interview

‘Een hele laag van de bevolking dreigt in armoede te belanden’

Onze economie zit al bijna een jaar in lockdown, maar nog altijd kan de Vlaamse regering haar noodsteun niet afbouwen. Het duwt het beleid van Vlaams minister van Economie Hilde Crevits in een spreidstand: van het geven van acute crisissteun voor de horeca tot de relance van de opverende chemie- en staalsector.

We zijn er nog niet vanaf, zegt Vlaams minister van Economie Hilde Crevits (CD&V) halfweg het gesprek in een ruime vergaderzaal in het stadhuis van Torhout, waar ze voorzitster van de gemeenteraad is. Ze zegt het op een moment dat iedereen al lijkt te dromen van de lente, terrasjes en festivals en het hernemen van het normale leven. Een week geleden gingen de kapsalons open - ook Crevits ging al - en de logische vraag is wie de volgende in het rijtje is. Maar zo simpel is het niet, legt Crevits uit.

Hilde Crevits (53)

Viceminister-president en minister van Werk, Economie, Sociale Economie, Innovatie en Landbouw in de regering- Jambon.
Voormalig Vlaams minister van Onderwijs (2014-2019) en Mobiliteit (2009-2014).
Leading lady van CD&V.
Gemeenteraadsvoorzitster in Torhout.

‘Het is verschrikkelijk complex’, zegt ze. ‘Ik zag vorige week mensen van de kleinhandel. Ze zitten in financiële problemen voor drie seizoenen. Ze moeten het vorige nog betalen, het huidige brengt door de slechte solden te weinig op en ze moeten al bestellen voor het volgende. We zoeken nu een oplossing voor hen.’

‘Restauranthouders vertellen me dat ze hun beste personeel aan het verliezen zijn. In de evenementensector hoor ik dat mensen vertrekken naar Nederland, omdat ze daar loonsubsidies krijgen en zo aan de slag kunnen blijven. Er is ook daarom perspectief nodig: werkgevers moeten hun mensen kunnen houden.’

‘Pasen blijkt cruciaal voor de kleinhandel’, zegt Crevits. ‘Als pretparken dan nog gesloten blijven, mensen geen uitstapjes kunnen doen en ook niet op café of restaurant mogen, kopen ze ook minder kleren. Het toont hoe het allemaal aan elkaar hangt. Ook voor de brede economische heropleving moet je het sociaal leven buitenshuis weer mogelijk kunnen maken. Een goed draaiende koffiebar in een winkelstraat levert ook voor de winkels errond omzet op.’

Voor de brede econo- mische heropleving moet je het sociaal leven buitenshuis weer mogelijk kunnen maken.

In welke mate is de focus aan het veranderen: van noodhulp tot steun bij de heropstart?

Hilde Crevits: ‘Toen deze crisis begon, dacht ik dat we in helder afgebakende fases zouden kunnen werken. Eerst iedereen een vast bedrag aan noodhulp, om de eerste schok te incasseren. Dan steun in verhouding tot de omzet. Dan kijken hoe we de solvabiliteit van de bedrijven - hun stevigheid op de lange termijn - weer kunnen opkrikken. En dan de echte relance: investeren in duurzaamheid en digitalisering.’

Maar zo loopt het niet?

Crevits: ‘Nee, omdat alles in elkaar schuift. We betalen nog altijd zowat 50 miljoen euro per zes weken aan omzetsteun voor bedrijven die gesloten zijn. Daarnaast kijken we naar wie dreigt te bezwijken onder de verliezen van de voorbije maanden. Het gaat dan over festivalorganisatoren, reisbureaus, hotels en restaurants. Hen helpen we met een extra premie.’

‘Het verbaasde ons in het begin dat er niet veel kredieten - gewaarborgd door de federale bankenbazooka - werden opgevraagd. Ook de Vlaamse achtergestelde leningen aan bedrijven zijn traag op gang gekomen. Maar nu groeit het stevig. Ook gezonde bedrijven hebben geld nodig.’

‘Onze overheidswaarborgen onder kredieten blijken nu zeer belangrijk. Een van de bedrijven die daarvan gebruikmaakten, is Kinepolis. Dat bedrijf heeft dat nodig, omdat het nog altijd de cinemazalen niet mag openen. Het toont hoe divers ons beleid moet zijn.’

En daar komt nu nog nieuwe steun bij?

Crevits: ‘We bereiden een opstartlening voor de kleinhandel voor. Ik zou een lening willen geven om voorraden voor het volgende seizoen te kunnen aankopen. Bij de banken worden die seizoenskredieten lastiger.’

Het zou goed zijn nu snel duidelijk te kunnen maken of er een festivalzomer komt of niet.

‘Bij de evenementensector werken we met voorschotten tot 1,8 miljoen euro, die niet moeten worden terugbetaald als het event wegens corona niet mag doorgaan. Dat is nodig omdat ze geen cash hebben om de zomerfestivals voor te bereiden, los van het risico dat ze uiteindelijk geannuleerd worden. De vraag is groot. Het zou goed zijn nu snel duidelijk te kunnen maken of er een festivalzomer komt of niet en onder welke voorwaarden.’

Wordt de geldkraan niet te ver opengedraaid?

Crevits: ‘Ik vind van niet. Zeker in de horeca of de eventsector is de tijdelijke werkloosheid zeer hoog. Doorgaans werken daar de mensen die al financieel erg kwetsbaar waren. Er ontstaat zo een spiraal waarbij een hele laag van de bevolking in de armoede dreigt te belanden. We moeten dit ook doen om een andere reden: om er weer volle bak tegenaan te kunnen gaan zodra het kan.’

Is het crisis- en relancebeleid niet te versnipperd geraakt? De aardappeltelers kregen extra geld. De siertelers ook. Net als de busbedrijven.

Crevits: ‘Er was boven op de algemene steun maatwerk nodig voor de bedrijven met zware verliezen. Voor aardappelen en bloemen is het simpel: we zijn een exportland en de exportmarkt was gesloten. Dan mag je wel steun geven voor al die verloren aardappelen en bloemen.’

‘En ons relancebeleid is niet versnipperd. We mikken op drie dingen: duurzaamheid, digitalisering en gezondheid. En dat moet leiden tot het ultieme doel: onze productiviteit moet omhoog. En dat moet gebeuren in een circulaire economie waarbij alles wat afval is een grondstof moet worden.’

Maar in die fase zitten we nog niet.

Crevits: ‘Opnieuw: het tempo is ongelijk. Voor de chemie- en de staalsector zitten we wel degelijk volop in die relance, met de transformatie naar duurzaamheid. In andere sectoren zitten we in de noodhulp.’

In ons relancebeleid mikken we op duurzaamheid, digitalisering en gezondheid.

‘Ik hou vooral mijn hart vast voor de breuk op de arbeidsmarkt. We moeten veel harder inzetten op opleiding, ook voor wie tijdelijk werkloos is. We ontwikkelen daarnaast een belangrijk opleidingsplan voor wie in een job op een dood spoor zit en van sector wil veranderen. Maar je voelt dat het nauwelijks van de grond raakt. De Vlaming heeft nog niet de mentaliteit om van de ene sector naar de andere over te stappen.’

Zult u het doel van een Vlaamse tewerkstellingsgraad van 80 procent uit het regeerakkoord nog kunnen waarmaken?

Crevits: ‘We hebben lang gediscussieerd met de sociale partners of we die doelstelling zouden behouden. We hebben uiteindelijk beslist om dat wel te doen, omdat we ook gunstige versnellingen zien op de arbeidsmarkt: de digitalisering en innovaties in bedrijven nemen een hoge vlucht en geven ons nieuwe jobs.’

‘Het doel blijft, maar de instrumenten die we inzetten en de budgetten die we ervoor uittrekken, zijn spectaculair veranderd. De nood aan opleiding neemt acuut toe, dus alles wat ik wil doen met tijdelijke werklozen rond opleiding, herscholing en heroriëntatie kan ertoe leiden dat we aan die 80 procent komen.’

U hebt veel goede bedoelingen, ook rond de activering van langdurig zieken. Is het niet lastig dat u telkens naar het federale niveau moet om dat te verwezenlijken?

Crevits: ‘De gesprekken met de federale ministers Pierre-Yves Dermagne (PS) en Frank Vandenbroucke (sp.a) lopen tot nu toe goed. Ook bij Vandenbroucke merk ik de bereidheid om iets aan de 240.000 langdurig zieken in Vlaanderen te doen.’

In een ideale wereld zou u die beslissingen gewoon zelf moeten kunnen nemen.

Crevits: ‘Klopt, we hebben wel al wat hefbomen sinds de vorige staatshervorming, maar ik zou het arbeidsmarktbeleid volledig op de Vlaamse leest willen schoeien. Zo ben ik vragende partij om een aantal bevoegdheden naar Vlaanderen te trekken. De visie daarop is toch verschillend in Wallonië, Brussel en Vlaanderen. Hier hebben we bijvoorbeeld heel veel aandacht voor de opleiding van de tijdelijke werklozen, in Wallonië veel minder.’

En dus het arbeidsmarktbeleid verder regionaliseren?

Crevits: ‘Dat kan, maar hoeft niet per se. De federale regering zou in de drie gewesten ook een apart arbeidsmarktbeleid kunnen voeren. Dat staat al in het regeerakkoord van de regering-De Croo en is volgens de grondwet ook toegelaten.’

Uw partij heeft nu al even een nieuwe voorzitter, deed een interne evaluatie en heeft een volledig nieuwe federale ploeg. In welke mate is CD&V veranderd?

Crevits: ‘Onze voorzitter Joachim Coens zet heel sterk in op de nabijheid en de kleinschaligheid. Ik vind het een goede keuze om het contact met de mensen te houden.’

Is dat het enige? Met alle respect, maar met een pleidooi om in elke gemeente een bankautomaat te behouden zal CD&V niet al te veel kiezers terugwinnen.

Crevits: ‘U haalt daar nu de bankautomaten uit, maar de basisbekommernis is terecht. Torhout is bijvoorbeeld getroffen door het sluiten van het stationsloket. Het verdwijnen van de publieke dienstverlening zonder dat daar een plan tegenover staat over hoe je de mensen kan bereiken, vind ik verkeerd. Dat leidt tot verzuring bij de mensen. Ze betalen belastingen daarvoor en merken dat de overheid niet voldoet aan hun basisverwachtingen. Dat onze partij daarop inzet, is een goede zaak. Ook de focus op het sociale en de jeugd van onze voorzitter zijn de juiste lijnen.’

‘Daarnaast was ook de casting voor de federale regering een juiste keuze. Je voelt dat de bevoegdheden van Vincent Van Peteghem, Annelies Verlinden en Sammy Mahdi hen zitten als gegoten. Die keuze slaat aan.’

U was nochtans geen groot voorstander van een toetreding tot de federale regering. Hebt u uw mening bijgesteld?

Crevits: ‘Ik heb inderdaad lang gepleit voor een regering met de N-VA en had op voorhand serieuze vragen bij Vivaldi. Ik denk nog altijd dat je voor een hertimmering van dit land de PS en de N-VA nodig hebt, met CD&V als verbindingspool. Na de eedaflegging van Vivaldi heb ik tijd nodig gehad om eraan te wennen. Maar in deze crisis ben ik blij dat er een federale regering is. En zowel de bestrijding van de pandemie als de samenwerking met de Vlaamse regering loopt goed.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud