Advertentie
Advertentie
analyse

Taboes op de schop voor taxshift

Federaal premier Charles Michel staat voor de uitdaging een belastingverschuiving te realiseren. ©EPA

Het gevaar bestaat dat de regering met haar taxshift de verwachtingen niet inlost. Om een bevredigende belastingverlaging te realiseren zijn miljarden nodig en moeten taboes sneuvelen.

Om elke Belg een netto belastingverlaging van 100 euro per maand te gunnen, moeten andere belastingen met minstens 4 miljard euro stijgen. Want dat is het principe van een belastingverschuiving of taxshift: als je ergens verlaagt, moet je elders verhogen. En dan is er nog niets gedaan voor ondernemers, die aandringen op een extra loonlastenverlaging.

De uitdaging voor de federale regering is dus groot. Na de paasvakantie zal premier Charles Michel (MR) aftastende gesprekken beginnen. Maar nu al is zeker dat de verwachtingen groter zijn dan het eindresultaat. De taxshift moet boven op de al geplande belastingverschuiving komen die ingebakken zit in het regeerakkoord. Het gaat om een shift van 2 miljard euro, waarvan de helft voorzien is voor een verlaging van de loonlasten en de helft voor een verlaging van de personenbelasting. Om het sociaal protest te kunnen indammen beloofde de regering een tweede taxshift. Nog voor zomerreces wil Michel een akkoord. Aan de sociale partners is een taxshift beloofd die nog dit jaar effect heeft.

Iedereen ziet in dat veel geld nodig is om een taxshift van enige omvang te realiseren. Om elke burger in 2016 gemiddeld 20 euro netto per maand te laten overhouden moest de regering op zoek naar een kleine 1 miljard euro. Daardoor stijgen volgend jaar de accijnzen op diesel, tabak en drank. En wordt btw ingevoerd voor plastische chirurgie en e-commerce.

De regering wil daar nog een schep bovenop doen. Als ze iedereen een nettobelastingverlaging van gemiddeld 100 euro per maand wil gunnen, moeten voor 4 miljard euro andere belastinginkomsten worden gezocht. En dan is er nog niets gedaan voor de bedrijven, die steen en been klagen over de hoge loonlasten. De kans is daarom reëel dat de lastenverlaging wordt verdeeld over bedrijven en personen.

Een vermogenswinstbelasting alleen zal niet volstaan, zoveel staat vast. Om een substantiële taxshift door te voeren moet op een of andere manier de btw worden verhoogd. Dat brengt het meest op. De kans is groot dat wordt gezocht naar drie inkomstenbronnen: btw, vermogenswinstbelastingen en milieutaksen. In die drie categorieën zijn er verschillende mogelijkheden.

1. Btw verhogen

De Europese Commissie heeft het al vaker aangeklaagd: België heeft te veel verlaagde btw-tarieven. Er bestaat een nultarief, 6 procent, 12 procent en het normale 21 procent. Als alle uitzonderingen worden afgeschaft en alles op 21 procent wordt gebracht, levert dat zo’n 10 miljard euro op, berekende de Hoge Raad van Financiën.

Maar dat is wellicht niet realistisch. Al is het maar omdat de christelijke arbeidersbeweging ACV afkerig staat tegenover elke btw-verhoging. Het ACV stelt dat de armsten daarmee het zwaarst worden getroffen. Volgens de Hoge Raad van Financiën hoeft dat niet zo te zijn, als een btw-verhoging gecombineerd wordt met een vermindering van de lasten op de lage lonen.

Hoe dan ook valt er te snoeien in de verlaagde tarieven. Zo stelt de Hoge Raad van Financiën vragen bij het nultarief voor kranten en tijdschriften. Ook op spelen en weddenschappen moet geen btw worden betaald. En dat voor frisdranken een verlaagd tarief geldt, heeft al vaker tot kritiek geleid. De Hoge Raad van Financiën stelt ook de verlaagde btw voor de horeca ter discussie, omdat die verlaging naar 12 procent de prijzen niet heeft doen dalen. De lage btw op elektriciteit zou dan weer overmatig verbruik stimuleren.

Behalve voor punctuele verhogingen kan de regering ook kiezen voor harmonisering. Dat is eenvoudiger, omdat ze daarmee geen individuele sectoren treft. En dan kan er dus ook geen protest zijn. Een verhoging van 6 naar 8 en een verlaging van 12 naar 8 zou zo’n 1 miljard euro opbrengen. Een andere optie is dat de btw wordt verhoogd van 21 naar 22 procent en dat het laagste tarief wordt verlaagd van 6 naar 5. Ook dat kan een klein miljard euro opbrengen.

2. Vermogens belasten

Als er één ding vaststaat, is dat er een speculatietaks komt. Daar kunnen de vier regeringspartijen mee leven. Maar het is de enige vermogenswinstbelasting, een belasting waar CD&V op aandringt, die politiek haalbaar lijkt. Het ziet ernaar uit dat de regering-Michel zich zal enten op het recente voorstel van de ondernemersorganisatie VBO. Wie aandelen binnen drie maanden verkoopt, zou daarop worden belast.

Meer dan een symbool is dat niet. De opbrengst zal niet hoger liggen dan 100 tot 150 miljoen euro. Een echte meerwaardebelasting levert meer op: zo’n 4 miljard euro, volgens de Hoge Raad van Financiën. Maar de instelling gaat er wel van uit dat de meerwaardebelasting voor alle spaargelden zou gelden en dat de vrijstelling op intresten van spaarboekjes niet overeind blijft. En dat ligt politiek gevoelig.

En dan is er nog de Kaaimantaks, waar de regering heel veel van verwacht. Met de invoering van die belasting wil ze Belgen belasten die een fiscale constructie hebben opgezet in het buitenland. Aanvankelijk werd gedacht dat dat 120 miljoen euro zou opbrengen. Maar minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) raamt de opbrengst intussen op 460 miljoen euro. Of zo’n 300 miljoen euro meer ruimte om de lasten te verlagen, concludeerde Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten.

3. Milieubelastingen invoeren

In de paasvakantie lekte een studie uit van het departement Leefmilieu in opdracht van Vlaams minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V). Daaruit bleek dat een groene taxshift duizenden banen kan opleveren. De timing was niet toevallig. Ook een verschuiving naar milieubelastingen zal ongetwijfeld in het menu van de taxshift zitten.

Een kilometerheffing voor vrachtwagens en personenwagens zou tegen 2020 3,2 miljard euro kunnen opbrengen. Als dat geld voor de verlaging van de personenbelasting wordt gebruikt, kan dat tot 6.500 extra banen opleveren. Een andere mogelijkheid is het afbouwen van het fiscaal voordeel van bedrijfswagens. België is een van de landen die het gebruik van bedrijfswagens het meest subsidiëren, een gevolg van de hoge loonkosten. Maar daaraan raken ligt zeer gevoelig. Bij de vorige hervorming door de regering-Di Rupo kregen Open VLD en CD&V de wind van voren.

Politiek haalbaarder is dat diesel zwaarder wordt belast. De dieselprijs staat nu zo laag dat de accijnzen daarop een stuk kunnen worden verhoogd, is de redenering in de regering. Ook de accijnzen op tabak en drank kunnen ongetwijfeld nog wat hoger. Een andere optie die de Hoge Raad van Financiën suggereert, is een belasting op huishoudelijk energieverbruik. Wie meer verbruikt, betaalt meer belastingen. Dat kan 800 miljoen euro opleveren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud