen voor honderden miljoenen euro's aan meeruitgaven. ©Photo News

Hogere mijnwerkerspensioenen, allerhande premies en extra geld voor de zorg: in coronatijden is er plots geld voor alles. 'Terwijl de focus moet liggen op maatregelen die de economie zo efficiënt mogelijk herstellen', zegt de econoom Gert Peersman.

Het lijkt een eeuwigheid geleden, maar toen corona enkel een biermerk was, werden politieke onderhandelingen gedomineerd door de vraag of het begrotingstekort aan het einde van de legislatuur op 0,5 of 1 procent van het bruto binnenlands product (bbp) moest uitkomen. Nu door de coronacrisis het tekort volgens de Europese Commissie voor dit jaar afstevent op 8,9 procent van het bbp, ligt niemand nog wakker van een procent meer of minder.

Waren de Belgische overheidsfinanciën voor de coronacrisis al een tranendal, dan is de situatie dat vandaag helemaal. Maar door de crisis heeft een soort van paradigmashift plaatsgevonden. Tekorten zijn plots geen probleem meer. Om de economie te onderstutten moet de overheid de geldbuidel opentrekken. Het systeem van de tijdelijke werkloosheid kost op zijn eentje al miljarden.

Tegelijk lijkt de coronacrisis een momentum te bieden om geld uit te delen. Zo deed de Kamer een pensioengift van 190 miljoen euro aan de Limburgse mijnwerkers. PS-voorzitter Paul Magnette stelde voor de werknemers in de zorg een nettopremie van 750 euro te geven. Tal van wetsvoorstellen, zoals het verlagen van de belastingen voor wie tijdelijk werkloos is, liggen te wachten op goedkeuring. Corona heeft Sinterklaas ondanks zijn hoge leeftijd niet geveld, klinkt het schamper.

Ongedekte cheques

‘De focus moet nu liggen op maatregelen die de economie zo efficiënt mogelijk herstellen, niet op het geven van ongedekte cheques’, zegt de econoom Gert Peersman (UGent). ‘Ik begrijp de roep naar een loonsverhoging voor het zorgpersoneel, maar over zoiets moet je na deze crisis nadenken en dan moet daar een financiering in de vorm van hogere belastingen of besparingen tegenover staan.’

In de recente initiatieven die in het parlement werden genomen ontbreekt die financiering. Bij gebrek aan een volwaardige regering is de budgettaire controle weg en vindt elke goedbedoelde maar dure maatregel in de Kamer een meerderheid. ‘De budgettaire uitdaging is enorm. Maar als je ziet wat vandaag in het parlement goedgekeurd geraakt, zien ze dat daar blijkbaar anders. Als het over geld uitgeven gaat, is er voor alles een meerderheid’, liet minister van Werk Nathalie Muylle (CD&V) zich afgelopen weekend in De Tijd ontvallen.

8,9%
Begrotingstekort
De Europese Commissie ziet het Belgische begrotingstekort dit jaar uitkomen op 8,9 procent.

Door de lage rentevoeten is het politiek zeer verleidelijk om het geld te laten rollen. Schulden aangaan kost de overheid haast niets. Toch waarschuwt Peersman voor de gevolgen van die logica. ‘Sommigen zeggen dat de schuld door de economische groei en de inflatie zal verwateren, maar het duurt nog altijd 30 à 45 jaar vooraleer de waarde van die schuld gehalveerd is. Je blijft er dus mee zitten, terwijl andere uitdagingen zoals de vergrijzing en het klimaat op ons afkomen. Laat ons dus voorzichtig blijven.’

Rekening van het blussen

Op momenten dat het kot in brand staat beginnen te zeuren over de rekening van het blussen heeft weinig zin. Na de financiële crisis in 2008 gebeurde dat wel. De Europese landen gingen snel bezuinigen en de Europese economie belandde in een tweede recessie én in een eurocrisis. Het besef is er nu dat de economie eerst weer moet aansterken vooraleer de rekeningen op orde worden gebracht.  

Maar geld steken in dingen die de brand niet helpen te blussen is evenzeer onzinnig. ‘Uit onderzoek weten we dat je schulden mag maken, maar dat je dat zeer gericht moet doen’, zegt Peersman. ‘Bij voorkeur ondersteun je met dat geld mensen en bedrijven die met liquiditeitsproblemen kampen. Doordat die dat geld kunnen spenderen, herstelt de economie sneller en krijgt de overheid meer belastinginkomsten binnen.’

Je ondersteunt het best mensen en bedrijven die met liquiditeitsproblemen kampen. Doordat die dat geld kunnen spenderen, herstelt de economie sneller.
Gert Peersman
Econoom UGent

Een stelsel als de tijdelijke werkloosheid is daar een voorbeeld van, maar de overheid zou verder kunnen gaan. Concreet denkt Peersman aan het tijdelijk ondersteunen van het horecapersoneel, dat door de coronacrisis langdurig zijn inkomen ziet verwateren. ‘Als je nu geld geeft aan het zorgpersoneel, belandt dat allicht op een spaarboek. Geef je het aan mensen die hun inkomen hebben zien terugvallen, zoals de horecawerknemers, dan zullen die dat uitgeven en zo ondersteun je de economie.’

Productieve investeringen

Tegelijk moet de overheid volgens Peersman meer dan ooit nadenken over wat hij productieve investeringen in de economie noemt. Het gaat dan over geld om de klimaatomslag mogelijk te maken of betere opleidingen voor werknemers die de productiviteit ten goede komen en zo de vergrijzing helpen te betalen. ‘Een euro die je zo slim besteedt, levert de economie drie euro op. Laat ons dan daar op focussen in plaats van op het geven van cadeaus.’

Met het huidige beleid dreigt België budgettair helemaal af te glijden. Al voor de crisis dreigde het tekort uit te komen boven 3 procent van het bbp en lag de staatsschuld al boven 100 procent van het bbp. Dat legde, zonder dat er een oplossing is voor de vergrijzingskosten en de klimaatproblematiek, een zware last op de komende generaties. De coronacrisis maakt die problemen alleen maar groter.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud