nieuwsanalyse

Klimaatverandering zal Vlaanderen dwingen zeedijk te verhogen

©Photo News

Om de stijging van de zeespiegel te counteren moet Vlaanderen vele honderden miljoenen investeren in de bescherming van onze kust. ‘Er zijn scenario’s denkbaar waarbij we de zeedijk zoveel moeten ophogen dat de onderste appartementen hun uitzicht verliezen.’

Tenzij we de opwarming van de aarde drastisch afremmen, stijgt de Vlaamse kustlijn de volgende eeuw 2 meter. En moet de Vlaamse zeedijk mee omhoog. Doordat het poolijs in Groenland en Antarctica sneller smelt dan verwacht, zit de stijging van de zeespiegel in een stroomversnelling, waarschuwde het VN-klimaatpanel IPCC deze week in een toonaangevend rapport. Als de mens er niet in slaagt de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen, dreigt de zee tegen het einde van deze eeuw ruim 1 meter hoger te staan en over 300 jaar zelfs meer dan 5 meter.

Het lijkt misschien een probleem voor toekomstige generaties, maar de snelle verandering is nu al heel voelbaar, ook in Vlaanderen. De kans op zware stormen neemt toe en door het stijgende zeeniveau kunnen die ook steeds meer schade aanrichten bij de Vlaamse kustbewoners.

Wie de kaart van West-Vlaanderen neemt en een stijging van het zeeniveau met 80 centimeter doorrekent tegen het einde van de eeuw, mag ervan uitgaan dat bij een extreem zware storm het zeewater oprukt tot Diksmuide en de binnenstad van Brugge (zie kaarten onder). Een kwart van alle woningen in de kust- en poldergemeenten zou dan gevaarlijk onder water komen te staan, met uitschieters zoals Bredene, waar nagenoeg alle gebouwen getroffen zouden worden door overstromingen van 2,5 meter hoog.

©Mediafin

©Mediafin

Verdedigingsplan

De klimaatprojecties van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) en het Vlaams Agentschap Maritieme Dienstverlening en Kust (MDK) schetsen wat er gebeurt als we niets doen. Om te vermijden dat het zover komt, investeert Vlaanderen nu al 300 miljoen euro in extra bescherming. Het Masterplan Kustveiligheid moet onze kustgemeenten tot 2050 bestand maken tegen de verwachte stijging van de zeespiegel met 30 centimeter.

In Oostende wordt een stormmuur geplaatst op de dijk om de golven tegen te houden. ©BELGA

Stukken strand worden verhoogd als extra golfdemper, duinen worden verstevigd, op de zeedijk verschijnen stormmuurtjes en in Nieuwpoort wordt een stormvloedkering geïnstalleerd, een beweegbare stalen muur van 38 meter die bij hoogwater de haven kan afsluiten voor de beukende golven. 

Over vijf tot zes jaar moeten alle werken klaar zijn zodat België tot 2050 beschermd is tegen een extreem zware storm, zoals die statistisch gezien maar één keer per duizend jaar voorkomt. Een combinatie van springtij en een felle noordwestenwind stuwt dan het water op tegen de kust. De golven torenen dan tot 7 meter uit boven het referentiepeil van onze Noordzee. Bij de verwoestende storm van 1953 kwam het water al eens 6,66 meter hoog. Veel meer is niet nodig om van een duizendjarige storm te spreken.

We gaan er niet komen met een extra muurtje ter hoogte van een zitbank.
Peter Van Besien
Directeur kustinfrastructuur MDK

Door het stijgende zeeniveau wordt het almaar realistischer dat we de komende decennia met zulke uitzonderlijke stormen te maken krijgen. ‘Als de zeespiegel een halve meter stijgt, zal wat ooit een duizendjarige storm was misschien elke honderd jaar voorkomen’, zegt Peter Van Besien, de directeur kustinfrastructuur bij het Vlaams overheidsagentschap MDK. ‘Het vergt forse extra investeringen om ons daartegen te beschermen.’

Zeedijk verhogen

Onderzoekers van Vlaamse universiteiten presenteerden afgelopen week de eindconclusies van een vier jaar durend onderzoek over de klimaatbestendigheid van onze kust. Ze besluiten dat de zandopspuitingen aan het strand de voorbije jaren hun effect niet hebben gemist en onze kustlijn de komende 30 jaar afdoende beschermen. ‘Maar als de zeespiegel sneller stijgt dan gedacht, zoals het IPCC-klimaatrapport aangeeft, moeten we nog meer doen’, zegt projectleider Jaak Monbaliu, professor waterbouwkunde aan de KU Leuven. ‘Als je kust niet meegroeit met de stijging van het zeeniveau, is dat desastreus. Bij een storm dreigt het water dan over de zeedijk te komen en het binnenland in te stromen. In de worstcaseklimaatscenario’s zal het in de tweede helft van deze eeuw niet meer volstaan de stranden te verhogen met extra zand. Dan zullen we grote maatregelen moeten nemen.’

Als de zeespiegel een halve meter stijgt, zal wat ooit een duizendjarige storm was misschien elke honderd jaar voorkomen.
Peter Van Besien
directeur kustinfrastructuur MDK

Niemand wil het met zoveel woorden zeggen, maar het lijkt onvermijdelijk dat de Vlaamse zeedijk verhoogd moet worden. ‘We moeten sowieso de hoogte ingaan om de stijging van het zeeniveau te volgen’, zegt Van Besien. ‘Het uitzicht van onze kust zal drastisch veranderen. Het kan dat we de dijk moeten verhogen, extra muren op de dijk plaatsen en voor de dijk duinen aanleggen als extra buffer. Andere opties zijn onderwaterbermen op zee of een kunstmatige eilandenboog om onze kust af te schermen. We gaan er niet komen met een extra muurtje ter hoogte van een zitbank. De maatregelen na 2050 zullen ingrijpend zijn.’

De Vlaamse overheid bestudeert wat precies nodig is. Dat de poolkappen sneller smelten dan gedacht, is een extra tegenvaller. ‘Als we nu bouwwerken plaatsen met een lange levensduur, gaan we uit van een zeespiegelstijging van 80 centimeter tegen het einde van deze eeuw’, zegt Van Besien. ‘Maar de stijging versnelt, waardoor we onze inspanningen naar boven moeten bijschalen. De huidige stormmuurtjes zijn berekend tot 2070, misschien moeten we die al eerder verhogen.’

Vlaamse onderzoekers houden in hun studies nu al rekening met een desastreus scenario waarin de klimaatverandering in een zichzelf versterkende acceleratie belandt. De zeespiegel kan dan tegen het einde van deze eeuw tot 3 meter hoger staan dan in 1990.

Vastgoed

‘Bij een drastische stijging zijn scenario’s denkbaar waarbij we de zeedijk zo moeten ophogen dat de onderste appartementen hun uitzicht verliezen en minder waard worden’, zegt Jan Mees van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ). ‘Als er in de afsmelting van de ijskappen een plots kantelpunt komt, kan dat hier aan de kust problemen geven en moet Vlaanderen ingrijpende maatregelen treffen.’

300 miljoen
Vlaanderen investeert 300 miljoen euro om onze kust tot 2050 te wapenen tegen een zeespiegelstijging van 30 centimeter.

Over de kostprijs kan niemand zich uitspreken, maar die zou een veelvoud worden van de 300 miljoen euro die Vlaanderen nu investeert. ‘Tot nu zagen we een stijging van zo’n 15 centimeter en daarvoor moesten we de voorbije jaren al behoorlijk wat inspanningen leveren’, zegt Monbaliu. ‘Als je weet dat we een stijging kunnen krijgen die 20 keer zo groot is, zullen ook de kosten exploderen.’

De Sinterklaasstorm van 2013 spoelde in Oostende grote delen van het strand weg. ©Photo News

Omdat we nog niet weten in hoever de mens er de komende decennia in zal slagen de opwarming van de aarde af te remmen is het onmogelijk in te schatten hoe groot de zeespiegelstijging de komende 80 jaar en daarna zal zijn. Vlaanderen probeert zo veel mogelijk te werken met adaptieve investeringen die ruimte laten om in de loop van de jaren bij te sturen. ‘Als we vandaag een stuk dijk vernieuwen, bekijken we of we de fundering al extra breed kunnen maken’, zegt Van Besien. ‘We kunnen dan achteraf de dijk extra verhogen of verbreden als dat nodig blijkt.’

De Vlaamse kustbewoner lijkt niet wakker te liggen van het wassende water. De vastgoedprijzen op de dijk breken record na record. ‘Eigenlijk wordt daar bijna niet over gesproken’, zegt Gregory Caenen, de topman van de kustmakelaar Caenen. ‘Gemeentebesturen wapenen zich tegen een duizendjarige storm, maar van klanten krijgen wij daar nauwelijks vragen over.’

©MEDIAFIN

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect