Advertentie

Vakbonden spelen hoog spel met staking tijdens pandemie

©Joren De Weerdt

Twee van de drie vakbonden organiseren op 29 maart stakingen om meer opslag los te wrikken in bedrijven waar het ondanks de coronacrisis goed gaat. Ze spelen daarmee hoog spel, want bedrijven die het moeilijk hebben, dreigen dieper in de penarie te worden geduwd.

Afhankelijk van de vakbond zien de plannen voor maandag 29 maart er verschillend uit. Het socialistische ABVV spreekt over een 24 urenstaking in de bedrijven, het christelijke ACV over een nationale actiedag die kan uitmonden in stakingen en de liberale ACLVB over sensibiliseringsacties. Over wat ze op die dag willen bereiken, zijn ze het wel eens: meer opslag.

Het loonoverleg is met de wet van 1996 in een keurslijf gestopt dat door de regering-Michel nog strakker werd aangespannen. Om de concurrentiekracht van onze bedrijven te beschermen, mogen de loonkosten in ons land niet sneller stijgen dan die in de buurlanden. De Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) berekende dat de lonen daarom met niet meer dan 0,4 procent omhoog mogen boven op de verwachte indexeringen van 2,8 procent.

0,4%
opslag
De bonden vinden de 0,4 procent loonstijging een aalmoes. Volgens de werkgevers is het in de door corona moeilijke economische context het maximaal haalbare.

Op basis van het door de CRB vooruitgeschoven cijfer moeten de kopstukken van de vakbonden en de werkgeversorganisaties in de Groep van Tien om de twee jaar over een loonakkoord onderhandelen. Dit jaar kwam het overleg niet van de grond. De bonden vinden 0,4 procent een aalmoes; volgens de werkgevers is dat in de door corona moeilijke economische context het maximaal haalbare.

Meer opslag in 'sterke' sectoren

De bonden zeggen te beseffen dat veel bedrijven in de penarie zitten. Maar, argumenteren ze, sommige sectoren deden het de afgelopen maanden wél goed en het personeel moet worden beloond voor zijn inspanningen. Er wordt in eerste instantie naar de distributie- en de farmasector gekeken, maar ook de industrie wordt genoemd als voorbeeld waar de lonen met meer dan 0,4 procent moeten kunnen stijgen.

Of dat kan, staat ter discussie. De economie kromp vorig jaar met meer dan 6 procent en uit enquêtes van de werkgeversorganisaties blijkt dat alle sectoren aangeven dat de omzet lager ligt dan voor de coronacrisis. Dat geldt het meest voor de evenementensector, de horeca en de luchtvaart. Maar zelfs de farmasector en de kleinhandel geven omzetdalingen aan.

Dit is een slag in het gezicht van alle ondernemingen die er al een jaar alles aan doen om deze crisis door te komen.
Hans Maertens
Topman Voka

'Het toppunt van wereldvreemdheid' noemde Pieter Timmermans, de topman van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO), de aangekondigde stakingen. 'Het is een slag in het gezicht van alle ondernemingen die er al een jaar alles aan doen om deze crisis door te komen', zegt Hans Maertens, de topman van de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka.

Omzendbrief

Dat sommige bedrijven versterkt uit de crisis komen, betwist niemand. De werkgeversorganisaties schatten dat het over 6 procent van de ondernemingen gaat. Met creatieve ingrepen kan daar extra opslag worden geregeld. Met een omzendbrief kan minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS) beslissen dat bepaalde loonsverhogingen, denk bijvoorbeeld aan een bonus, niet meetellen voor de 0,4 procent.

De werkgeversorganisaties bleken bereid daarin mee te stappen, maar de bonden zijn geen grote fans van bonussen en zien liever een structurele loonsverhoging. Dat verraadt dat ze uit zijn op meer. Het voor de vakbonden gedroomde scenario is dat de wet van 1996 omver wordt geduwd. Daarin staan ze niet alleen: ook vooraanstaande economen als Paul De Grauwe, Gert Peersman en Ive Marx hebben grote bedenkingen bij de wet.

Hoog inzetten

De kans dat het zover komt, is klein, want het regeerakkoord sluit gepruts aan de loonwet expliciet uit. Maar het credo luidt: wie niet waagt, niet wint. Zeker omdat de socialisten in de regering-De Croo onder druk worden gezet. Dermagne beloofde het regeerakkoord te zullen respecteren, maar hij wordt zwaar op de korrel genomen door de extreemlinkse PTB.

De analyse die de bonden maken, is dat extra druk misschien tot een socialistische bocht leidt. Gaat het niet om het aanpassen van de wet, dan wel om een creatieve oplossing om in sterke bedrijven structurele loonsverhogingen mogelijk te maken. Voor Dermagne moet het sneu zijn dat de forcing wordt gevoerd door het 'bevriende' ABVV, dat benadrukt dat het over een 'staking tegen de werkgevers en niet tegen de regering gaat'.

De analyse die de bonden maken, is dat extra druk misschien tot een socialistische bocht leidt. Gaat het niet om het aanpassen van de wet, dan wel om een creatieve oplossing om in sterke bedrijven structurele loonsverhogingen mogelijk te maken.

Schoonheidspunten krijgt het schouwspel niet. Zelfs bij sommige vakbondtoppers leeft het gevoel dat er een gevaarlijk spel wordt gespeeld. Door het woelige sociale klimaat heeft België op het hoofdkantoor van verschillende internationale spelers geen al te goed imago. Stakingen tijdens de coronacrisis dreigen dat beeld alleen maar te versterken. Elders klinkt sussend dat alleen zal worden gestaakt in bedrijven waar het goed gaat. Of dat daadwerkelijk zo zal zijn, valt te betwijfelen.

Het imago van het sociaal overleg, dat intussen al honderden keren is doodverklaard, krijgt een nieuwe knauw. In die mate zelfs dat de grootste believers zich afvragen wat de meerwaarde er nog van is nu het wantrouwen tussen de vakbonden en de werkgeversorganisaties groter is dan ooit. Dat beseffen ze op beide banken, maar de schuld ervoor, legt elk bij de ander.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud