nieuwsanalyse

Zweedse coalitie-bis staat in de steigers

N-VA-voorzitter Bart De Wever. ©BELGA

Het ziet ernaar uit dat Vlaams formateur Bart De Wever dan toch gaat voor een heruitgave van een Zweedse coalitie. De bedoeling is dat deze week bekend te maken. De Wever doorkruist daarmee wel de strategie van de federale informateurs Johan Vande Lanotte en Didier Reynders.

Vijf jaar geleden duurde het net geen twee maanden - tot de nationale feestdag van 21 juli - vooraleer er een Vlaamse regering was. En dat was lang, want in het verleden werd telkens gemikt op 11 juli, de Vlaamse feestdag.

Nu zijn we al in augustus en er is nog geen uitzicht op een regering. Formateur De Wever (N-VA) heeft zelfs zijn partners nog niet gekozen. Om te begrijpen waarom het allemaal zo lang duurt, moeten we er de verkiezingsuitslag van 26 mei weer bijhalen. Alle partijen die nu in aanmerking komen om in een Vlaamse coalitie te stappen, kregen klappen.

Open VLD verloor twee zetels, CD&V zes, de sp.a vier en de N-VA acht. Het Vlaams Belang werd de grote winnaar. Het won 15 zetels en is daarmee de op een na grootste partij. Dat de N-VA tienduizenden kiezers heeft zien overlopen naar de extreemrechtse partij was voor De Wever een wake-upcall. Het Vlaams Belang is een bedreiging voor de Vlaams-nationalisten.

Vandaar dat hij uitgebreid met die partij gesproken heeft met het oog op de vorming van een Vlaamse regering. Op die manier wilde hij aan de Vlaams Belang-kiezers een signaal geven dat hij hun stem niet negeert. Maar die gesprekken liepen dood omdat de N-VA en het Belang samen geen meerderheid hebben en omdat geen enkele andere partij in zee wil gaan met het Vlaams Belang.

Oppositiemodus

Officieel heeft De Wever het Vlaams Belang nog niet gedumpt, maar de partij zit al wel in een oppositiemodus. Ze verwijt De Wever dat hij haar 810.000 kiezers negeert en voor een coalitie van verliezers kiest. Want welke partners hij ook kiest - Open VLD, CD&V of de sp.a – het zijn allemaal verliezers. Het Belang maakt zich intussen op voor vijf jaren keiharde oppositie. De partij heeft de voorbije maanden bewezen dat ze met voorzitter Tom Van Grieken en de kopstukken Chris Janssens, Barbara Pas, Dries Van Langenhove en Filip Dewinter daar ook het politieke personeel voor heeft.

Om een dam op te werpen tegen de verwachte harde oppositie vanuit extreemrechtse hoek wil De Wever een krachtdadige regering met partners die aan één zeel trekken.

Om een dam op te werpen tegen de verwachte harde oppositie vanuit extreemrechtse hoek wil De Wever een krachtdadige regering met partners die aan één zeel trekken. Want een zwakke regering zal zijn kwelduivel nog sterker maken, zodat die wie weet in 2024 de N-VA helemaal kan verpulveren.

Baudet

Dat is niet eens zo ondenkbeeldig als je de evolutie van de populistisch-rechtse en extreemrechtse partijen in de ons omringende landen analyseert. De N-VA is niet blind voor wat in het buitenland gebeurt. De partij van Thierry Baudet is in Nederland de grootste formatie. In Frankrijk is het Rassemblement National (het vroegere Front National) de grootste oppositiepartij. In Italië zit de Lega in de regering en zou die volgens de peilingen bij verkiezingen veruit de grootste partij worden. In Duitsland is het Alternative für Deutschland de op een na grootste partij en in Oostenrijk zat de FPÖ tot voor kort nog in de regering.

Het probleem voor De Wever is evenwel dat de kiezer de kaarten zo heeft geschud dat het niet evident is een krachtdadige Vlaamse coalitie op de been te brengen. Een heruitgave van een Zweedse coalitie heeft een comfortabele meerderheid, maar dat experiment was de afgelopen vijf jaar geen succes. De Wever verwijt CD&V dat ze in de vorige federale en Vlaamse regering al te vaak op de rem stond, waardoor het beeld van een kibbelkabinet ontstond.

Garanties

Een andere mogelijkheid is een Bourgondische coalitie zoals in Antwerpen met Open VLD en de sp.a. Maar zo’n coalitie heeft een zeer krappe meerderheid van een of twee zetels (afhankelijk van de materie). Het risico is dat dissidentie ontstaat, waardoor de regering sommige maatregelen niet door het parlement krijgt.

Een derde mogelijkheid is dat De Wever voor de sp.a en CD&V kiest. Maar dat zou een regering met twee (centrum)linkse partijen. zijn Dan heeft de N-VA niet alleen af te rekenen met het Vlaams Belang in de oppositie, maar ook met Open VLD. Welke formule hij ook kiest, aan elke keuze zijn risico’s verbonden en bestaat de kans dat het niet de regering van zijn dromen is.

Als de N-VA-top voor een Zweedse coalitie kiest, is dat een streep door de rekening van de federale informateurs Johan Vande Lanotte en Didier Reynders.

Maar volgens meerdere bronnen zou De Wever nu toch gekozen hebben voor een heruitgave van de Zweedse coalitie. De voorbije weken zou hij inhoudelijke afspraken hebben gemaakt met CD&V en N-VA en de nodige garanties hebben verkregen. Een partijtop van de N-VA in de komende dagen moet die keuzes bevestigen, nadat ook de partijbureaus van Open VLD en CD&V zijn samengekomen.

Als de N-VA-top voor een Zweedse coalitie kiest, is dat wel een streep door de rekening van de federale informateurs Johan Vande Lanotte en Didier Reynders. Zij hoopten dat De Wever in Vlaanderen een Bourgondische coalitie in de steigers zou zetten. Dat maakt de weg vrij om die formule ook federaal te lanceren.

Afspiegelingsregering

De keuze voor een Zweedse coalitie maakt de vorming van een federale regering er niet makkelijker op. Een Zweedse coalitie heeft geen meerderheid op het federale niveau. Wat wel mogelijk is, is dat er een soort van afspiegelingsregering wordt gevormd met de partijen uit de regionale regeringen. De N-VA kan dat verkopen als ‘een confederale regering’. Dat zou een regering geven met de N-VA, CD&V, Open VLD, de PS en de MR. Maar dat betekent dat de N-VA en de PS een akkoord moeten sluiten.

Een Zweedse coalitie heeft geen meerderheid op het federale niveau.

Bij de N-VA is er evenwel niet veel appetijt om in een federale regering met de aartsvijand PS te stappen. En zeker niet als niet kan worden gepraat over verdere stappen naar het confederalisme, een eis die de Vlaams-nationalisten in de aanloop naar de verkiezingen hebben geformuleerd.

Als de N-VA in een federale regering met de PS stapt, stelt ze zich bovendien nog meer bloot aan kritiek van het Vlaams Belang. Want dan stapt ze in een regering met haar grootste vijand en geeft ze de indruk zich vast te klampen aan de macht. Of hoe het Vlaams Belang een schaduw werpt over de onderhandelingen, ook al zit het aan geen enkele onderhandelingstafel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect