Kilometerheffing kan Vlaanderen half miljard euro opbrengen

Rekeningrijden wordt vaak geopperd als een oplossing om het fileprobleem in Vlaanderen in te dijken. ©BELGA

De invoering van een kilometerheffing kan Vlaanderen honderden miljoenen euro's aan welvaartsgroei opleveren.

Dat blijkt uit de langverwachte studie over rekeningrijden die de vorige Vlaamse regering bestelde, en die De Tijd kon inkijken.

De studie bekijkt de impact van rekeningrijden volgens twee scenario’s. In het eerste scenario wordt de invoering van de kilometerheffing volledig gecompenseerd met de afschaffing van de bestaande verkeersbelastingen. In dat 'beperkte' scenario heeft een kilometerheffing een positieve impact van 304 miljoen euro op de Vlaamse welvaart, onder meer door tijdswinst en milieubaten. 

In het tweede scenario gaat de kilometerheffing gepaard met een ruimere taxshift, waarbij de overheid de inkomsten uit rekeningrijden gebruikt voor bijkomende maatregelen tegen de congestie. Dan bedraagt de maatschappelijke winst volgens de onderzoekers maximaal 557 miljoen euro. Als de Vlaamse regering een ruimere taxshift met flankerende maatregelen combineert, zoals een daling van de personenbelastingen of een jobkorting, kan de welvaartswinst zelfs oplopen tot 1 miljard euro.

Weinig rijden

Het beperkte scenario heeft als nadeel dat de inkomensongelijkheid stijgt. Dat komt omdat de overheidsuitgaven in dat geval lager liggen en de tijdsbaten vooral ten goede komen aan rijke huishoudens, die procentueel minder uitgeven aan rekeningrijden. 

De impact van de wegenheffing is dus vrij herverdelend.
Onderzoek Motivity

Een ruimere taxshift vermindert daarentegen de inkomensongelijkheid omdat de overheidsuitgaven, waarop armere huishoudens meer rekenen, stijgen en omdat arme huishoudens een taks zwaarder voelen in de portefeuille. 'De impact van de wegenheffing is dus vrij herverdelend', stellen de onderzoekers. 

Niet toevallig winnen vooral mensen die weinig met de auto rijden bij de invoering van een kilometerheffing. Een wegenheffing met een beperkte taxshift is vooral voordelig voor autobestuurders die ongeveer 10.000 kilometer per jaar rijden. De meeste gezinnen die meer dan 17.000 kilometer per jaar rijden, zien hun koopkracht dalen als ze hun autogedrag niet veranderen.

Bij een ruimere taxshift stijgt de toename van de koopkracht minder. Volgens de studie, die geen concrete tarieven vermeldt, betalen gezinnen in dat geval gemiddeld 90 euro per maand extra door de wegenheffing.  

Draagvlak

Toch is de vraag welk nut de langverwachte studie, die 1,7 miljoen euro kostte, nog heeft. De vorige Vlaamse minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) bestelde het onderzoek in 2017 bij het consortium Motivity (KPMG, Transport & Mobility Leuven en Stibbe). Maar Weyts (N-VA) trok zijn jarenlange steun voor de kilometerheffing kort voor de verkiezingen in onder druk van de oppositiepartij Vlaams Belang, die stickers verdeelde tegen de 'Ben-belasting'. 

Volgens Weyts was er onvoldoende draagvlak voor de kilometerheffing. Uitgelekte details uit de studie hadden hevige reacties losgeweekt bij automobilisten. Zo onderzocht het consortium enkel de invoering van de kilometerheffing op alle Vlaamse wegen omdat alleen een gebiedsdekkende taks sluipverkeer tegengaat.

Uitstel

Motivity wilde het eerste deel van die studie aanvankelijk in april voorstellen, zodat die als basis kon dienen voor de Vlaamse regeringsonderhandelingen. Maar de publicatie werd eerst uitgesteld tot na de verkiezingen, en nadien tot september.

Het tweede deel van de studie werd zelfs volledig stopgezet. 'In april werd beslist om het onderzoek stop te zetten, de lopende onderzoeksactiviteiten af te ronden en de bevindingen te consolideren en te verwerken in een rapport', bevestigen de onderzoekers. 

Politiek dood

De onderzoekers besluiten dat een gebiedsdekkende kilometerheffing de beste manier is om de drie vastgelegde doelstellingen te bereiken: het bestrijden van de congestie en de gebruiker en de verbruiker laten betalen.

Dat neemt niet weg dat het thema rekeningrijden vandaag volledig verdwenen is van de Vlaamse politieke agenda. Terwijl de Brusselse regering voor een lightversie van rekeningrijden in het Brussels gewest ijvert, rept het Vlaams regeerakkoord met geen woord over de kilometerheffing voor personenwagens. Vlaams minister van Mobiliteit Lydia Peeters (Open VLD) wil niets met de studie van haar voorganger te maken hebben.

Hoewel veel experten in de kilometerheffing de beste oplossing zien om de congestie aan te pakken, veranderen de resultaten van de studie niets aan de politieke realiteit. 'Een kilometerheffing heeft maar zin als er voldoende kwaliteitsvolle alternatieven zijn voor de Vlaming om zich te verplaatsen. Daaraan ontbreekt het vandaag en daar moet nu eerst in worden geïnvesteerd', zegt Vlaams Parlementslid Lode Ceyssens (CD&V). Zijn collega Marino Keulen (Open VLD) is duidelijk: 'De kilometerheffing is dood en begraven.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud