nieuwsanalyse

Concessies in Nederland, 'bus wars' bij de Britten

Open VLD wil regionaal busvervoer in Europa. ©BELGA

De Vlaamse gemeenten moeten zelf meer te zeggen hebben over het busaanbod, zo stelt Open VLD voor. In verschillende Europese landen bestaat al geruime tijd een systeem dat de lokale overheden veel in de pap te brokken geeft over het openbaar vervoer.

Nederland

In Nederland zit het het beheer van het bus- en treinvervoer al geruime tijd op het niveau van de provincies. Al in 1998 namen onze noorderburen een wet aan waardoor het bus- en treinvervoer niet langer centraal wordt afgehandeld. Regionaal geeft de provincie nu om de x aantal jaar een pakket van lijnen en verbindingen in concessie aan een bepaalde vervoersmaatschappij. Die vervoersmaatschappij heeft in die periode als enige het recht om bus- of treinvervoer aan te bieden. Er is geen directe competitie

Om de concessie toe te kennen, stelt de provincie een eisenbundel op, waarna de vervoersmaatschappijen een offerte kunnen indienen. Een belangrijk element in de aanbesteding is dat het dienstrooster van de bussen en de treinen moet afgestemd zijn op zowel het Hoofdrailnet, waarover de IC-treinen van de Nederlandse Spoorwegen (NS) rijden, als op de dienstroosters van omliggende gebieden. 

Het is geen certitude, maar in een heel aantal gevallen zit het uitbaten van zowel bus- als treinlijnen wel in een en hetzelfde pakket. Dat wordt de gecombineerde vervoersconcessie genoemd. Veel regionale private busmaatschappijen, zoals Arriva en Connexxion, moeten zich dus ook bekwamen in regionaal treinverkeer om de concessie te kunnen wegkapen van onder de neus van de Nederlandse Spoorwegen (NS). Al kondigde die laatste eind april wel aan zich niet meer te zullen bezighouden met regionaal busvervoer.  

Als een bepaalde vervoersmaatschappij een concessie over een bepaald gebied veroverd heeft, geldt die meestal voor 6 à 10 jaar. Eenmaal de concessie veroverd, hebben de concessiehouders ook een competitief voordeel tegenover concurrenten. De huidige aanbieder heeft immers gegevens over de noden en wensen van de passagiers, de concurrenten niet. Bij de toekenning van de concessie in Limburg was daar nog commotie over: een ex-directeur van uittredend concessiehouder Veolia had informatie gelekt aan NS-dochter Abellio. 

Verenigd Koninkrijk

Over het Kanaal is het aanbod van busvervoer al heel vroeg versplinterd. Begin jaren '80 waren zowel al de National Bus Company als ettelijke gemeentelijke busmaatschappijen actief. In 1985 verordende premier Margareth Thatcher een verregaande privatisering van van het busaanbod. Gemeenten kregen de opdracht om hun busmaatschappijen onder te brengen in nieuwe entiteiten, die op eigen kracht verder moesten.

Ook de National Bus Company viel al snel uiteen, in een zeventigtal entiteiten. In verloop van tijd zijn die opgeslokt door de vijf grote private busmaatschappijen in het Verenigd Koninkrijk die zowat over het hele land actief zijn: Arriva, First Group, Go-Ahead Group, National Express Group en Stagecoach Group. Samen controleren zij ongeveer 70 procent van de markt.  

Ook tal van gemeentelijke busmaatschappijen zijn in handen van 'de Big 5' gevallen, al zijn er nog een heel aantal steden waar de gemeente zelf de wet dicteert: onder meer Blackpool, Cardiff, Edinburgh, Ipswich, Nottingham, Reading en Swindon hebben nog een eigen busmaatschappij. 

Vriend en vijand is het er evenwel over eens dat de deregulering en privatisering te ver is doorgeslagen in het Verenigd Koninkrijk. Zo vallen de Britten regelmatig ten prooi aan 'bus wars', waarbij verschillende busmaatschappijen munt proberen te slaan uit dezelfde verbindingen of lijnen. 

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud