reportage

‘Als de leraars maar geen behangpapier zijn in het overleg'

©BELGA

Excelleren of emanciperen? Meer blokken of juist spelend leren? Minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) zoekt zes leerkrachten om samen met zes experts het slabakkende Vlaamse onderwijs weer op koers te krijgen. Deze drie zijn kandidaat.

‘Het lijkt wel alsof iedereen voor de klas mag staan’

Rita Heyrman (60) | Gaf 25 jaar aardrijkskunde, staat tien jaar in de lerarenopleiding aan de AP Hogeschool

Rita Heyrman.

‘Ik noem mezelf een gepassioneerde leerkracht aardrijkskunde. Ik ben ‘een moeilijke’, veeleisend. Leerlingen appreciëren dat. Bij mij voelen ze zich sterker worden. Leren is altijd een combinatie van weten, kennis en toepassen. Als ik vandaag slogans lees à la ‘we gaan weer vanbuiten leren’, dan denk ik: meneer, dat zit er echt wel in. Er heeft nog nooit een leerkracht gezegd dat leerlingen niet meer hoeven te studeren.’

‘Een leerkracht moet vooral in de klas een krachtige leeromgeving scheppen. Dat is gemakkelijker in een erudiet college waar alle leerlingen stevig ondersteund worden dan in een klas met 25 nationaliteiten en weinig hulp van thuis. We zitten met een onderwijs met twee versnellingen.'

‘Als ik de krant opensla, lijkt het wel alsof iedereen vandaag voor de klas kan staan. Heb je basiskennis en zin, kom dan af. Nee! Het duurt drie jaar om een goede leraar aardrijkskunde op te leiden. Al zes op de tien leerkrachten heeft niet het juiste diploma. Ja, er is een nijpend lerarentekort, maar dat probleem oplossen mag niet ten koste van alles gaan.'

‘Het onderwijs is vandaag versnipperd. Dat maakt de opleiding duur. De onderwijsnetten organiseren dezelfde opleidingen, soms vlak bij elkaar. Moeten op twaalf plaatsen in Vlaanderen leerkrachten aardrijkskunde opgeleid worden? Waarom geen netoverschrijdende initiatieven? Maar ideologisch is het water vrij diep, dat weet ik.’

‘Ik ben blij dat, voor de eerste keer, de leerkracht mee aan tafel mag zitten met de minister. Ik vraag me wel af of we geen behangpapier zullen zijn. Een leerkracht redeneert vanuit zijn klas, zijn ervaring. Academische experts kennen de klas enkel als onderzoeker maar ze hebben een bredere blik. Ik hoop dat de leerkrachten niet in hun schulp kruipen. En ik vraag mij af of ik met dit interview mijn sollicitatie niet onmogelijk heb gemaakt. (lacht)

‘Waarom geen ondernemers uitnodigen in klas?’

Sarah Avet (36) | Al tien jaar leerkracht in het eerste leerjaar in de gemeenteschool van het West-Vlaamse Ingooigem

Sarah Avet. ©rv

Toen ik zelf op de banken zat, was ik een dromer en ging ik niet graag naar school. Leerkrachten leken geen tijd te hebben voor extra uitleg. Dat wilde ik graag anders zien, zodat meer aandacht kon gaan naar wie het moeilijk heeft.’

‘Maar als juf merk ik dat het vaak moeilijk is les op maat te bieden. Ik heb een serieuze evolutie gezien van de planlast. Tegenwoordig moet je alles bijhouden: aanwezigheden, huiswerk, lesvoorbereidingen… Zo gaat kostbare tijd verloren aan paperassen. Dat knaagt aan de motivatie.’

‘Nochtans is er nu door artificiële intelligentie en technologie veel meer mogelijk dan tien jaar geleden. Je kunt programma’s ontwikkelen die rekenoefeningen automatisch aanpassen aan het niveau van elk kind. Hoe beter en sneller de oefening gemaakt wordt, hoe moeilijker de volgende, en omgekeerd. Maar dat gebeurt helaas nog niet. Daardoor gaat aandacht voor minder sterke leerlingen ten koste van leerlingen die uitdaging nodig hebben.’

Het Finse onderwijssysteem vind ik heel goed. Daar worden alle cognitieve vakken, zoals taal en rekenen, in de voormiddag gegeven, omdat leerlingen dan nog fris en geconcentreerd zijn.

‘Ik sta veel in contact met het bedrijfsleven en ik verbaas me erover hoeveel mensen daar uit het onderwijs komen. Meestal zijn ze uit frustratie gestopt. Een leerkracht moet duizend-en-een rollen spelen, maar wordt daar nauwelijks in gecoacht.’

‘Het Finse onderwijssysteem vind ik heel goed. Daar worden alle cognitieve vakken, zoals taal en rekenen, in de voormiddag gegeven, omdat leerlingen dan nog fris en geconcentreerd zijn. In de namiddag is er tijd voor persoonlijke ontwikkeling. Tijdens die uren kunnen scholen ook veel meer naar buiten treden. Waarom de grootouders niet betrekken? Waarom geen ondernemers op school uitnodigen zodat ze de leerlingen kunnen laten proeven van hun vak? Zeker voor kinderen die het thuis niet breed hebben, is het goed voor hun zelfvertrouwen om hen meer te laten beleven in de klas, zoals dans, toneel of muziek. Je goed voelen in je vel is een basisvoorwaarde om te kunnen leren.’​

‘Veel wordt ons van bovenaf opgelegd, door mensen die zelf niet weten wat het is leerkracht te zijn. Terwijl onze ervaring juist belangrijke input is. Ik ben dus blij dat we eindelijk worden uitgenodigd.’  

‘De vaste benoeming is een gouden kooi’

 

Iris Geysels (42) | Heeft 19 jaar ervaring, geeft geschiedenis in het GO! atheneum Tervuren en is betrokken bij de lerarenopleiding van de VUB.

Iris Geysels. ©rv

A ls we het over het ‘falen’ van het onderwijs hebben, moeten we over de loopbaan spreken. Dat luik is dringend aan professionalisering toe. Het is cruciaal dat leerkrachten ondersteund worden bij het uitbouwen van hun carrière, dat we hen blijven uitdagen. Je ziet bij veertigplussers de burn- outs toenemen. Dat heeft niet alleen te maken met de taak zelf, die met de jaren en door ervaring juist lichter wordt. Het draait om het gebrek aan inspraak, het niet kunnen doorgroeien, het tekort aan afwisseling.'

‘De loopbaan van leerkrachten is een historische draak. Er zijn heel wat collega’s die nieuwe dingen willen uitproberen. Jonge mensen stappen met veel enthousiasme in het vak. Maar ze worden te weinig serieus genomen, of ze botsen op collega’s die hun goesting en motivatie verloren zijn. De vaste benoeming is een gouden kooi, en daar wordt zelfs geen deftig debat over gevoerd. Het onderwijs zit vol heilige huisjes waar niemand aan durft te raken.’

‘De nieuwe eindtermen komen op ons af, en die zijn behoorlijk pittig. Dat maakt de vraag nog urgenter. We hebben goede leerkrachten nodig. Ik vind niet dat we zogenaamde succesmodellen als het Zweedse of het Finse onderwijs zomaar kunnen kopiëren, maar in één ding geef ik ze gelijk: de beste mensen staan er voor de klas, en ze worden permanent bijgeschoold.'

‘De beste scholen hebben een sterke directie. Het vermogen om te managen en beleid te voeren is in het onderwijs een lachertje. Je runt toch een organisatie met al snel honderd leerkrachten, dat is een kmo. Toch is er amper omkadering. Als leerkracht ben je enorm afhankelijk van de visie en het beleid van de directeur, en zijn vermogen om dat om te zetten in de praktijk. Dat is geluk hebben, of pech, want structureel wordt daar door de overheid niet aan gewerkt.'

‘Als je als gepassioneerde leraar de kans krijgt om op het beleid te wegen, moet je die grijpen. Vandaar mijn kandidatuur. Ik vrees alleen dat dat er eigenlijk weinig ruimte is voor nieuwe ideeën. En dat er al een visie is: die van een prestatiegericht en elitair onderwijs, dat zeer selectief werkt. Dan vallen nog meer studenten uit de boot.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud