Vivaldi overleeft eerste grote sociaal-economische test

Minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS, links) en premier Alexander De Croo (Open VLD). ©Photo News

Met het loonakkoord heeft premier Alexander De Croo (Open VLD) zijn Vivaldi-regering van een politiek bijzonder toxisch dossier verlost. De oplossing - vermaledijde consumptiecheques -verdient echter geen schoonheidsprijs.

Tot het putje van de nacht heeft het geduurd, maar de federale vicepremiers zijn er donderdagochtend rond drie uur in geslaagd een akkoord over hogere lonen te sluiten. De Vivaldi-partijen moesten zich daarover buigen nadat het overleg tussen de vakbonden en de werkgeversorganisaties helemaal geblokkeerd was geraakt. 'Een redelijk, evenwichtig en goed akkoord', noemde premier Alexander De Croo (Open VLD) het donderdag.

De essentie

  • De federale meerderheidspartijen hebben een akkoord over hogere lonen gesloten.
  • De lonen kunnen met 0,4 procent stijgen boven op de index. Ook kunnen bedrijven een eenmalige coronapremie van maximaal 500 euro geven.
  • De premie moet worden uitbetaald in de vorm van consumptiecheques, wat tot extra rompslomp leidt.
  • In de sectoren en de bedrijven zal nog stevig worden gebikkeld over de invulling van de premie.

Het loonakkoord vormde de eerste echte sociaal-economische test voor de regering-De Croo, een coalitie van centrumlinkse en -rechtse partijen. Tijdens de coronacrisis moest de federale ploeg al vaker moeilijke beslissingen nemen, maar daarover was minder ideologische verdeeldheid. Voor de nieuwe effectentaks werd dan weer zo snel een oplossing gevonden dat het er in de regering nauwelijks over kon kletteren.

Stof voor conflict

Het loondossier bevatte wel voldoende stof voor conflict. De wet van 1996 legt op dat de lonen in ons land niet sneller mogen stijgen dan die in de buurlanden. Om de concurrentiepositie van onze bedrijven te beschermen verstrengde de regering-Michel die nog eens, waardoor de lonen dit en volgend jaar met maximaal 0,4 procent kunnen stijgen boven op de verwachte indexeringen van 2,8 procent.

Veel te weinig, vinden de vakbonden, die de herziening van de wet van 1996 nooit hebben aanvaard. De socialisten en de groenen zitten op dezelfde lijn, maar ze zijn er tijdens de regeringsonderhandelingen niet in geslaagd om de wijzigingen - een trofee van de liberalen en CD&V - terug te draaien. Dat het tijdens het loonoverleg zou clashen, stond dus in de sterren geschreven. Zeker omdat de PS, de partij van de bevoegde minister van Werk Pierre-Yves Dermagne, onder zware druk staat van de extreemlinkse PTB.

Dit is een redelijk, evenwichtig en goed akkoord.
Alexander De Croo
Premier

Door bedrijven die het goed deden in de coronacrisis toe te laten een eenmalige coronapremie uit te betalen, vonden De Croo en Dermagne een maand geleden een compromis dat voor alle regeringspartijen aanvaardbaar was. De voorwaarde was wel dat de sociale partners een akkoord zouden vinden over de invulling van die premie, maar de vakbonden weigerden dat spel mee te spelen.

Drie nullen

De regering moest dus zelf aan de bak en het water tussen de meerderheidspartijen leek bijzonder diep. De liberalen vertrokken van het oorspronkelijke werkgeversvoorstel: een premie van 300 euro en alleen voor werknemers in bedrijven die het tijdens de crisis goed hebben gedaan. Voor de PS moesten er minstens drie nullen achter het eerste cijfer van de premie staan. Ook eisten de Franstalige socialisten garanties dat de minimumlonen omhoog zouden gaan.

Uiteindelijk werd afgeklopt op een maximum van 500 euro. De regering spreekt over een coronapremie, maar die moet worden uitbetaald in de vorm van consumptiecheques. Dat voelt aan als monopoliegeld en brengt rompslomp met zich mee, maar de cheques hebben het voordeel dat ze nauwelijks belast worden. Het brutobedrag voor de werknemer is meteen het nettobedrag. Bedrijven moeten wel 16,5 procent werkgeversbijdragen voor de sociale zekerheid betalen.

Compromis à la belge

Een gelijkaardige regeling voor een cashvergoeding zou voor een rechtbank nooit standhouden. De socialisten krijgen wat ze willen: werknemers kunnen aanspraak maken op een aanzienlijk nettobedrag. De liberalen en CD&V bekomen dat de wet van 1996 overeind blijft en dat de kosten voor de bedrijven binnen de perken blijven. Een compromis à la belge, als het ware.

De socialisten krijgen wat ze willen: werknemers kunnen aanspraak maken op een aanzienlijk nettobedrag. De liberalen en CD&V bekomen dat de wet van 1996 overeind blijft en dat de kosten voor de bedrijven binnen de perken blijven.

Het liefst hadden de liberalen ook gebetonneerd dat de premie alleen kan worden gegeven in bedrijven die goed presteerden in coronatijden. In het finale compromis is zo'n passage opgenomen, maar een specifiek criterium komt er niet. Dat betekent dat de vakbonden de premie in de sectoren en later in de bedrijven op tafel kunnen leggen - ook in ondernemingen die schade leden tijdens de coronacrisis. De socialisten moesten dan weer slikken dat er geen harde garanties komen voor hogere minimumlonen.

Het regeringscompromis gaat nu naar de sociale partners in de Groep van Tien, al is dat voor de galerij. Zowel ACV-voorzitter Marc Leemans als ABVV-voorman Thierry Bodson kraakte het voorstel af. Gezien hun maandenlange strijd tegen wat ze een 'aalmoes van 0,4 procent noemden', was dat ook te verwachten. Daarom moet de regering haar compromis zelf in werking laten treden.

Door de slechte relaties tussen de sociale partners dienen grote hervormingen waarover zij hun zegje moeten doen - zoals de pensioenen en de arbeidsmarkt - zich als heel moeilijk aan.

Zodra dat gebeurt, kan het sociaal overleg in de sectoren van start gaan. De bonden en de werkgevers moeten er vastleggen hoeveel de lonen dit en volgend jaar minimaal moeten stijgen en kunnen er een invulling geven aan de coronapremie. Bij gebrek aan een nationaal akkoord tussen de sociale partners hebben de bonden ook geen clausule ondertekend waarin ze beloven geen acties of stakingen te organiseren om extra's uit de brand te slepen.

Het risico bestaat daarom dat een hete sociale zomer wacht. De regering heeft dan wel een explosief dossier van tafel gekregen en overleeft zo haar eerste sociaal-economische test, maar voor werknemers en werkgevers is het verhaal nog maar begonnen. En door de slechte relaties tussen de sociale partners dienen grote hervormingen waarover zij hun zegje moeten doen - zoals de pensioenen en de arbeidsmarkt - zich als heel moeilijk aan.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud