reportage

Als partijen precies weten waar hun kiezers zitten

©Frank Toussaint

Met de gemeenteraadsverkiezingen voor de deur hengelen de partijen met nieuwe strategieën naar stemmen. Met big data kunnen ze potentiële kiezers opsporen en hen gerichte advertenties voorschotelen. ‘Campagnes vertrekken nu nog veel te veel vanuit het buikgevoel.’

Politiek strateeg Frank van Dalen wijst op een kaart Delfshaven aan, een multiculturele wijk in Rotterdam waar de liberale VVD amper stemmen haalt. De buurt kleurt rood, een teken dat het voor de partij van de Nederlandse premier Mark Rutte verloren moeite is om daar campagne te voeren.

‘Er is één uitzondering’, zegt Van Dalen terwijl hij inzoomt op een smalle donkerblauwe strook. ‘Heel die wijk is hopeloos, behalve de Mathenesserlaan. Daar zitten wel VVD-kiezers. Bij verkiezingen kan het campagneteam daar best eens een bezoekje brengen.’

'Als je weet waar je kiezer woont, kan je via Facebook zeer gericht advertenties uitsturen.'
Frank van Dalen
voorzitter Politieke Academie

Van Dalen is een van de pioniers die met big data het stemgedrag van de Nederlanders proberen in te schatten. Vanuit een klein kantoortje in Amsterdam verzamelde hij met zijn bedrijf Politieke Academie tal van data over onder andere het inkomen, het woningbezit, het scholingsniveau, de religie en de gezinssamenstelling van de Nederlanders.

Door die publieke gegevens te combineren met de uitslagen van voorgaande verkiezingen kan Van Dalen per straat inschatten hoe goed een bepaalde partij er in de markt ligt. Bij de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen in maart deden partijen van alle kleuren een beroep op de Politieke Academie om hun electoraat in kaart te brengen.

‘De campagnemiddelen zijn beperkt, dus je kan ze maar beter zo gericht mogelijk inzetten daar waar je potentiële kiezers zitten’, zegt Van Dalen, die vroeger zelf nog voor de VVD in de gemeenteraad van Amsterdam heeft gezeteld. ‘Waarom zou je trouwens één affiche maken voor de hele stad? Als je kiezers in verschillende wijken een totaal ander profiel hebben, hang je beter in iedere buurt een poster op maat.’

Met big data op zoek naar de kiezer

Buikgevoel

Politici vertrouwen nog te veel op hun buikgevoel om in te schatten waar ze campagne moeten voeren, vindt Van Dalen. In Eindhoven dacht de PvdA dat haar achterban vooral uit allochtone kiezers bestond, maar origine bleek in de data-analyse geen significant kenmerk te zijn.

‘Daardoor sla je de bal helemaal mis’, zegt de campagneadviseur. ‘De kiezers bleken vooral grote achtergestelde gezinnen te zijn. Een deel van hen waren allochtonen, maar zeker niet allemaal. Je moet in je campagne dan veel minder de nadruk leggen op identitaire thema’s en meer op zaken als hoe zorg ik dat mijn kinderen aan het einde van de maand nog te eten krijgen.’ 

Help ons de facebook-advertenties van partijen in kaart te brengen

In de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 14 oktober zetten alle Vlaamse partijen Facebook-advertenties in om hun boodschap gericht tot bij de kiezer te krijgen. De Tijd en VRT NWS willen in kaart brengen hoe politici hun online-campagne aanpakken. Naar welke doelgroepen sturen ze advertenties op Facebook, met welke boodschap en waarom?
Kijk hier hoe u ons daarbij kan helpen.

Door eindeloze patroonherkenning komt de Politieke Academie tot een gedetailleerd beeld van het kiezers-DNA van iedere partij. ‘Voor de VVD in Haarlem bestaat de achterban voornamelijk uit alleenstaanden in duurdere nieuwbouwwoningen, met een relatief hoog inkomen en zonder religieuze interesses’, zegt Van Dalen. Als je weet waar die mensen zitten, kan je via Facebook zeer gefocust advertenties uitsturen. Bij een van onze klanten daalden de advertentiekosten daardoor van 85 naar 50 eurocent per gegenereerde klik.’ 

Door data-analyse komt de Politieke Academie tot zeer gedetailleerde kaarten van waar kiezers zitten. Blauwe buurten, daar scoort de partij goed en in rode straten zitten nauwelijks kiezers. ©Politieke Academie

Die fijnmazige prognose is enkel mogelijk doordat u in Nederland de verkiezingsuitslagen kan raadplegen tot op het niveau van ieder stembureau, goed voor buurten met pakweg 1.200 kiezers. ‘Door die verkiezingsresultaten te combineren met demografische data kom je tot een nog verfijndere inschatting van het electoraat’, zegt Van Dalen. ‘Je weet niet alleen in welke wijk je kiezers zitten, maar ook waar in die wijk precies. Als de stemvoorkeuren aan de ene kant van een straat anders liggen dan aan de overkant, dan kunnen wij dat in onze data zien.’ 

Vlaamse partijen lopen achter

In Vlaanderen is zo’n gedetailleerde voorspelling voorlopig nog niet mogelijk. Verkiezingsuitslagen worden hier enkel op het niveau van de gemeenten bekendgemaakt en niet op het niveau van het stembureau. Ook de publieke bevolkingsstatistieken beperken zich veelal tot het gemeentelijke niveau.

Toch doen de Vlaamse partijen een poging om in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen in oktober hun achterstand weg te werken. Op sociale media proberen ze hun potentiële kiezers zo gericht mogelijk te benaderen. In de gebruikersvoorwaarden van de N-VA-website staat expliciet dat de partij ‘soortgelijke doelgroepen’ gebruikt om online te adverteren. Facebook laat op die manier toe dat partijen hun advertenties richten op gebruikers met een gelijkaardig profiel als de mensen die de partijpagina al volgen, in de hoop nieuwe kiezers aan te boren. 

10.300 likes uit India

Met gerichte advertenties kan het ook danig fout lopen, bewees CD&V deze week. De strategie van de Vlaamse christendemocraten om met gesponsorde berichten Facebook-likes in het buitenland te ronselen, liep uit de hand.

'Als kiezers aan de ene kant van de straat anders stemmen dan aan de overkant, kunnen wij dat zien in onze data.'
Frank van Dalen
voorzitter Politieke Academie

Doordat twee berichten over Antwerps lijsttrekker Kris Peeters, de haven en de diamantsector gepromoot werden tot over de landsgrenzen, haalde CD&V 10.300 likes binnen van Indiërs. India vertegenwoordigt nu ruim een kwart van de CD&V-aanhang op Facebook.

In theorie kunnen partijen zelfs hun ledenlijst in Facebook uploaden en vragen om advertenties te tonen aan mensen met een gelijkaardig profiel. ‘Vanaf dan bots je wel met de nieuwe GDPR-privacywetgeving’, waarschuwt Van Dalen. ‘Als partijen geen toestemming hebben van de mensen op die lijst, zijn ze illegaal bezig.’

Van Dalen ziet de sociale media niet als alleenzaligmakend. ‘Je wint verkiezingen zeker niet alleen op de sociale media. Je hebt ook het bereik nodig van de traditionele media en de aanwezigheid van boots on the ground. Verkiezingen win je nog altijd door vrijwilligers en campagnemensen die de straat op gaan. Partijen die denken dat het louter met sociale media lukt, gaan zwaar op hun bek.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content