Strategische stock mondmaskers mag nooit nog tekortschieten

Een zorgverlener in het Sint-Trudo Ziekenhuis draagt een skibril als extra bescherming tegen het coronavirus. Tijdens de crisis waren er ernstige tekorten aan beschermend materiaal. ©BELGA

De Belgische strategische stock met mondmaskers raakt eindelijk weer gevuld. Een monsterlading van meer dan 31 miljoen chirurgische mondmaskers moet het fiasco van de vorige, vernietigde stock doen vergeten.

Het was een regelrechte nachtmerrie. Toen de coronacrisis in maart losbarstte, bleek onze nationale strategische stock met hoogwaardige FFP2-mondmaskers onbestaande te zijn. Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) was destijds, in volle crisis, karig met uitleg toen parlementsleden haar vragen stelden. Maar al gauw raakte bekend dat België sinds 2018 geen strategische voorraad meer had.

Tussen 2009 en 2018 had ons land een strategische stock van 63 miljoen mondmaskers. Die was opgebouwd na de Mexicaanse griep. Maar de federale overheidsdienst Volksgezondheid had de voorraad volledig vernietigd. In legerkringen was te horen dat niets mis was met de hangars waar de dozen lagen, maar de maskers bereikten hun houdbaarheidsdatum en Volksgezondheid liet na ze te vervangen.

162 miljoen
Chirurgische maskers
Tegen midden september moet de federale strategische stock ruim 162 miljoen chirurgische maskers tellen.

Het kabinet-De Block had de overheidsdienst een eerste keer in 2015, nog eens medio 2018 en dan in februari 2019 aangemaand tot actie, onder andere voor een strategische stock van zowel mondmaskers als vaccins en geneesmiddelen. Uiteindelijk deed de dienst een voorstel waar een prijskaartje van 100 miljoen euro aan bleek te hangen. Voor De Block was zo’n grote investering onmogelijk voor een regering in lopende zaken. Met het gekende gevolg.

In februari vroegen de Wereldgezondheidsorganisatie en de Risk Management Group van de regering een nieuwe voorraad aan te leggen. Maar met een wereldwijde schaarste aan mondmaskers en een eerste bestelling van FFP2-maskers begin maart die faliekant afliep, was het debacle compleet.

Een taskforce onder leiding van minister Philippe De Backer (Open VLD) kreeg op 23 maart de opdracht de nodige bestellingen te plaatsen. Vijf maanden later lijkt ons land eindelijk weer een federale stock met mondmaskers die naam waardig te hebben. Deze maand zijn 4,5 miljoen KN95 en N95-maskers, equivalenten van de FFP2-maskers, aangekomen uit Sjanghai in de haven van Antwerpen. Daarmee telt de strategische voorraad meer dan 14 miljoen zulke maskers.

Een saga als met de vernietigde strategische stock mogen we natuurlijk niet meer meemaken. Daardoor begon ons land aan de crisis met een serieuze achterstand.
Caroline Leys
Woordvoerster van minister Philippe De Backer (Open VLD)

Het kabinet-De Backer verwacht zondag zijn grootste bestelling tot dusver: bijna 31,4 miljoen chirurgische mondmaskers, waarmee de voorraad in één klap verdubbelt tot bijna 62 miljoen chirurgische maskers. Met meer dan 250.000 face shields en brillen in stock is er ook voldoende materiaal voor gezichts- en oogbescherming.

Al zijn de komende weken cruciaal om tegen midden september de streefcijfers te halen die de regering vooropstelt. Tegen dan moeten ruim 162 miljoen chirurgische maskers in stock zijn, naast meer dan 40 miljoen FFP2- of KN95-maskers. Minister De Backer maakt zich sterk dat voldoende strenge clausules zijn afgesproken met leveranciers die hun betrouwbaarheid hebben bewezen.

Wie die betrouwbare leveranciers zijn, geeft De Backer voorlopig niet prijs, 'zodat andere landen ze niet kunnen afsnoepen van België'. Ook de betaalde prijzen worden nog niet vrijgegeven. In totaal zou de federale regering al zeker voor 338 miljoen euro aan beschermingsmateriaal hebben besteld. De ladingen die nu per schip aankomen, zouden beduidend goedkoper zijn dan tijdens de periode van schaarste. Ook omdat ze niet gebracht moeten worden met speciaal daarvoor gecharterde vliegtuigen.

Verdedigingslinies

‘Het systeem dat nu is uitgewerkt, is gebaseerd op drie verdedigingslinies, die moeten werken als er nog een sanitaire crisis opduikt’, zegt Caroline Leys, de woordvoerster van De Backer. ‘De eerste linie is de decentrale stock: het pakket dat elke eerstelijnszorgverlener heeft gekregen om onmiddellijk beschermingsmateriaal te hebben. De tweede linie zijn de regio’s, die ook een stock aanleggen. En ten derde is er de federale strategische stock met voldoende, getest materiaal bestemd voor noodleveringen, bijvoorbeeld aan een ziekenhuis dat overbelast zou raken.’

Er is ook gevraagd aan de ziekenhuizen en andere zorginstellingen om hun eigen, decentrale reserve op peil te houden. ‘Wij noemen de federale stock 'the lender of last resort'', zegt Leys. 'In principe moet elk ziekenhuis, elke arts en elk woon-zorgcentrum zorgen voor zijn eigen beschermingsmateriaal. Dat is altijd de regel geweest. Tijdens de sanitaire crisis waren er duidelijke tekorten aan beschermingsmateriaal; dan is het de taak van de federale overheid om te verzekeren dat de zorgverleners veilig hun werk kunnen doen.'

'We hebben al tientallen miljoenen maskers verdeeld tijdens de crisis, dit zijn de laatste bestellingen die aankomen om de stock te vullen. Een saga als met de vernietigde strategische stock mogen we natuurlijk niet meer meemaken. Daardoor begon ons land aan de crisis met een serieuze achterstand in vergelijking met landen die wel een voorraad hadden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud