Kiezer beloont sterke burgemeesters

De Antwerpse burgemeester Bart De Wever: 'De rode draad is dat sterke figuren het goed doen, ongeacht hun partijkleur' ©BELGA

De kiezer beloont heel wat burgemeesters, waardoor de politieke kaart van Vlaanderen sterk lijkt op die van voor de gemeenteraadsverkiezingen. Een forse opmars van de N-VA of Groen blijft uit.

Bij de N-VA droomden ze ervan bij de gemeenteraadsverkiezingen CD&V van de troon te stoten als de volkspartij van Vlaanderen. De groenen hoopten dan weer op een groene zondag, waarbij ze overal in Vlaanderen zouden doorbreken en in Antwerpen met Wouter Van Besien de sjerp pakken. Noch de gele, noch de groene golf zette door. De kaart van de partijen die de grootste werden in de Vlaamse gemeenten lijkt daardoor opvallend veel op de kaart van de gemeenteraadsverkiezingen van 2012.

In 120 van de 300 Vlaamse gemeenten werd CD&V op eigen kracht of in een kartel de grootste partij. Dat zijn er een twintigtal minder dan in 2014, al verliest CD&V ook een paar burgemeesters door fusiebewegingen. Naar eigen zeggen leveren de christendemocraten minstens 105 burgemeesters. Daardoor blijven ze lokaal, zelfs na een slechte prestatie in de centrumsteden, de grootste. Open VLD won, al dan niet in kartel, het pleit in 85 gemeenten, meer dan de 75 van de vorige legislatuur. De N-VA wint in 55 gemeenten en scoort zo beter dan de 47 van 2012.

De rode draad is dat sterke figuren het goed doen, ongeacht hun partijkleur.
bart de wever
N-VA-voorzitter en antwerps burgemeester

De enige echte trends zijn enerzijds het verlies van de sp.a, waarvan Groen profiteert en anderzijds de comeback van het Vlaams Belang. Eerst het linkse verhaal: de sp.a zit in de verdrukking en van de vier centrumsteden waar ze bestuurde - Brugge, Gent, Oostende en Leuven - kan ze enkel Leuven zeker behouden. Brugge krijgt met Dirk De fauw een CD&V-burgemeester. Gent krijgt met Mathias De Clercq of Filip Watteeuw wellicht een liberale of groene burgervader. In Oostende wordt geduelleerd tussen Johan Vande Lanotte (sp.a), die met zijn Stadslijst de grootste bleef, en uitdager Bart Tommelein (Open VLD).

©MEDIAFIN

Ook in veel andere steden en gemeenten krijgen de socialisten klappen, al zijn er enkele uitzonderingen zoals Bredene, Machelen en Vilvoorde. Groen profiteert en zet zijn beste lokale resultaat ooit neer. Al blijft er een bittere nasmaak hangen. De partij wordt nergens op eigen kracht de grootste en Wouter Van Besien kan de macht van De Wever in Antwerpen niet breken.

Naast Groen kan ook de PVDA een brokje meepikken van het verlies van de sp.a. In haar enige bastions - Antwerpen, Genk en Zelzate - houdt de uiterst linkse partij stand en in steden als Mechelen en Gent komt ze voor het eerst in de gemeenteraad. De winst was misschien wat minder dan verhoopt, maar voorzitter Peter Mertens mag zich opmaken om zijn partij in 2019 voor het eerst een zetel in het Vlaams Parlement en de Kamer te bezorgen.

Ook het Vlaams Belang had redenen om zich op te trekken aan het verkiezingsresultaat. In 2012 was de partij op de weg naar de irrelevantie en bij de Vlaamse en federale verkiezingen bleef ze amper boven de kiesdrempel. Nu zit het Belang in zowat heel Vlaanderen in de lift. Maar in Antwerpen, waar het allemaal begon, deed boegbeeld Filip Dewinter het met 10,8 procent nauwelijks beter dan in 2012. Toen werd dat al gezien als een historisch slecht resultaat.

Provincies

©MEDIAFIN

Met uitzondering van de sp.a kan elke partij op de een of andere manier zeggen dat ze gewonnen heeft, al is de realiteit eerder dat ze niet verloren heeft. Ook bij de provincieraadsverkiezingen is er sprake van een relatieve stabiliteit, al zullen ze niet enkel bij de sp.a maar ook bij de N-VA liever niet te vaak worden herinnerd aan het resultaat.

De Vlaams-nationalisten halen net geen 25 procent. Daarmee doen ze het voor het eerst in hun bestaan slechter dan bij de voorgaande verkiezing. In 2012 haalde de N-VA bij de provinciale stembusgang ruim 28 procent. Het resultaat is fors slechter dan bij de Vlaamse verkiezingen van 2014, al zijn nationale en provinciale verkiezingen niet helemaal met elkaar te vergelijken. Bij provincieraadsverkiezingen worden geen nationale boegbeelden zoals Theo Francken of Bart De Wever uitgespeeld, en laat dat nu net de sterkte van de N-VA zijn.

Met 20 procent doet CD&V het ongeveer even goed als in 2012 en ook Open VLD stagneert rond 14 procent. Op rechts is er sprake van communicerende vaten. Het verlies van de N-VA gaat naar het Vlaams Belang, dat afklopt op 13 procent. Eenzelfde verhaal op links. De sp.a verliest 4 procentpunten en zakt weg tot 10 procent. Groen gaat met de winst lopen en wordt met 13 procent de grootste op links.

Somers populairste in centrumsteden

Met bijna 77.000 voorkeurstemmen is de Antwerpse burgemeester Bart De Wever de stemmenkampioen van de gemeenteraadsverkiezingen. In zijn stad laat hij zijn uitdagers ver achter zich. Doordat Antwerpen ook de meeste inwoners telt, komt geen andere Vlaamse politicus in zijn buurt.

Om de verschillen in inwonersaantallen te neutraliseren wordt het aantal voorkeurstemmen soms gedeeld door het totale aantal kiezers in een gemeente. Dat geeft de penetratiegraad van een politicus. Op basis van die ratio blijkt Sandy Evrard (MLM), de burgemeester van Mesen, de stemmenkampioen. 66 procent van de kiezers van de kleine West-Vlaamse gemeente kleurde het bolletje achter zijn naam. Andere opvallende scores worden neergezet door Joachim Coens, de burgemeester van Damme (CD&V, 35%), Leopold Lippens, de burgervader van Knokke (Gemeentebelangen, 32%) en Jean-Marie Dedecker (LDD, 30%).

In de centrumsteden is Bart Somers (Open VLD) de populairste burgemeester. 29 procent van de stemgerechtigde Mechelaars stemde voor hem. Hij wordt gevolgd door de Genkse burgemeester Wim Dries (CD&V, 28%) en diens Roeselaarse collega Kris Declercq (CD&V, 28%). De Wever komt aan 27 procent.

De voorkeurstemmen leren nog een paar interessante lessen. Zo blijft de CD&V van titelvoerend burgemeester en Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits de grootste in Torhout. Maar Kristof Audenaert, de nummer twee van haar lijst, haalt meer stemmen en Crevits bood hem de sjerp aan. In Brakel werd titelvoerend burgemeester Alexander De Croo met Open VLD de grootste, maar Stefaan Devleeschouwer, de nummer drie van zijn lijst, haalde meer stemmen. Devleeschouwer wordt eveneens burgemeester.

Sterke figuren

N-VA-voorzitter De Wever heeft een eenvoudige verklaring voor het vastgeroeste landschap dat al bij al uit de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen tevoorschijn komt. ‘De rode draad is dat sterke figuren het goed doen, ongeacht hun partijkleur’, verklaarde hij maandagochtend op de VRT. ‘En waar je geknoeid hebt, betaal je dat cash.’

De burger leek in veel gemeenten tevreden, want veel burgemeesters zijn erin geslaagd hun stemmenaantal te behouden of er zelfs op vooruit te gaan. De Wever is daar in Antwerpen zelf een voorbeeld van en rond ‘t stad scoren zijn partijgenoten sterk. De gordel rond Antwerpen blijft geel en in gemeenten waar ze nog niet de grootste was, wordt de N-VA de grootste. In de gemeente Edegem haalt burgemeester Koen Metsu zelfs een absolute meerderheid.

Hetzelfde fenomeen doet zich voor bij CD&V, dat vooral in haar bastions in West-Vlaanderen en Limburg goed scoort. Zo haalt CD&V-burgemeester Joachim Coens 67 procent in Damme. Pieter De Crem, die op 1 januari zijn mandaat als federaal staatssecretaris voor Buitenlandse Handel opgeeft, kreeg 57 procent van de stemmen in Aalter. Ook een reeks Open VLD-burgemeesters doet het goed. Vicepremier Alexander De Croo haalt 54 procent in Brakel. In het West-Vlaamse Staden haalt burgemeester Francesco Vanderjeugd eenzelfde score.

Rekening

Waar de legislatuur minder vlekkeloos verliep, kregen de meerderheidspartijen de rekening gepresenteerd. Dat de sp.a het in Gent minder goed doet - en Groen het kartel moet recht houden - heeft veel te maken met de schandaalsfeer die de voorbije jaren rond de Gentse socialisten hing. In Middelkerke was dan weer veel te doen rond gesjoemel bij de gunning van het casinogebouw en wordt de liberale burgemeester naar huis gestuurd. Jean-Marie Dedecker haalt er een absolute meerderheid. In Ieper verliest CD&V dan weer de helft van haar stemmen en de sjerp na intern gesteggel. De impact van het gevoerde beleid op de verkiezingsuitslag wijst erop dat lokale verkiezingen bij de kiezer uiteindelijk draaien rond waarover het moet gaan: het lokale beleid.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect