interview

'Wie gaat dit in godsnaam betalen?'

De econoom Ive Marx. ©Dries Luyten

'Adembenemend onverantwoordelijk', noemt econoom Ive Marx de informateursnota van PS-voorzitter Paul Magnette. 'Deze nota gaat tegen de richting in waarin we moeten gaan.'

Sprakeloos. Zo noemde econoom Ive Marx zich woensdagochtend na het doornemen van de informatienota van PS-voorzitter Paul Magnette. ‘Laten we hopen dat die nota vooral een politiek-strategisch document is en geen begin van een reëel regeerakkoord. In het laatste geval beginnen we best verhuisplannen te maken. Adembenemend onverantwoordelijk’, schreef hij op Twitter.

‘Ik heb intussen mijn pillen genomen’, lacht Marx wat later aan de telefoon. Maar hij blijft uiterst kritisch voor de informateursnota, die een bloemlezing is van voorstellen waarin de meeste politieke partijen zich kunnen vinden. Voor de N-VA zijn de plannen te links, waardoor het werkstuk geen opstap zal zijn naar paars-geel, wat allicht ook Magnettes bedoeling was. Ook bij Open VLD zijn kritische geluiden, maar de partijtop blijft vooralsnog zwijgen. Of op basis hiervan gesprekken over een paars-groene regering kunnen beginnen, blijft dan ook onduidelijk.

Het gaat in tegen de richting waarin we moeten gaan.
Ive Marx
Econoom

Waarom bent u zo kritisch voor de nota?
Ive Marx: ‘Deze nota is geschreven door een PS-voorzitter die een linkse regering beoogt en dat is ook te zien aan de nobele sociale doelstellingen die hij heeft neergeschreven. Iedereen is het erover eens dat de laagste pensioenen en uitkeringen moeten stijgen, zoals hij voorstelt. Een minimumpensioen van 1.500 euro is bijvoorbeeld prima. Maar in de nota wordt van alles voorgespiegeld zonder dat daar maatregelen voor worden genomen. En Magnette gaat nog verder: hij begint zelfs over zeer dure ingrepen als het individualiseren van rechten voor de sociale zekerheid, waardoor de hoogte van de uitkering niet meer afhankelijk is van de vraag of iemand een partner heeft of een gezinslast. En hij stelt voor werknemers die zelf hun ontslag indienen een uitkering te geven.’

‘Doen alsof je én de pensioenen kunt verhogen en de uitkeringen optrekken én de vergrijzingskosten kunt opvangen zonder serieuze ingrepen te doen op de arbeidsmarkt en in de sociale zekerheid is niet realistisch. Wie dat toch beweert, is de mensen voor de zoveelste keer dingen aan het wijs maken. Dat is voor mij onbevattelijk. En onverantwoordelijk.’

Is het individualiseren van de uitkeringen zo verkeerd?
Marx: ‘Het individualiseren van rechten past in het emancipatorisch streven en de gelijkheid van man en vrouw. En dat is leuk voor wie een partner heeft met een inkomen, want zulke mensen gaan erop vooruit. Maar ervaringen uit Zweden hebben ons geleerd dat het haaks staat op een doelmatig armoedebeleid. Het individualiseren van uitkeringen heeft er geleid tot een forse stijging van de armoede bij alleenstaande ouders. Je kunt dat alleen oplossen door de uitkeringen zodanig te verhogen dat zelfs alleenstaanden met kinderen erbij winnen. Maar dat betekent een verhoging van de uitkeringen met een factor die volstrekt onrealistisch is.’

In de nota wordt vanalles voorgespiegeld zonder dat daar maatregelen voor worden genomen.
Ive Marx
Econoom

Waarom mogen werknemers die zelf ontslag nemen geen uitkering krijgen?
Marx: ‘Je kunt daarvoor zeer mooie academische argumenten bouwen. De arbeidsmarkt verandert, jobs worden minder stabiel en het is belangrijk dat mensen af en toe eens wat nieuws proberen. Maar is dat de prioriteit in een land waar 70 procent van de langdurig werklozen in armoede leeft, een recordaantal mensen op de een of andere manier een uitkering krijgen en het begrotingstekort 11 miljard euro bedraagt? Wie daar een strijd voor voert, zet de wereld op zijn kop.’

Evergreens

Magnette moet zich toch realiseren dat hervormingen nodig zijn om de boel te blijven betalen?
Marx: ‘Magnette gaat door als een intelligente man. Ik kan me inderdaad niet voorstellen dat hij hier zelf iets van gelooft. Want waar gaan we in godsnaam het geld halen? De plannen met de pensioenen en met de uitkeringen zijn heel verregaand. Dat gaan we niet zomaar betalen met een aantal nieuwe belastingen, de strijd tegen de fiscale fraude en al die evergreens. Er zal heel wat meer nodig zijn. De mogelijkheden zijn evenwel beperkt, want de belastingdruk ligt hier al zo hoog.’

Wat moet wel in de nota staan?
Marx: ‘We moeten het aantal mensen met een uitkering drastisch naar beneden krijgen door hen aan werk te helpen. Als er minder mensen met een uitkering zijn, kan je het vrijgekomen geld gebruiken om echt iets te doen voor de mensen die het nodig hebben. Mensen die ziek zijn, die gewoon niet de skills hebben of die in een regio wonen waar veel werkloosheid is. Maar daarvoor moet je wel hervormen. Je moet wat doen aan onze rigide arbeidsmarkt en onze zwakke productiviteitsgroei. Maar daarover staat niets of bijna niets in de nota.’

We moeten het aantal mensen met een uitkering drastisch naar omlaag krijgen door hen aan werk te helpen.
Ive Marx
Econoom

Wat is dit dan? Een nota voor de socialistische achterban? Of een om paars-groen mogelijk te maken?
Marx: ‘Ik ben geen politicoloog en ik kan daar niet echt op antwoorden. Maar modern sociaaldemocratisch ruikt het in elk geval niet. De huidige recepten, die al jaren geprobeerd zijn en die ons in de situatie van vandaag hebben gebracht, worden gewoon versterkt. Er is, op de hervorming van de bedrijfswagens misschien na, zelfs geen hint van een koerswending. Het gaat in tegen de richting waarin we moeten gaan.’

De lichtzinnigheid van de campagne lijkt zo nog altijd dominant?
Marx: ‘Lichtzinnigheid is een vriendelijk woord, cynisme is al een betere benaming. Politiek gaat over het leven van mensen. Voor de politici zal het zijn tijd wel duren. Wie van een uitkering of in armoede leeft, snakt naar verandering, maar hun wordt geen perspectief geboden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n