analyse

De N-VA-machine draait en niemand kan ze stoppen

©BELGA

Met de slogan 'uw sociale zekerheid' herstelden de socialisten zich ruim 20 jaar geleden van de Agusta-affaire. Vandaag zijn de omstandigheden gelijkaardig, maar de sterren staan veel minder gunstig.

‘Overleven met een affaire’. Zo heette het boek dat Fons van Dyck, de voormalige campagneleider van Louis Tobback, schreef na de verkiezingen van 21 mei 1995. Het waren de verkiezingen na de pijnlijke Agusta-affaire, waarbij de socialisten smeergeld hadden gekregen van Agusta, het bedrijf dat gevechtsvliegtuigen bouwt. Een van de kopstukken, Frank Vandenbroucke, gaf zelfs toe dat hij opdracht had gegeven om dat geld in brand te steken.

De succesvolle campagne van Louis Tobback (sp.a) in 1995. ©RV DOC

Bij de verkiezingen van 1995 dreigde een afslachting voor de socialisten. Maar tegen alle verwachtingen in slaagde Van Dyck erin een goed resultaat te halen, samen met de socialistische kopman Louis Tobback. Uit buitenlandse ervaringen had hij geleerd dat partijen die hun thema’s tot de inzet van de verkiezingen maken, de verkiezingen winnen. Met de campagne ‘Uw sociale zekerheid’ slaagden de socialisten erin aan te tonen dat de SP nodig was.

De sp.a bevindt zich vandaag - 23 jaar later - in een gelijkaardige situatie. De socialisten hebben ook last van affaires. Tom Balthazar, de kandidaat-burgemeester in Gent, moest noodgedwongen ontslag nemen door de Publifin-affaire. Tom Meeuws, het kopstuk in Antwerpen, kwam onder vuur te liggen omdat hij niet altijd binnen de lijntjes kleurde toen hij nog bij De Lijn werkte. Die affaires zijn minder grotesk dan het Agusta-schandaal, maar ze kleven aan de sp.a.

Goudhaantjes

Het grote verschil met 1995 is dat nu één partij in Vlaanderen alle anderen overklast als het over toonzetting en agendasetting gaat. Dat bleek afgelopen week opnieuw. N-VA-voorzitter Bart De Wever schreef maandag een opiniestuk waarin hij links uitdaagde. ‘Links moet kiezen: open grenzen of de welvaartsstaat’, luidde de kop. Volgens hem ben je ofwel voor open grenzen, waardoor de sociale zekerheid ineenklapt, ofwel voor een Europees systeem van gesloten grenzen, waardoor de sociale zekerheid overeind blijft.

Met één welgemikt opiniestuk had hij de toon gezet en het gespreksonderwerp van de week bepaald. Experts verweerden zich door erop te wijzen dat de kosten van migratie beperkt zijn in de totale kosten van de sociale zekerheid. Tegenpartijen benadrukten dat De Wever polariseerde door de keuze zo simpel te stellen. Maar intussen was zijn boodschap er bij de onderbuik van Vlaanderen makkelijk ingegaan.

Vluchtelingen

In de nasleep van die ophef daagde N-VA-ondervoorzitter Sander Loones de socialisten uit met een affiche van De Wever met als onderschrift ‘Uw sociale zekerheid’, de slogan van Tobback in 1995. Niet de socialisten, maar de Vlaams-nationalisten komen op voor uw sociale zekerheid, was de boodschap. Dat was een spielerei. De N-VA beseft dat ze op dat thema niet kan scoren, in tegenstelling tot met de vluchtelingenproblematiek.

De N-VA-variant uit 2018. ©RV DOC

De Wever doet het al jaren met succes: de vluchtelingenproblematiek hoog op de politieke agenda houden. Dat is electoraal goud voor de N-VA. In september 2015, in volle vluchtelingencrisis, ging De Wever voor het eerst uitgebreid op het thema in tijdens zijn openingscollege aan de Universiteit Gent. Hij ging toen in het verweer tegen het ‘Wir schaffen das’-beleid van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, die stelde dat Duitsland zijn morele plicht om de vele vluchtelingen op te vangen aankon.

Met één opiniestuk zette N-VA-voorzitter Bart De Wever afgelopen week de toon. De andere partijen spartelden om daar iets tegenin te brengen.

Sindsdien blijft De Wever met de steun van zijn electorale goudhaantjes Jan Jambon op Veiligheid en Theo Francken op Asiel en Migratie op dezelfde nagel kloppen. Met succes. Andere partijen slagen er niet of nauwelijks in het debat naar hun hand te zetten. De N-VA hoopt dat debat warm te houden tot de gemeenteraadsverkiezingen van oktober. Door de lokale stembusgang met een nationaal sausje te overgieten hoopt ze ook op gemeentelijk vlak CD&V definitief van de troon te stoten.

Juiste toon

Voorlopig hebben andere partijen geen antwoord op de strategie van de N-VA of slagen ze er niet in de juiste toon te vinden. Dat bleek uit de reactie van de sp.a op de aankondiging van de supermarktketen Carrefour dat ruim 1.200 jobs bedreigd zijn in ons land.

Sp.a-Kamerfractieleidster Meryame Kitir reageerde dat de slogan van de regering ‘jobs, jobs, jobs’ wel heel hol klinkt voor de werknemers van Carrefour. Maar Carrefour ontslaat mensen simpelweg omdat consumenten andere ketens zoals Lidl en Colruyt aantrekkelijker vinden. Met een beschuldigende vinger naar de regering wijzen, is allesbehalve geloofwaardig.

Nochtans zijn dat de debatten waar de sp.a het verschil kan maken, waardoor ze weer uit het dal kan kruipen. Maar dan moet ze wel de juiste toon vinden en een wervende campagne bedenken. Misschien kunnen de socialisten Fons Van Dyck opnieuw in dienst nemen? De marketingman is nog altijd springlevend, bleek uit een interview in Knack afgelopen week.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud