‘Gaan confrontatie met links niet zoeken'

©Dries Luyten

‘Een Vlaamse oppositiepartij die deel uitmaakt van een federale regering zou de hele constructie onstabiel maken.’ Daarom is Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten tevreden over hoe het gelopen is.

‘Amaai, wat een week’, zucht Gwendolyn Rutten. ‘Geen tijd om op adem te komen. Ik zit op een roetsjbaan. Het enige wat je dan kan doen, is erover waken dat je een goede golf te pakken hebt.’

U bent deze week omgedoopt tot ‘mirakelvoorzitter’.
Gwendolyn Rutten: ‘Het woord mirakel is te sterk. Het was vooral een kwestie van hard werken en volhouden. Maar we hebben veel mensen verrast, zowel in de partij als erbuiten.’

‘Het moeilijkste was misschien nog dat we zelf de moed niet mochten opgeven nadat de N-VA en CD&V zich aan elkaar hadden geklonken. Toen die twee partijen zonder ons onderhandelingen over een Vlaams regeerakkoord waren begonnen, dachten velen dat het voor Open VLD game over was.’

Bent u er altijd in blijven geloven?
Rutten: ‘Altijd. Omdat ik wist dat ze vroeg of laat toch bij ons zouden uitkomen. Zeker voor een regering zonder de PS.’

Hoe hebt u de anderen ervan kunnen overtuigen dat Open VLD nodig was in de Vlaamse regering?


Rutten: ‘Natuurlijk zijn wij mathematisch niet nodig om een Vlaamse regering te vormen. Maar om de puzzel federaal te doen kloppen zijn we wel nodig. Het is de logica zelve dat je niet de ene dag oppositie kunt voeren en de andere dag een hechte ploeg vormt. Je kan van Open VLD niet verwachten dat we een grote plakker op onze mond kleven, achterover leunen, en vijf jaar lang vakantie nemen in het Vlaams Parlement. Zo werkt het niet. Als wij Vlaams in de oppositie zouden zitten, zou dat de federale constructie onstabiel maken.’

Was het toch geen risico om alles of niets te spelen?
Rutten: ‘Ik ben er altijd van overtuigd geweest dat het alles of niets moest zijn. Eén en ondeelbaar. Anderen hebben dat uitgelegd als: Open VLD wil overal aan de macht. Maar het gaat mij niet om de postjes.’

‘Het is een kwestie van coherentie. Bijvoorbeeld, als je federaal de belastingen wilt verlagen, heeft dat een impact op de Vlaamse meerjarenbegroting. In het Vlaamse regeerakkoord verwijzen we naar een verlaging van de loonkosten op het federale niveau. Om het effect te vergroten kan je in Vlaanderen andere maatregelen daarop afstemmen. Zoals de RSZ-kortingen voor specifieke doelgroepen, of een verlaging van de personenbelasting via de opcentiemen.’

‘Door de zesde staatshervorming heeft Vlaanderen eindelijk fiscale bevoegdheden. Het zou toch belachelijk zijn als we die niet gebruiken? Daarom is het zo belangrijk dat we meteen beginnen met een begroting in evenwicht. Elke 100 miljoen euro die Vlaanderen in het rood gaat, is 100 miljoen euro minder om federaal de lasten te verlagen.’

Zou u de federale regering niet gedepanneerd hebben als u niet in de Vlaamse was toegelaten?
Rutten: ‘Ik denk het niet. Niet uit koppigheid, maar omdat ik niet zie hoe. De vertrouwensbreuk zou groot geweest zijn. Dat herstellen kost tijd. We zullen moeilijke beslissingen moeten nemen. Die moeten we schouder aan schouder verdedigen. Door ons toe te laten in de Vlaamse regering hebben de N-VA en CD&V getoond dat ze ons respecteren. En dat is wederzijds.’

U gelooft echt in die kamikazecoalitie?
Rutten: ‘Noem het alstublieft geen kamikazecoalitie, maar een Zweedse. Of een IKEA-coalitie voor mijn part. Grappig was toen N-VA-voorzitter Bart De Wever tijdens een van onze vergaderingen vertelde dat hij twee linkerhanden heeft en zijn IKEA-kasten nooit in elkaar krijgt. Na afloop trok ik naar ons partijbureau met de boodschap: alle stukken liggen op tafel en moeten alleen nog ineen worden gezet. Maggie De Block zei spontaan: ‘Je bent precies over een IKEA-kast bezig.’

Maar het dreigt wel moeilijk te worden.
Rutten: ‘Ik geloof dat het kan werken. Natuurlijk zal het niet evident zijn. De Zweedse coalitie is uitzonderlijk. Niet alleen omdat er slechts één Franstalige partij in zit, maar ook omdat het 25 jaar geleden is dat er een federale regering gevormd is zonder de PS. Bovendien moeten we federaal 17 miljard euro besparen, een gigantisch bedrag. Maar IKEA-kasten kunnen heel lang meegaan als ze goed in elkaar zijn gestoken.’

Vreest u vanuit Wallonië de oppositie van de PS niet?
Rutten: ‘Ik kan me niet inbeelden dat er politici bestaan wier ambitie het is het land plat te leggen. Wij gaan de confrontatie niet opzoeken. Niets is gemakkelijker: drie krasse uitspraken, met vier stakingen tot gevolg. Wie is daarbij gebaat? Wij zullen respectvol omgaan met de oppositie, met de sociale partners, met de deelstaten...’

‘Er zijn natuurlijk enkele noodzakelijke voorwaarden opdat de constructie niet uit elkaar zou vallen. Een van die voorwaarden is dat iedereen zijn communautaire eisen laat vallen. De N-VA heeft die aan de deur achtergelaten. Dat is niet niets. Maar ook CD&V doet toegevingen. Die partij heeft een sterke linkervleugel, maar die heeft de moed om in een centrumrechtse coalitie te stappen.’

En wat was de toegeving van Open VLD?


Rutten: ‘Aanvaarden dat we niet van bij het begin mee hebben onderhandeld over het Vlaamse regeerakkoord.’

U hebt het Vlaamse regeerakkoord eigenlijk blind moeten ondertekenen.
Rutten: ‘Helemaal niet. We hebben onze eigen punten toegevoegd. Maar ook zonder dat we fysiek aan de onderhandelingstafel zaten, is er naar ons geluisterd. De N-VA en CD&V wisten wat onze standpunten waren. Dat bleek al duidelijk in de verkiezingscampagne. En De Wever heeft als Vlaamse informateur de standpunten ook nog eens opgelijst. Iedereen wist dat we over Oosterweel een andere mening hebben. Je moet realistisch zijn. Als de twee overwinnaars van de verkiezingen 100 procent op dezelfde lijn zitten, moet je niet denken dat je ze snel van mening kunt doen veranderen. Maar vergeet niet dat wij het ook in het Oosterweeldossier voor 90 procent eens zijn met onze coalitiepartners. We willen allemaal dat de files zo snel mogelijk opgelost geraken, omdat ze zware schade berokkenen, aan onze economie en aan onze gezondheid. Laten we eerst vooruitgaan op die 90 procent, en ondertussen praten over de 10 procent waarin we van mening verschillen. Maar het is een goede zaak dat de overkapping in het regeerakkoord is opgenomen. Denk je nu echt dat De Wever, de burgemeester van Antwerpen, ongevoelig is voor het argument dat je de stad leefbaarder maakt als je de ring overkapt?’

U sleepte twee van de negen Vlaamse ministerposten in de wacht. Sterk onderhandeld!
Rutten: (glimlacht fijntjes) ‘Het is een sterk regeerakkoord, waar ik achter sta. Doe eens de oefening. Laat het akkoord lezen door iemand die de politiek niet van nabij volgt en laat die persoon raden door welke partijen dit akkoord werd onderhandeld... Wat ook belangrijk is, wij zitten nu vanaf dag één als volwaardige partner mee in de Vlaamse regering.’

Hoe moeilijk was het om twee ministers te kiezen?
Rutten: ‘Er was weinig tijd, omdat we tot woensdagmiddag bezig waren met de inhoud van het akkoord. Je kunt niet onderhandelen over inhoud als je in je achterhoofd posten aan het verdelen bent.’

(geëmotioneerd) ‘De beslissing is mij zeer zwaar gevallen. We hebben veel klasbakken in de partij, en dus had ik enkele zeer goede kandidaten. Je kwetst mensen, zonder het te willen. Ik doe deze job zeer graag, maar dit is veruit het minst leuke deel. Maar uiteraard ben ik zeer tevreden over onze twee ministers.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud