interview

‘De klimaatjongeren vinden mij niet ambitieus, maar dat ben ik wel'

Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir. ©saskia vanderstichele

Het droge voorjaar en een dreigend watertekort zijn een kopzorg voor de Vlaamse minister van Omgeving Zuhal Demir. ‘De waterfactuur gewoon verhogen, lost het probleem niet op. Het wordt tijd dat we het systeem omgooien.’

Als staatssecretaris in de federale regering liet Zuhal Demir (N-VA) zich vooral opmerken met tussenkomsten over de hoofddoek. De bevoegdheden Omgeving en Energie die de Limburgse in de Vlaamse regering heeft, zijn een stuk minder vrijblijvend.

Hebben we echt zes waterbedrijven nodig? Dat kan veel efficiënter. We moeten die heilige huisjes in vraag durven te stellen.
Zuhal Demir
Vlaams minister van Omgeving

Ze hebben Demir ook over haar eigen gedrag aan het denken gezet. ‘Als mijn benzinewagen het laat afweten, overweeg ik een emissievrije wagen. Een Tesla wordt het niet. Als ik met een Tesla mijn familie in de cité ga bezoeken, denken ze dat ik helemaal gek geworden ben. Dat past gewoon niet bij mij. Mijn dienstwagen vindt mijn vader wel heel chic. Turken en Mercedes, dat is echt cliché, hé. Maar voor mij is mijn kleine wagen goed genoeg.’  

De perceptieoorlog over de Vlaamse ambities voor het klimaat laat Demir niet koud. De extreme droogte die ons land zomer na zomer teistert, maakt het er niet gemakkelijker op. Dat in Overijse even geen druppel water meer uit de kraan kwam, toont aan dat Vlaanderen niet gespaard blijft van de klimaatverandering.

Ook Demir ziet de hoogdringendheid in. ‘Ik ga mijn voorgangers niet met de vinger wijzen, maar bij mijn aantreden werd ik meteen door verschillende actoren met de neus op de feiten geduwd: we weten al meer dan een decennium dat we in actie moeten schieten. Het wordt tijd dat we het systeem omgooien.’

 

U wilt ingrijpen op de waterfactuur. Wordt een zwembad vullen binnenkort duurder?

Zuhal Demir: ‘De waterfactuur gewoon verhogen gaat het probleem niet oplossen. Ik wil een correcte, eerlijke en betaalbare waterfactuur. Dat is nu vaak niet het geval.'

'Bijvoorbeeld: in de factuur betaalt iedereen een vast recht van 86 euro. Per bijkomend gezinslid krijg je een korting van 20 euro. Daarmee benadeel je de 700.000 alleenstaanden in Vlaanderen. Dat moeten we herbekijken. Tegelijk wil ik meer ruimte om mensen te stimuleren verstandig om te springen met water. Met een slimme digitale meter kun je wie spaarzaam is belonen met een lagere factuur.’

En wie verspilt krijgt een hogere factuur?

Demir: 'We moeten verspillingen inderdaad ontmoedigen. Het lijkt me logisch dat wie veel meer liters verbruikt navenant betaalt. Maar het is zeker niet de bedoeling de factuur in zijn geheel te verhogen.'

Moet er ook niet dringend iets worden gedaan aan de waterverspilling door lekken? Tot 20 procent van al het leidingwater gaat zo verloren.

Demir: ‘In vergelijking met andere landen doen we het niet slecht, maar we hebben de luxe niet om dat water verloren te laten gaan. Die lekken moeten we aanpakken en daar gaan we ook in investeren.’

‘In Vlaanderen is het waterbeleid veel te versnipperd. Hebben we echt zes waterbedrijven nodig? Die zijn allemaal bevoegd voor een eigen regio en doen dan alles voor dat gebied, van drinkwaterbevoorrading tot de productie en levering. Dat kan veel efficiënter. We moeten die heilige huisjes in vraag durven te stellen. We hebben nood aan eenheid van commando.’

De regering werkt aan een afschakelplan voor als er toch een watertekort komt.

Demir: ‘Samen met de KU Leuven werken we aan een afwegingskader. Maar voor de duidelijkheid: ik ga ervan uit dat we dat plan nooit nodig hebben. Dat is een noodgreep.’

‘Daarnaast moeten we bufferbekkens installeren. Vlaanderen kent niet alleen droogte, maar ook periodes van harde regens. Het probleem is dat we dat water niet kunnen vasthouden. Daarnaast zie ik in de bedrijfswereld en de industrie heel mooie initiatieven, bijvoorbeeld in het filteren en hergebruiken van water, zoals Colruyt doet. Die innovatie moet een kans krijgen.’

De droogte hangt samen met de opwarming van de aarde. Wat wilt u doen om die tegen te gaan?

Demir: ‘Dat komt allemaal mooi samen in ons klimaatplan. We maken werk van een stevig renovatieprogramma. Zo willen we renteloos lenen mogelijk maken voor wie zijn huis energetisch renoveert. Veel mensen durven die stap niet te zetten, omdat er een kluwen aan premies is en mensen niet meer weten waar ze precies recht op hebben. Daarom wil ik een uniek loket, met een eengemaakte renovatiepremie.’

In het verleden hebben we 20 miljard euro in hernieuwbare energie gestoken en nog altijd hebben we de doelstelling niet gehaald. Subsidies garanderen geen succes.
Zuhal Demir
Vlaams minister van Omgeving

‘Door oude woningen te renoveren slaan we twee vliegen in een klap, want de uitstoot van gebouwen daalt en we vermijden het aansnijden van nieuwe ruimte. Verharding is een belangrijke factor in de droogteproblematiek. Ook mijn ambitie om deze legislatuur 4.000 hectare extra bos bij te planten, kan die mee verhelpen.’

Sommigen zien in die focus op extra natuur een handig trucje om de natuur- en klimaatbeweging uit elkaar te drijven. Verdeel en heers, zoals de Romeinse keizers?

Demir: 'Helemaal niet. Beide zijn voor mij belangrijk.' 

Toch heeft de N-VA het imago geen prioriteit te willen maken van het klimaat. Ook op het Europese toneel staat België dikwijls op de rem door een Vlaamse njet. Bijvoorbeeld toen Denemarken laatst opriep de Green Deal als kader te gebruiken voor het herstelbeleid na corona.

Demir: ‘Maar wij willen dat ook! Natuurlijk moet het economische herstel zoveel mogelijk samengaan met de klimaattransitie. Het zou maar stom zijn die twee niet te integreren. Alleen willen we het economische herstel daar niet toe verengen. Die nuance wilde ik toevoegen, maar dat wordt dan meteen vertaald als een njet. Er is weinig ruimte voor kritiek en dialoog.’

‘Wij zijn wél een groene partij. De klimaatjongeren beweren misschien dat ik niet ambitieus ben, maar dat ben ik wel. De afgelopen 13 jaar hebben we de CO- uitstoot met 5 procent verlaagd. Tegen 2030 moet dat 35 procent zijn. Ik wil daar volop voor gaan, maar het moet haalbaar en betaalbaar blijven. Wat heb je aan een hysterisch klimaatplan met doelstellingen die je uiteindelijk toch niet haalt? Aan het einde van de rit zit je met boetes.’

 Zoals nu het geval is. Vlaanderen haalt de Europese doelstellingen voor hernieuwbare energie van 2020 niet.

Demir: ‘We beginnen met een achterstand omdat de vorige regering een overeenkomst tekende waarbij we 25.000 GWh moesten halen. Wellicht halen we maar 23.000 GWh. Die mooie praatjes kosten ons veel geld, want we zijn verplicht emissiekredieten van andere landen aan te kopen om dat tekort op te halen.’

 Volgens de SERV komt de factuur neer op 433 miljoen euro.

Demir: ‘Dat klopt niet. Ik ben inderdaad nu aan het onderhandelen om die emissiekredieten aan te schaffen, maar het zal eerder rond 50 à 60 miljoen euro zitten. Dat blijft natuurlijk veel geld. Daarom zijn we voorde doelstellingen van 2030 bezig aan een windplan en een zonneplan, waarbij we naar een verdubbeling willen gaan van de wind- en zonne-energie.’

Vorige week besloot u wel de subsidies voor groene stroom te verlagen. Meer bereiken met minder, dat klinkt toch paradoxaal.

Demir: ‘In het verleden hebben we 20 miljard euro gestoken in hernieuwbare energie en nog altijd hebben we de doelstelling niet gehaald. Subsidies garanderen geen succes, daar ben ik intussen wel van overtuigd. Als overheid moeten we ondersteunend werken en nagaan waar het wel rendabel is om windmolens te zetten. Liever drempels wegwerken en ondernemerschap faciliteren, dan geld over de balk gooien.’

 

Zuhal Demir (40)

Vlaams minister van Omgeving, Justitie, Toerisme en Energie (N-VA)

Geboren in Genk in een Koerdisch arbeidersgezin.
Studeerde rechten aan de KU Leuven en de VUB en werkte als advocaat gespecialiseerd in arbeidsrecht.
Stond voor het eerst op een lijst voor de N-VA in 2010 en werd verkozen als Kamerlid.
Was tussen 2017 en 2019 federaal staatssecretaris voor Gelijke Kansen in de regering- Michel.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud