Advertentie

Commissie Beter Onderwijs: 'Leerkrachten moeten weer écht lesgeven'

De adviezen zijn gericht aan het beleid, maar ook aan het volledige onderwijsveld. ©Photo News

De Commissie Beter Onderwijs heeft 58 adviezen klaar voor het beleid. Ze stelt voor de leerplicht te verlagen naar 3 jaar en leerkrachten een bindende toets te laten afleggen.

Leerkrachten moeten ruimte hebben voor hun kerntaak - lesgeven - en de samenleving mag niet elke maatschappelijke taak doorschuiven naar het onderwijs. Dat moet bovenal dienen als plaats voor kennisverwerving en cultuuroverdracht, als een springplank naar diepere inzichten en complexere vaardigheden. Dat is de conclusie van de Commissie Beter Onderwijs, die bestaat uit 15 leerkrachten en academi die in oktober 2020 van Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) de opdracht kregen een langetermijnvisie te bedenken.

Om de kwaliteit van het Vlaamse onderwijs op te krikken formuleert de commissie 58 adviezen in een ruim 150 pagina's dik rapport. Dat de kwaliteit onder druk staat blijkt uit talloze alarmkreten vanuit de klas en de aanhoudende slechte resultaten in internationale studies (zie inzet).

Pijnpunten in de klas

De jongste decennia is het Vlaams onderwijs weggezakt in tal van kwaliteitsonderzoeken. De Tijd zet de voornaamste pijnpunten op een rijtje:

  1. Het wiskundeniveau van Vlaamse leerlingen daalt al jaren. In 2003 stond Vlaanderen bovenaan in het PISA-rapport, dat meet hoe sterk 15-jarigen in wiskunde zijn. In 2018 was Vlaanderen gezakt naar plaats tien.
  2. Ook de taalvaardigheid gaat erop achteruit. Voor het eerst vielen de Vlaamse leerlingen in 2018 buiten de top tien van OESO-landen voor leesvaardigheid. Van plaats 3 op de ranglijst maakt Vlaanderen een duik naar plaats 18. 
  3. Het lerarentekort wordt nijpender. Nooit waren er bij het begin van het schooljaar zoveel onderwijsvacatures. Voor alle vakken en in alle regio’s heerst een tekort.
  4. Dat ligt deels aan de onaantrekkelijkheid van de job. In vijf jaar daalde het percentage Vlaamse leerkrachten dat het gevoel heeft dat de samenleving het lerarenberoep waardeert met 20 procent.
  5. ‘We hebben de dalende onderwijskwaliteit de afgelopen decennia onvoldoende au sérieux genomen’, zegt onderwijsexpert Dirk Van Damme (ex-OESO). Onderwijsspecialisten en de politiek hebben jarenlang geen probleem gemaakt van de lagere scores van Vlaamse leerlingen. Ze haalden nog altijd de middenmoot, en dat was het belangrijkste.

De adviezen zijn gericht aan het beleid, maar ook aan het onderwijs. Volgens de experten moet het onderwijs 'naar de kern' gaan. Leerlingen en leerkrachten moeten centraal staan, in de scholen moet de focus liggen op kennisverwerving. De leerkracht moet ondubbelzinnig de regie in handen nemen, luidt het. Onderwijsvernieuwingen zonder voldoende wetenschappelijke onderbouwing moeten worden geweerd. 'De focus op kennisverwerving komt vooral de kwetsbare kinderen ten goede. Zij zijn, nog meer dan andere kinderen, aangewezen op de school voor hun ontplooiing', zegt commissievoorzitter Philip Brinckman.

Brede ondersteuning

Om de leraren te laten focussen op hun kerntaak moeten ze breed ondersteund worden, zegt de commissie. Om genoeg ruimte vrij te houden om te focussen op lesgeven hebben leerkrachten de steun van pedagogische begeleiders, de inspectie, de CLB's en ouders nodig. De commissie waarschuwt ervoor dat ouders geen opvoedtaken, zoals zindelijkheidstraining, op de scholen mogen afschuiven.

Om leerkrachten meer ruimte te geven moet de samenleving de verwachting van het curriculum bijstellen. De lestijd is niet toegenomen, maar het aantal maatschappelijke thema's dat een leerkracht moet behandelen wel. 'Niemand heeft baat bij de therapeutisering van elk leerprobleem. Scholen moeten spaarzaam omspringen met vrijstellende maatregelen.'

Er wordt een onafhankelijk kenniscentrum opgericht, dat volgens de experten de brug kan zijn tussen wetenschappelijk onderzoek en de klasvloer, 'een sluiswachter die onwetenschappelijke onderwijsvernieuwingen tegenhoudt'. 'Er komen te veel hypes het onderwijs binnen, waarvan niet zeker is of ze werken. Een kenniscentrum kan sturing bieden.'

Vlakke loopbaan

Om het lerarentekort, een van de prangendste problemen, weg te werken stelt de commissie een bindende instapproef voor bij de lerarenopleiding. 'Een van de redenen waarom er veel te weinig mensen voor het beroep van leerkracht kiezen, is dat het beroep zo diffuus geworden is', zegt Brinckman.

'De leraar is een manusje-van-alles geworden. Laat de leerkracht in de eerste plaats lesgeven, zodat de kinderen de kracht krijgen om te leren. Een pak meer jongeren zal zich aangesproken voelen om te gaan lesgeven als ze weten dat daarop de focus ligt.' Zal zo'n toets het lerarentekort niet net vergroten? 'Nee', antwoordt Brinckman. 'Het prestige van de job zal weer stijgen.'

Een instapproef met bindende gevolgen bij de lerarenopleiding zal het prestige van de job vergroten.
Philip Brinckman
Voorzitter Commissie Beter Onderwijs

De commissie vindt dat ervaren leerkrachten de kans moeten krijgen zich te professionaliseren tot expertleerkracht. Die kan expertise delen met andere scholen, startende leerkrachten begeleiden en de praktijk in de lerarenopleiding binnenbrengen. 'Het is een middel om de relatief vlakke loopbaan van leerkrachten te doorbreken.'

De commissie vindt dat de leerplichtleeftijd geleidelijk moet worden verlaagd van 5 naar 3 jaar. 'In het kleuteronderwijs kunnen jonge kinderen voorschoolse geletterdheid en gecijferdheid opdoen die later goud waard is.' Verder moet meer aandacht naar de beheersing van de instructietaal gaan. 'Het is tijd om meer te investeren in taalvaardigheid en technisch lezen en aandacht voor literatuur', klinkt het.

Minister Weyts toont zich tevreden dat het rapport er is. 'In Vlaanderen is er vandaag terecht een grote bezorgdheid over de onderwijskwaliteit, die al jaren achteruitgaat. We moeten daarover een nieuwe consensus zoeken, waarbij we niet met vingers wijzen en niet vervallen in gezaag en geklaag. Het is tijd om vooruit te kijken en te zoeken naar recepten die we kunnen toepassen om de onderwijskwaliteit op te krikken. Met het rapport-Brinckman kunnen we aan de slag. Ongetwijfeld staan er ook dingen in die ik er zelf nooit zou hebben ingezet, maar het slaat wel de hand aan de ploeg. Hierop kunnen we bouwen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud