analyse

Vivaldi moet gestrande land vlot trekken

Om het vertrouwen te herstellen zal de Vivaldi-regering de stilstand moeten doorbreken. Dat kan maar lukken als de zeven regeringspartners elkaar niet de duivel aandoen. Wat zijn de valkuilen van Vivaldi?

'Ik besef dat bijzonder veel mensen sceptisch zijn, eerst zien en dan geloven. Ik heb daar respect voor. Dit akkoord is een startpunt om met meer respect voor elkaar en andere meningen aan politiek te doen. Hardheid heeft nooit iemand vooruit geholpen.' Een glunderende Alexander De Croo (Open VLD) maakte woensdag in zijn maidenspeech als toekomstig premier van de nieuwe Vivaldi-regering, die het land tot 2024 gaat regeren, duidelijk dat hij wil verbinden en het vertrouwen wil herstellen.

Dit is de regering-De Croo

Met de MR-namen vielen de laatste puzzelstukjes van de Vivaldi-regering. En die bevat toch wel enkele verrassingen. Ontdek via dit interactieve overzicht de regeringsploeg van De Croo.

Dat 494 dagen na de verkiezingen van 26 mei 2019 eindelijk een echte regering de eed zal afleggen, maakt dat De Croo met wat krediet van de bevolking, die de ellenlange formatie al lang beu is, kan vertrekken. Nieuwe verkiezingen zijn dan toch vermeden. Om het met de woorden van Herman Van Rompuy (CD&V) te zeggen: 'Het is al goed in de politiek het slechte te vermijden.'

Of het vertrouwen terugkeert, hangt af van de resultaten die de Vivaldi-regering in 2024 kan voorleggen. De politiek moet de dingen opnieuw in beweging krijgen en de regering-De Croo moet zich ontpoppen tot een herstelregering. Maar in tegenstelling tot de Zweedse regering staat deze regering niet in het teken van grote hervormingen. Vivaldi plaatst zich in de Belgische traditie van de kleine stapjes.

De regering legt de lat wel hoog als ze mikt op een werkzaamheidsgraad van 80 procent of ambitieuze klimaatdoelstellingen naar voren schuift. Zeker voor wat de werkzaamheidsgraad betreft, is het zoeken naar arbeidsmarktmaatregelen die dat mogelijk moeten maken.

Gamechanger

Het eerste wat de regering-De Croo op haar bord krijgt, is de coronacrisis, zowel de gezondheids- als de economische crisis. Het vertrouwen is daar weg. Het wordt geen makkelijk begin. De epidemie mag dan al wat afvlakken, het virus dreigt in de wintermaanden weer lelijk huis te houden. De Croo zal zich niet meer achter Wilmès kunnen wegsteken, maar voluit zijn leiderschap moeten tonen. Als dat begin goed uitdraait, is het half gewonnen.

De coronacrisis is een gamechanger geworden in de ellenlange onderhandelingen over een nieuwe federale regering.

De coronacrisis is een gamechanger geworden in de ellenlange onderhandelingen over een nieuwe federale regering. Plots verdween de moeizame discussie over de begroting die weer in evenwicht moest worden gebracht. Langs alle kanten was de consensus dat geld moet worden gepompt in een sociaal beleid en in de economie. Dat de uitgaven gecompenseerd moeten worden met besparingen of belastingen die pijn doen, verdween uit beeld. 2 miljard euro uitgaven zijn in een apart coronabudget geparkeerd, dat tijdelijk is en buiten de (structurele) begroting wordt gehouden.

Valkuilen

Om resultaten te boeken moet De Croo er in de eerste plaats over waken dat zijn regeringsploeg op één lijn zit. Alle zeven de partijen zullen het elkaar moeten gunnen, en misschien nog belangrijker: ze mogen elkaar geen pijn doen. De regeringsonderhandelingen waren al een eerste politieke ontmijningsoperatie, maar in het regeerakkoord zitten nog tal van losse eindjes, die veel potentieel gevaar inhouden. Zeker als het gaat over de symbooldossiers van de zeven partijen.

De regeringsonderhandelingen waren al een eerste politieke ontmijningsoperatie, maar in het regeerakkoord zitten nog tal van losse eindjes, die veel potentieel gevaar inhouden.

Op vraag van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez staat in het regeerakkoord dat de belastingen niet stijgen, tenzij dat gebeurt in de begrotingsbesprekingen. Volgens N-VA-voorzitter Bart De Wever, die samen met Vlaams Belang in de federale oppositie zit, laat het zich raden dat bij elke begrotingscontrole wel degelijk nieuwe inkomsten worden gezocht om de 'rood-groene facturen' te betalen, of dat Vivaldi de begrotingstekorten en schuld verder laat oplopen.

De symbooldossiers van de zeven partijen zijn de gevaarlijkste valkuilen voor Vivaldi. De beslissing om pas eind volgend jaar knopen door te hakken over de sluiting van de kerncentrales, is zo'n tikkende tijdbom. Nog een moeilijk voor De Croo wordt het om de rangen gesloten te houden als de ethische vraagstukken weer opduiken. Zal Bouchez zijn liberale parlementsleden echt aan de ketting leggen?

Nieuwe schaduwpremier

Dat Bouchez het verschil zal willen maken met Paul Magnette (PS) maakt van hem een kwaaie klant. Het gevaar is niet denkbeeldig dat hij van buiten de regering 'de Kris Peeters van Vivaldi' wordt, die het beleid van de socialisten probeert af te remmen. De parallel met de vorige regering kan nog verder worden doorgetrokken. Magnette kan de nieuwe schaduwpremier worden, zoals De Wever dat was in de Zweedse regeerperiode.

Magnette kan de nieuwe schaduwpremier worden, zoals De Wever dat was in de Zweedse regeerperiode.

Er valt iets voor te zeggen dat een Vlaming de Wetstraat 16 heeft gekregen, anders dreigde het beeld te ontstaan van een door Franstaligen gedomineerde regering. Tegelijk is het een zwakte dat de zevende partij van het land de premier levert. Het maakt De Croo kwetsbaar, niet alleen om in Vivaldi gezag uit te oefenen, maar ook om de aanvallen van Vlaams Belang en de N-VA te kunnen afslaan.

Het dreigt een hevige politieke strijd te worden, waarbij de N-VA ook vanuit de Vlaamse regering de Vivaldi-regering in het vizier zal nemen. Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) gaf al een voorproefje van dat vechtfederalisme. Ze waarschuwde dat Vlaanderen geen bijkomende klimaatinspanningen zal leveren als de federale regering de kerncentrales zal sluiten en vervangen door gascentrales, die meer CO2 uitstoten.

Grondwetsartikel 35

Er komt ook geen grote institutionele hervorming, die volgens De Wever en Koen Geens (CD&V) nodig is om het land vlot te trekken. CD&V-voorzitter Joachim Coens zette in de laatste onderhandelingsnacht nog hoog in op het activeren van grondwetsartikel 35, zodat kan worden afgesproken welke bevoegdheden voor de federale overheid zijn. Wat niet uitdrukkelijk aan de federale staat wordt toegewezen, zou automatisch voor de deelstaten zijn. Die confederale logica heeft het niet gehaald. Coens kon er niet meer uit halen dan artikel 195, zodat de deur in 2024 openstaat voor een staatshervorming.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud