interview

‘We zagen geen burn-outepidemie. Tot nu'

De voeding is een van de sectoren met het meest klachten over stress en spanning op het werk. ©Bloomberg

Er zijn volop jobs, maar we krijgen het werk steeds minder gebolwerkt. Dat concludeert de SERV op basis van zijn grootschalige werkbaarheidsmonitor: nooit gingen meer werknemers in het rood.

‘Sinds 2013 zijn er in Vlaanderen honderdduizend jobs bijgekomen’, zegt onderzoeker Frank Janssens. ‘Het aantal vacatures bij de VDAB is verdubbeld. Het gaat heel hard op de arbeidsmarkt, de werkdruk neemt toe.’

‘Daarnaast is er in organisaties een continu proces van herstructurering. Kijk naar de reorganisaties in de bankensector. Mensen zijn veranderingsmoe. Er wordt verwacht dat je lean en zelfsturend werkt. De verantwoordelijkheid wordt lager in de organisatie gelegd, maar dat gaat niet altijd gepaard met beslissingsbevoegdheid. Dat maakt jobs intensiever en onduidelijk. Strategieën als key performance indicators (KPI’s, methode om het bereiken van doelstellingen te meten, red.) leveren bedrijven steeds meer data op, maar ook meer administratieve werklast. De lat moet er steeds hoger door.’

‘Ook de non-profit kent dat fenomeen. Overheidsorganisaties moeten klantgericht gaan werken. Ook in de zorgsector worden nieuwe manieren van werken gevraagd. In het onderwijs is de hervorming zo goed als continu. Het M-decreet, de brede eerste graad: ze zijn net ingevoerd en ze worden alweer teruggedraaid.’

Ondanks alle aandacht voor burn-out zit het op dat vlak helemaal niet goed. Nooit kampten zo veel werknemers met ernstige stress.

Frank Janssens: ‘Al jaren wordt gesproken van een burn-outepidemie, maar in de cijfers hebben we die lang niet vastgesteld. Het percentage werknemers met werkstress bleef vrij stabiel. Tot nu. Sinds 2013 zien we een forse stijging, met 7,5 procentpunten. 36,8 procent van de werknemers heeft psychische vermoeidheidsproblemen.14 procent zit duidelijk in de risicozone voor burn-out.’

‘Als we kijken hoe het komt dat de werkbaarheid van jobs achteruitgaat, is dat voor vier vijfde te verklaren door een toename van de werkstress. Wie iets aan de werkbaarheid wil doen, moet dus werkstress aanpakken.’

©Mediafin

‘Het wordt allemaal wat ruwer in de maatschappij. Ook op de werkvloer. Op vrij korte termijn is er een significante toename van de groep die met lastige klanten of met grensoverschrijdend gedrag wordt geconfronteerd. Dat geldt voor beroepen als verpleegkundigen, medewerkers van callcenters, leerkrachten... We worden mondiger, maar de stap van assertiviteit naar agressiviteit is blijkbaar niet zo groot.

Ondanks de vele vormen van deeltijds werk en betaalbare kinderopvang worstelen steeds meer mensen met de balans tussen werk en privé. Hoe komt dat?

Janssens: ‘Het gaat om 12,8 procent van de werknemers, toch 290.000 mensen. Het probleem is niet voor iedereen even acuut. Dertigers hebben vaak jonge kinderen. Vijftigers combineren dan weer werk met zorg voor een ouder of voor de kleinkinderen. We weten dat die situatie niet voor iedereen blijvend is. Maar terwijl we in het verleden een lichte verbetering zagen, neemt het aandeel weer toe. Er is dus werk aan de winkel.’

Zijn er lichtpuntjes?

Janssens: ‘Op het vlak van leren doen we het beter dan een paar jaar geleden, al vlakt de positieve tendens af. Nog steeds hebben 380.000 werknemers te weinig leermogelijkheden in hun job.’

‘Daarnaast is er de nuance dat enkele stressoren niks met het werk te maken heeft. Files maken de pendeltijd langer en onzeker. Het privéleven digitaliseert en ook dat gaat heel snel. Vroeger behoorden dertigers tot de beteren op het vlak van stress, vandaag piekt deze groep. Het permanent aan- en afschakelen is heel belastend.’

De resultaten voorspellen weinig goeds voor de ambitie mensen langer te laten werken.

Janssens: ‘De langdurig zieken zitten niet eens in dit onderzoek. In België zijn zo’n 400.000 werknemers al langer dan een jaar thuis. Nog eens 438.000 mensen zijn langer dan een maand afwezig, en we weten dat arbeidsongeschiktheid vaak de wachtkamer is voor invaliditeit. Op zich geven deze cijfers dus nog een positief vertekend beeld.’

‘Vroeger ging men met brugpensioen, vandaag is men chronisch ziek. Het zijn communicerende vaten. We vragen in onze enquête ook altijd of de mensen denken dat ze tot aan hun pensioen kunnen werken. Die cijfers krijgen na elke ingrijpende pensioenhervorming een knik. Elke keer als mensen tegen een langere loopbaan aankijken, zien ze het minder zitten langer te werken. Dat verandert als ze een werkbare job hebben. Dan zegt tot 80 procent tot het einde van de loopbaan door te doen. Om mensen duurzaam aan de slag te houden is inzetten op werkbaarheid van cruciaal belang.’

Wat nu?

Janssens: ‘Het is een moeilijk verhaal. Het is ook afwachten hoe de arbeidsmarkt evolueert. Die lijkt wat af te koelen. Na de vorige meting hebben de Vlaamse sociale partners een actieplan opgesteld, dat pas dit voorjaar is uitgevoerd. Maar uiteindelijk moet het toch op de werkvloer gebeuren.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect