analyse

De struikelblokken voor Jan Jambon

Formateur Jan Jambon (N-VA) mag zich aan stevig weerwerk van Open VLD en CD&V verwachten. ©Photo News

Vlaams formateur Jan Jambon (N-VA) staat voor de uitdaging een regeerakkoord te onderhandelen waarin de geest van de startnota van Bart De Wever terug te vinden is. Maar CD&V en Open VLD worden geen makkelijke klanten.

Vlaams formateur Jan Jambon zou graag binnen twee tot drie weken landen met de onderhandelingen over een Vlaams regeerakkoord. Dat is ambitieus. Dat Bart De Wever zijn startnota heeft verspreid, maakt de gesprekken er niet makkelijker op. Want CD&V en Open VLD zullen met man en macht willen bewijzen dat hun inbreng groot was en dat ze de tekst op een aantal fundamentele punten hebben gewijzigd. Tegelijk kan de N-VA zich niet veroorloven al te veel van haar bod in te slikken.

Het lijkt erop dat De Wever zijn opvolger geen cadeau heeft gedaan. Te meer omdat de nota enkele gevoelige punten voor CD&V en Open VLD bevat. CD&V-onderhandelaarster Hilde Crevits maakte al duidelijk dat de tekst van De Wever slechts ‘een startpunt’ is. En de Vlaamse liberalen willen een grotere inbreng dan in 2014, toen ze te elfder ure in de Vlaamse regering belandden op een moment dat het regeerakkoord al geschreven was.

Toch is Jambon optimistisch. ‘Ik ben gemotiveerd om er een coherente ploeg van te maken’, liet hij gisteren verstaan bij de start van de onderhandelingen. Maar eerst moet er een regeerakkoord zijn. Dat is pas mogelijk als enkele struikelblokken verdwijnen. Een overzicht.

1 Maatregelen nieuwkomers liggen gevoelig

> Wachtperiode voor kinderbijslag

> Burgerschapsexamen

Het opvallendste voorstel uit de nota-De Wever is dat nieuwkomers pas na zes maanden kinderbijslag kunnen krijgen. Bovendien is het bedoeling om de bijdrage voor kinderen die in het buitenland verblijven aan te passen aan de levensduurte in dat land. Dat gaat in tegen het principe dat elk kind gelijk is, een principe dat voor CD&V heilig is. De vraag is bovendien of dat juridisch mogelijk is. Het is geen toeval dat CD&V in een eerste reactie op de nota liet verstaan dat ze naar de onderhandelingen trekt met ‘de Belgische en Europese regelgeving’ als kader.

De N-VA wil ook een middelentoets invoeren, waarbij wordt nagegaan wat iemands vermogen is - ook in het buitenland - alvorens een sociale woning toe te kennen. Toen Jambon dat enkele jaren geleden voorstelde, kreeg hij van alle andere partijen de wind van voren. De plannen van de N-VA om aan het einde van een verplicht integratietraject een burgerschapsexamen in te voeren liggen ook gevoelig. Zeker omdat de inburgering voortaan betalend wordt. Dat botst nu al op kritiek, omdat dat contraproductief dreigt te werken.

2 Onderwijshervormingen Crevits gaan op de schop

> Afschaffing centraal inschrijvingssysteem

> Afschaffing M-decreet

Het ziet ernaar uit dat een stevig robbertje zal worden gevochten over de ingrepen die de N-VA voor het onderwijs plant. Het lijkt erop dat de partij de belangrijkste ingrepen van voormalig minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) wil terugdraaien. Het centraal inschrijvingssysteem verdwijnt, waardoor de schoolkeuze opnieuw vrij wordt, desnoods met kamperen voor de schoolpoort. Ook het M-decreet, de integratie van leerlingen met een beperking in het gewone onderwijs, gaat op de schop.

Verder wil de N-VA een centraal examen invoeren, zodat elke leerling een minimum aan basiskennis bezit. Maar het onderwijsveld ziet dat niet zitten, omdat dat een inbreuk op de onderwijsvrijheid zou zijn.

3 Details belastinghervorming voer voor discussie

> Afschaffing woonbonus

> Verlaging registratierechten en erfbelastingen

De N-VA wil het fiscaal voordeel verschuiven van het hebben van een woning naar het verwerven ervan. Daarom verdwijnt de woonbonus, het fiscaal voordeel voor wie leent voor een woning. Tegelijk worden de registratierechten verlaagd. En de erfbelasting wordt hervormd, waardoor de vrijstelling van erfbelastingen voor echtgenoten en inwonende kinderen tot 18 jaar uitgebreid wordt naar tweede verblijven.

Over de grote lijnen van de hervorming zal wellicht weinig discussie zijn, ook al zal de bank- en vastgoedsector druk uitoefenen om de woonbonus te behouden. Maar over de details (Met hoeveel worden de registratierechten verlaagd? Is de hervorming wel budgettair neutraal?) zal stevig gebakkeleid worden.

4 Klimaatbeleid ontbreekt ambitie

> Weinig ambitieus

> Inzetten op innovatie

Het klimaat was een van de centrale thema’s in de aanloop naar de verkiezingen, maar daar is weinig van te merken in de nota van De Wever. ‘In plaats van steeds ambitieuzere doelstellingen aan te nemen, gaan we het komende decennium voluit voor het effectief realiseren van de aangegane engagementen en het versnellen van de innovatie’, luidt het. Onder druk van Groen en van de klimaatbetogers zal CD&V ongetwijfeld eisen dat Vlaanderen zich ambitieuzer toont.

5 Geen structurele oplossing voor mobiliteit

> Geen rekeningrijden

> Nauwelijks oplossingen om files aan te pakken

De nota bevat eveneens weinig ambitie om het hardnekkige fileprobleem in Vlaanderen aan te pakken. De bedoeling is de grote infrastructuurwerken snel uit te voeren en verplaatsingen via duurzame vervoersmiddelen aan te moedigen, zodat het aandeel van de trein, de fiets of de bus in het woon-werkverkeer 40 procent bedraagt en in de stedelijke gebieden 50 procent. Hoe dat moet gebeuren is niet duidelijk.

Van een kilometerheffing is geen sprake, omdat de N-VA vreest dat die gezien wordt als een platte belastingverhoging.

6 CD&V wil provincies behouden

> Afschaffing vanaf 2024

De CD&V-onderhandelaarster Hilde Crevits geeft voorlopig weinig commentaar op de nota-De Wever. Maar ze maakte wel duidelijk dat de afschaffing van de provincies, gepland in 2024, in haar partij ‘heel moeilijk ligt’. Bij de vorige regeringsonderhandelingen in 2014 lag dat ook op tafel, maar CD&V zag dat als een breekpunt. Dat zal deze keer niet anders zijn.

7 Volstaat bouwshift om open ruimte te vrijwaren?

> Een bouwshift, geen betonstop

De regering-Bourgeois formuleerde de ambitie om tegen 2040 geen open ruimte meer te bebouwen. Maar ze durfde het niet aan om daar wetten over te stemmen, waardoor de betonstop over de verkiezingen werd getild. De formatienota spreekt niet langer van een betonstop, maar van een bouwshift. De Wever kiest voor een bouwshift, met stimuli om wonen en werken in de stads- en dorpskernen te concentreren. De vraag is of iedereen dat ambitieus genoeg vindt om ‘de ruimtelijke verrommeling’ aan te pakken.

Met 14 aan tafel

> Formateur Jan Jambon (N-VA).

> Jambons toekomstige kabinetschef Jeroen Overmeer.

De N-VA-onderhandelaars:
> Bart De Wever, voorzitter.

> Lorin Parys, ondervoorzitter.

> Ben Weyts, Vlaams minister.

> Technicus Sven De Neef, de ex-kabinetschef van minister Johan Van Overtveldt.

De Open VLD-onderhandelaars
> Gwendolyn Rutten, voorzitster.

> Bart Somers, burgemeester van Mechelen.

> Lydia Peeters, Vlaams minister.

> Technicus Diederik Pauweleyn, de kabinetschef van Rutten.

De CD&V-onderhandelaars
> Wouter Beke, voorzitter.

> Hilde Crevits, Vlaams minister.

> Technicus Raf Suys, de kabinetschef van Crevits.

> Benjamin Dalle, het hoofd van de studiedienst.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect