portret

De enige voorzitter die al zin heeft in verkiezingen

Tom Van Grieken is met 97,4 procent van de stemmen verkozen voor een tweede termijn als voorzitter van het Vlaams Belang. Zo diep in de put de partij vijf jaar geleden zat, zo hoog is de ambitie nu. ‘We willen in 2024 de grootste zijn, zodat we in Vlaanderen informateur worden.’

Op een partijcongres in Brussel volgt de 33-jarige Tom Van Grieken vandaag zichzelf op als voorzitter van het Vlaams Belang. Hij doet dat met een verkiezingsoverwinning op zak, een normalisatie van zijn partij die hem tot op het koninklijk paleis bracht én met een heldere ambitie: hij wil het Vlaams Belang binnen vijf jaar doen uitgroeien tot de grootste partij en op die manier in de Vlaamse regering stappen.

Het nationalisme heeft drie fases doorgelopen, legt Van Grieken aan De Tijd uit in een gesprek in de Kamer. De eerste fase noemt hij de ‘nationalistische oppositie’. ‘Dat zijn de jaren met Filip Dewinter en Gerolf Annemans als boegbeeld. In het buitenland was dat Jean-Marie Le Pen van het FN in Frankrijk en Umberto Bossi in Italië. In de tweede fase komen de nep-rechtse partijen op de proppen: Nicolas Sarkozy in Frankrijk, Silvio Berlusconi in Italië en de N-VA bij ons. Met dezelfde praat proberen ze vanuit het centrum de kiezers van die zweeppartijen in te pikken, zonder dat ze vervolgens een rechts beleid voeren. De derde fase is een nationalistische beleidspartij worden, wat in Denemarken, Oostenrijk en Italië al het geval is. Ik zou graag mijn partij in die fase leiden. Dat is de boodschap die ik intern verkondig en waarmee ik me kandidaat heb gesteld om te worden herverkozen als voorzitter.’

Ons geld was op als we deze verkiezingen niet hadden gewonnen.

De verkiezingsoverwinning van 26 mei maakt het ook financieel allemaal wat makkelijker. Het Vlaams Belang krijgt op basis van de uitslag jaarlijks 5,5 miljoen euro extra middelen. Dat is veel als je weet dat de campagne van de partij vorig jaar 2,9 miljoen euro kostte. ‘We springen zorgvuldig met dat geld om’, zegt Van Grieken, ‘omdat we uit een heel moeilijke periode komen. Ons geld was op als we deze verkiezingen niet hadden gewonnen.’

Toch investeert de partij zwaar. Ze gaat van dertig medewerkers naar honderd, waardoor de zes verdiepingen van de Madoutoren - eigendom van de partij - straks weer volledig bemand zullen zijn. ‘We gaan de studiedienst uitbouwen en inhoudelijke medewerkers aanwerven’, zegt Van Grieken. ‘We hebben 400 sollicitanten voor 70 functies. Er zitten mensen bij die vanuit de hoge administratie komen, doctorandi, juristen,... De fout die we nu niet mogen maken is arrogant worden en denken dat we weten hoe we de volgende verkiezingen moeten winnen. We investeren daarom heel hard in opleiding.'

‘Mensen staren zich blind op wat we op de sociale media doen. Maar als je boodschap slecht onderbouwd is, halen die investeringen op sociale media niets uit. Bovendien willen we in 2024 de grootste partij in Vlaanderen worden, zodat we de informateur zijn van de Vlaamse regering. Dan moet ik een goede equipe hebben die tot in de puntjes is voorbereid.’

Dieptepunt

Toen Van Grieken voorzitter werd van het Vlaams Belang, hadden weinigen voorspeld dat hij vijf jaar later zonder gêne zou kunnen ambiëren de grootste partij van Vlaanderen te worden. De partij bevond zich toen op een absoluut dieptepunt. ‘Filip Dewinter en ik zijn toen overeengekomen dat we uit beeld zouden blijven en uit het partijbestuur zouden verdwijnen’, zegt Gerolf Annemans. ‘We moesten de jongeren de vrije baan geven. Hij heeft carte blanche gekregen.’

‘De partij was er toen heel slecht aan toe’, zegt Klaas Slootmans, tot voor kort partijwoordvoerder en nu Vlaams Parlementslid. ‘Maar Tom revolteerde daartegen en zag nog altijd opportuniteiten. In zijn bureau als jongerenvoorzitter stond destijds een bord met de slogan ‘hier eindigt de gelatenheid’.

In het bureau van Van Grieken als jongerenvoorzitter stond destijds een bord met de slogan ‘hier eindigt de gelatenheid’.

Toch werd Van Grieken in de buitenwereld toen niet beschouwd als de echte baas van de partij. Het Vlaams Belang werd nog altijd gezien als de partij van Filip Dewinter. Intern kantelde dat in november 2016, zegt wie de partij goed kent, toen Dewinter en Anke Vandermeersch op bezoek gingen bij de Griekse neonazi’s van Gouden Dageraad. Dewinter wist maar al te goed dat er een afspraak was dat zoiets niet kon, maar testte Van Grieken. Dewinter verloor en snapte vanaf toen naar verluidt dat Van Grieken wel degelijk de nieuwe baas was.

Van Grieken consolideerde die macht in mei. ‘Je bent pas echt voorzitter als je verkiezingen wint’, zegt Van Grieken. Maar vooral: als lijsttrekker voor de Kamer in Antwerpen haalde hij 122.323 voorkeurstemmen. Dewinter, de lijsttrekker voor het Vlaams Parlement in Antwerpen, haalde er 93.751. In de politiek bepaalt dat uiteindelijk de pikorde.

Is de partij anders dan onder Dewinter? Ergens is ze nog altijd de buitenparlementaire vechtmachine, die vorig jaar de N-VA zo nerveus kreeg dat de federale regering viel over het VN-migratiepact en de Vlaamse regering de kilometerheffing introk. ‘Ik draai mijn hand niet om voor een spectaculaire actie. We blijven een rebelse partij’, zegt Van Grieken daarover.

Nieuwe stijl

Toch zegt hij dat hij sinds zijn aantreden drie nieuwe accenten heeft gelegd: nieuwe mensen, nieuwe thema’s en een nieuwe stijl. Die nieuwe mensen zijn onder meer Dries Van Langenhove en Filip Brusselmans, die deze week op Radio 1 de cultuurbesparingen van minister-president Jan Jambon (N-VA) kwam verdedigen. De nieuwe thema’s zijn bijvoorbeeld hogere pensioenen en verkeer.

We zijn tegen massamigratie en open grenzen, maar die mens die hier met zijn valieske staat, kan je persoonlijk niets kwalijk nemen.
Tom Van Grieken

En dan de nieuwe stijl. Van Grieken zegt dat hij sinds zijn studententijd nadenkt over hoe je nationalisme in één woord kan samenvatten. ‘Voor mij is dat ‘ons’ geworden. Het is niet het ‘ik’ van het kille liberalisme. Het is niet het ‘iedereen’ van de open grenzen. ‘Ons’ is een gemeenschap. Daarom spreken we over ons land, onze mensen, onze toekomst, respect voor onze senioren en Vlaanderen ons land.’

Voorts is de nieuwe stijl samen te vatten in twee regels: ‘We bekampen een politiek systeem maar nooit individuen. We zijn tegen massamigratie en open grenzen, maar die mens die hier met zijn valieske staat, kan je persoonlijk niets kwalijk nemen. En we zijn radicaal, maar niet marginaal.’

Wat betekent dat laatste? Van Grieken verwijst naar Filip Dewinter, die in 2009 op een partijcongres zei: ‘Waar is de poen van uw pensioen? In de pocket van Mohammed.’ ‘Ik vond die uitspraak persoonlijk niet problematisch’, zegt Van Grieken. ‘Ze is fundamenteel niet verschillend van wat we nu zeggen: scherm de sociale zekerheid af om de pensioenen te beschermen. Maar ik kan alleen maar vaststellen dat die boodschap toen niet werkte en niet werd beloond.’

Insinueren

Is er echt een nieuwe stijl? De liberale burgemeester van Kortrijk, Vincent Van Quickenborne, vindt van niet. ‘De manier waarop het Vlaams Belang de sociale media gebruikt voor propaganda in Kortrijk, heb ik in twintig jaar politiek nog nooit gezien. Het is onophoudelijk insinueren, framen, verdraaien, ophitsen, doen alsof de islam het hier overneemt en volharden in de leugens.’

In Kortrijk beschuldigde Vlaams Belang-Kamerlid Wouter Vermeersch Van Quickenborne al van dronken rijden. Is dat de nieuwe stijl? ‘We hadden daar voorzichtiger kunnen zijn’, zegt Van Grieken. ‘Maar onze bron is volgens ons stevig. Er loopt nu een gerechtelijk onderzoek en ik zeg daar dus niets over.’

En wat met Dewinter die een filmpje postte over een blokkade aan het vluchtelingencentrum in Calais, dat bij nader inzien een protest van gele hesjes in Visé bleek? Dries Van Langenhove haalde het filmpje offline, Dewinter volhardde dat het ‘waar had kunnen zijn’. ‘Het was fake news geweest als we nadien waren blijven volharden zoals Donald Trump en hadden volgehouden dat het wel degelijk een blokkade tegen vluchtelingen was. Dus ja, het was fout. Klaar.’

Ik heb niemand horen mopperen toen Barack Obama zijn campagne op sociale media bouwde.

Er was ook de video waarin Dewinter op de Turnhoutsebaan in Antwerpen een Arabisch reclamebord overschilderde, dat daar bij nader inzien door hemzelf was geplaatst. ‘Het past in een politieke logica’, zei de cultuurwetenschapster Ico Maly daar in september nog over in Het Laatste Nieuws. ‘Als zulke beelden viraal gaan, bereiken ze enorm veel mensen. Het doel is op de emoties te spelen. Zelfs een ontkrachting heeft niet noodzakelijkerwijs impact.’

Van Grieken houdt vol dat zijn cijfers kloppen. Hij beweert dat het Vlaams Belang de cijfers soms zelfs minder spectaculair maakt dan ze zijn, om de contestatie te mijden. Hij vindt zelfs dat het Vlaams Belang een ‘journalistieke reflex’ heeft door over incidenten te rapporteren die door de media worden genegeerd. ‘En ik denk dat er niets mis is met sociale media. Ik heb niemand horen mopperen toen Barack Obama zijn campagne op sociale media bouwde.’ Het feit is dat de socialemediamachine van het Vlaams Belang volop draait. Facebook-data leren dat de partij sinds maart 1 miljoen euro heeft gespendeerd aan Facebook en Instagram. En waar ligt de grens? ‘We roepen nooit op tot geweld’, zegt hij.

Voor de show

Met die machine achter zich mikt Van Grieken naar eigen zeggen op regeringsdeelname binnen vijf jaar. Hoe ernstig waren, gezien die ambitie, de gesprekken met de N-VA van afgelopen zomer? ‘Ze zaten helemaal niet te wachten op beleidsdeelname, want ze hebben daar de mensen niet voor’, zegt N-VA-Kamerfractieleider Peter De Roover. Daarom was ik ervoor hen mee in bad te trekken. Ze zouden door de mand vallen en compromissen moeten sluiten, waartoe een deel van die partij niet in staat is. CD&V en Open VLD hebben hen voor dat probleem behoed.’

Van Grieken houdt vol dat hij nooit ‘voor de show’ met informateur en N-VA-voorzitter Bart De Wever sprak, al insinueerde Dewinter op een bepaald moment het tegendeel. ‘Ik heb Filip toen gerustgesteld en zijn communicatie is meteen gestopt.’ En het gebrek aan mankracht? ‘Ik heb destijds bij de N-VA gezien hoe dat werkt. Topambtenaren durven zich niet publiekelijk te uiten voor het Vlaams Belang. Maar eens je kabinetten moet bemannen is daar geen gêne meer over. Ik had er geen angst voor.’

Ik heb altijd zin in verkiezingen. Het is de essentie van politiek. Het is alsof je aan een voetballer zou vragen: matchke sjotten?
Tom Van Grieken
voorzitter Vlaams Belang

‘Het grote voordeel van het Belang is dat er niet veel aandacht meer is voor parlementair werk’, zegt De Roover. ‘Barbara Pas is een degelijke fractieleidster, maar de rest is een jongensfractie die niet opvalt door sterk inhoudelijk werk. Van Langenhove kom ik in de gangen zelden tegen. Ze zijn ook zeer flexibel. Toen de wisselmeerderheid rond het extra geld voor zorg van de PVDA tot stand kwam, wisselden ze een paar keer tussen onthouden en goedkeuren. Maar niemand merkt dat op.’

Koning

Sowieso beleefde Van Grieken al een uitzonderlijke zomer. Hij werd voor het eerst na de verkiezingen uitgenodigd op het koninklijk paleis en sprak lang met De Wever over een regering. Hoe voelt hij zich daarbij? ‘Toen ik mijn allereerste opiniebijdrage op Knack publiceerde, heb ik intern een bericht laten rondsturen met de boodschap: gelieve niet te tweeten dat nu het cordon is doorbroken. Ik ga niet de fout maken door wat maar normaal is als een overwinning te verkopen. Als je dat doet, speel je met de spelregels van je tegenstander. Ik laat mij niet in dat hoekje duwen.’

Ondertussen staat Van Grieken in de peilingen al waar hij wil: op de eerste plaats. Het maakt van hem wellicht de enige partijvoorzitter die geen schrik heeft van vervroegde federale verkiezingen, mocht de formatie nog verder in de soep draaien. ‘Ik heb altijd zin in verkiezingen. Het is de essentie van politiek. Het is alsof je aan een voetballer zou vragen: matchke sjotten?’

Wie runt het Vlaams Belang?

 

 ‘Een generatie dertigers leidt het Vlaams Belang’, zegt voorzitter Tom Van Grieken. ‘Sommigen blijven met dubbele petjes werken. Ze zijn net parlementslid geworden, maar blijven stafmedewerker van de partij.’

Van Grieken stuurt zelf de communicatie aan en steunt daarbij op een socialemediateam dat geleid wordt door Vlaams Parlementslid Bart Claes en Michel Cardon. Voor de verkiezingen waren die twee het volledige team. Beiden zijn van de N-VA overgekomen.

Voor de strategie steunt Van Grieken op Europees Parlementslid Tom Vandendriessche, die de studiedienst leidt, en op voormalig Europees Parlementslid Philip Claeys.

Contacten met de lokale afdelingen en de organisatie van campagnes op het terrein zijn in de handen van de Kamerleden Ortwin Depoortere en Hans Verreyt.

De politieke lijn wordt uitgezet door het partijbestuur. Behalve Van Grieken zitten daarin de fractievoorzitters Chris Janssens (Vlaams Parlement) Barbara Pas (Kamer), Guy D’Haeseleer(Senaat), Dominiek Lootens (Brussels Parlement) en de parlementsleden Ortwin Depoortere, Stefaan Sintobin, Filip De Man, Bart Claeys plus penningmeester Patsy Vatlet en verslaggever Yves Buysse.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n