Advertentie

Betonstop gaat 20 jaar lokaal

©Wouter Van Vooren

Tot hun eigen verbazing ontdekten de meeste Vlaamse gemeentebesturen woensdag dat ze de komende 20 jaar in de cockpit zitten van cruciaal Vlaams beleid: de betonstop.

Dinsdag stelde de Vlaamse regering nog een klimaatpact met de gemeenten voor. Tegen 2030 zullen de Vlaamse gemeenten samen 6,6 miljoen bomen aanplanten, 3.300 kilometer extra hagen of houtkanten aanleggen en 150.000 huizen renoveren zodat ze energievriendelijker worden. De lokale besturen krijgen daarvoor 300 miljoen euro van de Vlaamse regering.

Maar een dag later bleek dat de Vlaamse meerderheidspartijen, zonder overleg met de gemeenten, mogelijk een miljardenfactuur voor de betonstop naar hen doorschuiven. Zij zullen de komende 20 jaar beslissen in welke mate ze woonuitbreidingsgebied veranderen in natuur- of landbouwgebied, waarop definitief niet kan worden gebouwd. En als ze dat doen, moeten ze het waardeverlies voor de eigenaars zelf betalen.

De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) viel woensdag uit de lucht toen het akkoord werd bekendgemaakt. Ze kon die dag nog geen reactie geven omdat haar experts de voorstellen van decreet nog aan het bestuderen waren. Dat toont dat de gemeenten niet mee aan de tafel zaten bij deze onderhandelingen.

Centrale rol

Nochtans krijgen ze nu een centrale rol toebedeeld om de Vlaamse betonstop - officieel bouwshift - uit te voeren. Zij beslissen de komende 20 jaar over wat er gebeurt met de 12.000 hectare aan woonuitbreidingsgebieden. In 2040, wanneer de betonstop echt van start gaat en er geen open ruimte meer zou mogen worden aangesneden, neemt de Vlaamse regering het weer over.

In februari hield het Vlaams Parlement daarover nog hoorzittingen. Die waren nodig om de betonstop, die begin 2019 in een politieke coma was verzeild, weer te reanimeren. Op die hoorzittingen waarschuwde de VVSG voor een te grote complexiteit en te veel administratieve lasten voor de gemeenten. En ze waarschuwde dat, als de gemeenten alles moeten betalen, er geen geld zal zijn om de betonstop uit te voeren.

Aan de complexiteit is deels tegemoetgekomen. Een paar juridische innovaties, die tegelijk vernieuwend maar complex waren, zijn verdwenen. Zo waren er aanvankelijk contracten voorzien om toch zonevreemd te kunnen bouwen, waren er verhandelbare bouwrechten om bij een bouwverbod op een ander perceel te mogen bouwen en zouden eigenaars een meerwaardebelasting moeten betalen als ze het recht kregen een extra verdieping op hun woning te zetten. Al die voorstellen zijn geschrapt.

Zodra de gemeenten een beleid willen voeren om de open ruimte te vrijwaren, zullen ze moeten betalen.

De financiële zorgen zijn wel gebleven. Want zodra de gemeenten een beleid willen voeren om de open ruimte te vrijwaren, zullen ze moeten betalen. Zij moeten dan de eigenaars vergoeden wier grond minder waard is geworden omdat er definitief niet op gebouwd zal worden.

Drie opties

Dat geeft de Vlaamse gemeentebesturen drie opties. Ofwel doen ze niets en laten ze de woonuitbreidingsgebieden leeg. Ze weigeren dan stelselmatig bouw- of verkavelingsvergunningen. Daarvoor moeten ze geen schadevergoeding betalen. Ze lopen dan wel het risico dat een volgend gemeentebestuur na 2024 wel laat bouwen.

Optie twee is de woonuitbreidingsgebieden herbestemmen tot natuur- of landbouwgebied. Als de gemeente dat beslist, moet ze de eigenaars vergoeden voor hun waardeverlies. Hier schuift Vlaanderen de factuur voor de betonstop door naar de lokale besturen, al moeten die er dus wel voor kiezen om ze zelf op te rapen.

Optie drie is toch laten bouwen en de woonuitbreidingsgebieden upgraden tot bouwgrond. Dat kan echter alleen maar via een besluit van de gemeenteraad, wat betekent dat buurtcomités alle tijd krijgen om zich te organiseren. Besturen die toch open ruimte willen aansnijden, moeten daarom over een extra politieke hindernis.

De gemeenten zijn nu 20 jaar aan zet. In 2040 neemt de Vlaamse regering de regie weer over. Alle woonuitbreidingsgebieden die dan over zijn, worden onbebouwbaar verklaard. En de eigenaars worden vergoed vanuit de Vlaamse begroting in plaats van uit de gemeentekas.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud