reportage

‘Handboeken in de klas zijn alleen maar hinderlijk'

©Kristof Vadino

Vergeet krijt en schriften. Digitale schoolborden, laptops en online leerplatformen veroveren de klas. In het Technisch Atheneum Halle zijn alleen de toetsen nog op papier. ‘Maar ook daar willen we binnenkort de omslag maken.’

‘Mijn vrienden op andere scholen zijn best jaloers. Ik mag de hele dag op de computer zitten en zelfs muziek opzetten, terwijl zij stil naar de leerkracht moeten luisteren.’ Gilles Ronsmans zit in het tweede jaar bouw- en houttechnieken op het Technisch Atheneum Halle. De school besliste enkele jaren geleden de overstap te maken van papier naar digitaal. De jongeren moeten geen handboeken of invulboeken meer kopen en verwerken alle leerstof op hun computer, die ze via de school kopen.

Onze jongeren in het beroeps waren oprecht verbaasd toen ze hoorden dat ook zij digitaal gingen: ‘Mogen wij dat ook, mevrouw?’
Maggy Vankeerberghen
directrice van het Technisch Atheneum Halle

Gilles klapt zijn laptop open en toont het leerplatform waarmee hij elke dag werkt. Op basis van zijn niveau en vooruitgang krijgt hij wekelijks een reeks opdrachten. Voor sommige taken zijn instructiemomenten door de leerkracht voorzien. Gilles kiest zelf of hij daar naartoe gaat. Elke vrijdagochtend bekijkt hij sowieso met een leerkracht of het takenpakket haalbaar was en wat beter moet. ‘Meestal lukt het me alles op school af te werken’, zegt hij trots. ‘Andere leerlingen moeten vaak thuis doorwerken.’

Voor het atheneum in Halle was de stap naar digitaal de enige manier om dat soort persoonlijke trajecten aan te bieden, zegt directrice Maggy Vankeerberghen. ‘Lesgeven voor een groep van dertig leerlingen die allemaal hun eigen noden en achtergrond hebben, lukt niet meer. We hebben de klassieke vakindeling vervangen door flexuren en projectwerk. Elke leerling volgt een eigen traject, en dat kan alleen als hij toegang heeft tot informatie via een laptop.’

Dat betekent niet dat leerlingen de hele dag naar hun computer zitten te kijken. ‘De laptops zijn enkel een middel om leerlingen zelfstandiger te laten leren. Er is ook tijd en ruimte voor overleg, instructiemomenten en groepswerk’, zegt ICT-coördinator Bertien Boon.

Laptop leasen

Het Technisch Atheneum Halle leaset zijn computers bij het Lokerse IT-bedrijf Signpost, dat laptops, software en online oefeningen levert aan het onderwijs. Maandag trokken in Vlaanderen 15.000 scholieren naar de klas met een laptop die ze bij Signpost kochten of huurden. Vijf jaar geleden waren dat er 600.

Wat zegt dat succes van Signpost en een school in Halle over de digitalisering van onze scholen? Kan het clichébeeld van een schoolbord met krijt en schriften met invuloefeningen de vuilbak in? De ICTbevraging van de KU Leuven en de Universiteit Gent uit het schooljaar 2017-2018 suggereert van wel. Een rondvraag van De Tijd bij de start van dit schooljaar ook.

Het Vlaamse onderwijs hoeft niet onder te doen voor andere Europese landen als het om digitalisering gaat. Bijna alle Vlaamse lagere scholen hebben draadloos internet en digitale schoolborden. In secundaire scholen is overal wifi, maar zijn de digitale schoolborden met 79 procent van de scholen iets minder ingeburgerd.

Hoeveel kost een laptop in de klas?

500 à 600 euro’, zegt Arne Vandendriessche van Signpost. Zijn bedrijf werkt met formules waarbij ouders in schijven kunnen betalen: 19 euro per maand of 50 euro per kwartaal.

In het Technisch Atheneum in Halle betalen leerlingen in het eerste jaar zo’n 250 euro voor hun laptop en het online leerplatform. Dat is veel, maar niet noodzakelijk meer dan de prijs van het boekenpakket in andere scholen. ‘Wij gebruiken geen handboeken meer. Die zijn voor ons project alleen maar hinderlijk’, zegt ICT-coördinator Bertien Boon. ‘Alleen toetsen zijn nog op papier, maar ook daar willen we langzaam de omslag naar digitaal maken.’

Voor gezinnen die het thuis moeilijk hebben, is de digitale formule volgens Boon beter. ‘Leerkrachten gaan er te gemakkelijk van uit dat leerlingen thuis een computer hebben waarop ze nog iets kunnen afwerken of doorsturen. Maar sommigen van onze leerlingen hebben thuis geen computer en moesten dan naar een familielid of de bibliotheek. In ons project is dat verschil er niet meer. We zijn bij de inschrijvingen ook heel transparant over het financiële plaatje, zodat ouders weten waar ze aan toe zijn.’

De Vlaamse overheid gaf de digitale uitrusting van onze scholen de afgelopen jaren een duwtje met raamcontracten. Dat zijn grote overeenkomsten met bedrijven als Microsoft, Siemens, IBM en Telenet waarop scholen kunnen intekenen. ‘Ze krijgen gunstige voorwaarden om hun infrastructuur up-to-date te houden’, klinkt het op het kabinet van minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V).

De raamcontracten komen scholen goed uit: ze moeten geen aanbesteding meer uitschrijven voor een leverancier van bijvoorbeeld draadloos internet. Dat bespaart hen planlast en administratie, steevast een gevoelig punt in het onderwijs.

Scholieren volgen de les ook steeds vaker op een klein scherm, vooral in het secundair onderwijs. Middelbare scholen hebben gemiddeld een toestel per drie leerlingen beschikbaar. Bij lagere scholen is dat een toestel per tien leerlingen. Die cijfers vertellen mogelijk niet het hele verhaal. Scholen als het Technisch Atheneum Halle verplichten hun leerlingen steeds vaker een eigen laptop te hebben. In het middelbaar gaat het al om een op de acht scholen, schat Arne Vandendriessche, de zaakvoerder van Signpost. ‘De Vlaamse scholen zetten nu echt de stap naar digitaal onderwijs.’

Bedrijven als Signpost, maar ook concurrent Rhombus, zetten vol in op die trend. Ze profileren zich vooral als een betrouwbare partner. Daarom heeft Signpost, dat al 120 middelbare scholen belevert, 35.000 laptops onderhoudt en dit jaar op 25 miljoen euro omzet mikt, maar twee types laptop in het gamma. ‘Een reparatie mag bij een schoollaptop niet lang duren. Het beperkte gamma laat ons toe snel wisselstukken te leveren.’

Bingel en co.

Als leerlingen massaal naar de laptop overstappen, moet de leerstof die daarmee wordt verwerkt op een even hoog niveau staan. In Halle hebben de leerkrachten die leerstof zelf opgesteld, maar dat is geen must. Scholen omarmen steeds meer de online leerplatformen van de klassieke schoolboekenuitgevers.

Uitgeverij Plantyn heeft Scoodle. Van In heeft Bingel voor lagere scholen en Didit voor het middelbaar onderwijs. Met 340.000 gebruikers is Bingel ongetwijfeld het bekendste leerplatform. Het is een extraatje boven op de boeken. Scholen die boeken voor een bepaald vakdomein afnemen, krijgen gratis toegang tot Bingel.

Wezooz, een dochter van Signpost, manifesteert zich als concurrent van de klassieke uitgeverijen. Het leerplatform biedt al duizenden lesvideo’s en oefeningen als aanvulling op de bestaande lesmethodes. ‘Op korte termijn vervangen we de handboeken volledig’, zegt managing director Cedric Koslowski. De nieuwe eindtermen, waarmee dit schooljaar in het eerste middelbaar wordt gestart, zijn een momentum. Die eindtermen, door de overheid opgelegd, bepalen het minimum van wat leerlingen moeten kennen en kunnen. Elke school moet nu nadenken over nieuwe handboeken of andere leerstofpakketten. Koslowski hoopt dat de leraarskamers dan ook een digitaal alternatief overwegen. 

Voor de leerkrachten van het Technisch Atheneum Halle was het even wennen en hard werken, geeft Vankeerberghen toe. ‘Het heeft wat voeten in de aarde gehad om iedereen te overtuigen. Maar nu willen ze niet meer terug. Ze hebben nooit meer het gevoel er alleen voor te staan.’

Wat Vankeerberghen niet had verwacht, is dat ouders van kansarmere kinderen de school vaak dankbaar zijn voor de digitale overstap. ‘Sommige ouders worstelen met programma’s als Word, wat een grote drempel vormt bij sollicitaties. Ze vinden het een goede zaak dat hun kinderen die vaardigheden al op school leren en zo meer mogelijkheden krijgen op de arbeidsmarkt.’

‘Wij hebben een divers leerlingenpubliek, waardoor bij ons de urgentie hoog was om op een andere manier les te geven. Onze jongeren in het beroeps waren oprecht verbaasd toen ze hoorden dat ook zij digitaal gingen: ‘Mogen wij dat ook, mevrouw?’ Met dat soort reacties probeer ik andere scholen te overtuigen die twijfelen om de stap te zetten. Als wij het kunnen, kan elke school het.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect