Advertentie
interview

Leemans (ACV): ‘CD&V heeft het moeilijk'

©Saskia Vanderstichele

Het ACV gaat in het conflict met de regering niet in de pas lopen omdat CD&V het vraagt. ‘CD&V is maar een kleine coalitiepartner’, zegt ACV-voorzitter Marc Leemans.

De voorbije maanden heeft Marc Leemans, de voorzitter van de christelijke vakbond ACV, zich ontpopt tot hét gezicht van het sociaal protest tegen de regering-Michel. Veel meer dan zijn collega-vakbondsleiders slaagt hij erin de woede over ‘de onevenwichtige verdeling van de lasten’ in eenvoudige woorden te vertolken. ‘Waarom wordt een euro die wordt verdiend met arbeid zwaarder belast dan een euro die wordt verdiend op vermogen?’, vraag hij zich af.

©BELGA

Donderdag gaan de bonden en de werkgevers bij premier Charles Michel op de koffie. Leemans maakt nog eens duidelijk wat hij van de regering verwacht. ‘Er moet ruimte komen voor loonoverleg en de regering moet de sociale partners zelf laten uitmaken hoe ze het budget voor het optrekken van de laagste uitkeringen en de pensioenen verdelen.’ Maar bovenal pleit hij voor een taxshift. ‘De regering bespaart voor 11 miljard euro op de kap van de werknemers, terwijl de sterkste schouders de dans ontspringen. Ook zij moeten hun bijdrage leveren. Waarom zouden alleen de werknemers voor de verlaging van de arbeidskosten moeten opdraaien?’ Als de regering geen signaal geeft aan de bonden, dreigt er een nieuwe golf van sociale onrust.’

De sterkste schouders, wat betekent dat?
Marc Leemans: ‘De werknemers betalen 45 procent belastingen op hun loon en de bedrijven betalen in theorie 33 procent op hun winst. Maar de belasting op roerend en onroerend goed ligt veel lager. Wie een meerwaarde op de verkoop van zijn aandelen realiseert, moet zelfs niets betalen. Dat is toch onaanvaardbaar? Om die ongelijkheid weg te werken, moet de regering een taxshift uitwerken. De lasten op arbeid moeten dalen, terwijl die op vermogens moeten stijgen. Helaas waren er stakingen nodig om de regering dat te doen inzien. Maar ik merk nu toch dat meerdere partijen zeggen dat de taxshift er zal komen.’

Helaas waren er stakingen nodig, maar ik merk nu toch dat meerdere partijen zeggen dat de taxshift er zal komen.

Hoe moet die er uitzien?
Leemans: ‘Het is aan de regering - en niet het ACV - om de taxshift vorm te geven. Ik besef dat het eerder een taxmix zal zijn. Er is wellicht geen politiek draagvlak om één grote maatregel uit te werken. Maar er zijn mogelijkheden ten over. De Europese Commissie vindt dat we verhuurders beter op de feitelijke waarde van het verhuurde huis belasten. Dat kan 300 miljoen euro opbrengen. Hoe lang gaan we het nog dulden dat grootverdieners belastingen kunnen omzeilen via een managementvennootschap? Het Planbureau en de Nationale Bank hebben laten verstaan dat ook een meerwaardebelasting best deel uitmaakt van een lastenverschuiving. Die kan meer dan 3 miljard opleveren.’

Zo’n meerwaardebelasting dreigt toch ook de middenklasse te treffen?
Leemans: ‘De pijn moet verdeeld worden over alle groepen. Nu ligt die enkel bij de werknemers.’

Hoe lang gaan we nog dulden dat grootverdieners belastingen kunnen omzeilen via een managementvennootschap?

Dreigt een taxshift niet uit te draaien op een taxlift?
Leemans: ‘Als we dat slim doen, stijgen de lasten niet. Er kan zelfs een positief effect zijn. Als de lasten op arbeid dalen, worden bijkomende banen gecreëerd. De regering probeert dat te doen met de indexsprong, maar dat is een slecht idee. Daardoor krijgen de werknemers 2,6 miljard euro minder loon. Dat is geld dat niet in de economie kan worden gestopt, waardoor de groei wordt gefnuikt. Het gevolg is dat de indexsprong eerder jobs vernietigt dan creëert.’

N-VA-voorzitter Bart De Wever zegt dat deze regering al een taxshift van 2 miljard euro doorvoert.

Leemans: ‘Hij doelt toch niet op de Kaaimantaks, waarmee de regering rijken die geld hebben zitten in belastingparadijzen wil belasten? De federale overheidsdienst Financiën heeft daarover al gezegd dat de opbrengst onmogelijk te berekenen is omdat de uitwerking van de taks rammelt. De regering verlaagt ook het tarief van de monsterboetes van 309 procent. Het Rekenhof berekende al dat die maatregel op kruissnelheid 178 miljoen euro kost. Ook het voor onbepaalde duur verlengen van de uitzondering op de verhoogde belasting op de liquidatiebonus gaat handenvol geld kosten.’

‘Waarover heeft De Wever het dan? Het klopt dat werknemers maandelijks ongeveer 15 euro netto meer zullen overhouden door het verhogen van de forfaitaire aftrek voor beroepskosten. Maar op hetzelfde moment verhoogt de regering ook de accijnzen op diesel en de btw, onder meer op renovatiewerken. Langs de ene kant geeft de regering de werknemers iets, maar ze neemt het met dezelfde hand dubbel terug. Dat is toch geen taxshift?’

Kunt u toch met alle besparingen leven als er werk wordt gemaakt van een eerlijker fiscaliteit?
Leemans: ‘Dat is de belangrijkste voorwaarde om een draagvlak te creëren onder de bevolking. Wij beseffen dat de regering niet haar volledige beleid kan omgooien, maar ze moet ook een inspanning vragen van mensen die veel geld hebben op de beurs of op de bank of die veel onroerend goed bezitten. Als dat gebeurt, kunnen wij een constructieve dialoog aanvatten met de regering en de werkgeversorganisaties.’

Een dialoog over wat?
Leemans: ‘Ik hoop dat we van de regering de marge krijgen om over de lonen te onderhandelen. De loonkostenhandicap tegenover de buurlanden is gekrompen tot 2,9 procent. De werkgevers krijgen een indexsprong en in 2016 een loonlastenverlaging van bijna 1 miljard euro, waardoor er ruimte komt om de lonen te verhogen. Al zal het altijd minder zijn dan de verhoging die werknemers zouden hebben gekregen door de indexering van de lonen. We hebben tot eind februari om daar met de werkgevers een akkoord over te sluiten. Hetzelfde geldt voor het budget om de sociale uitkeringen te verhogen. Ik hoop dat de sociale partners de ruimte krijgen om daar zelf over te beslissen.’

Als de regering geen duidelijkheid over de taxshift geeft, zit ze met een probleem. Als het nodig is, volgen nieuwe acties.

Als de regering een taxshift aankondigt en vrije onderhandelingen toelaat over de lonen en de laagste uitkeringen, krijgt ze dan in ruil sociale vrede?
Leemans: ‘We gaan op 15 januari langs bij de regering. Premier Michel zal wellicht herhalen dat er gigantisch veel ruimte is voor sociaal overleg. Maar zo’n ruimte kan ook leeg zijn. We hebben de regering duidelijk laten verstaan dat het voornemen om een taxshift door te voeren essentieel is in onze evaluatie. Als de regering daar geen duidelijkheid over geeft, zit ze met een probleem. Als het nodig is, volgen nieuwe acties.’

Dreigen de mensen niet stakingsmoe te worden?
Leemans: ‘Nee, er is een zeer grote vastberadenheid. De mensen kunnen niet leven met een regeringsbeleid dat niet wordt bijgestuurd.’

Heeft u eigenlijk nog genoeg geld in kas om actie te kunnen voeren?
Leemans: ‘Maakt u zich geen zorgen.’

Als het ACV zou beslissen opnieuw actie te voeren, is dat toch pijnlijk voor CD&V?
Leemans: ‘De situatie is vandaag anders dan tien of twintig jaar geleden. Jef Houthuys, de ACV-voorzitter in de jaren 70 en 80, stelde zich anders op dan ik. Maar de CVP van toen is ook niet de CD&V van vandaag. De CVP was toen de grootste partij en ze leverde het boegbeeld van de regering. Vandaag is CD&V maar een kleine regeringspartner en heeft de partij het moeilijk om op te boksen tegen de drie liberale coalitiepartners.’

CD&V is te klein geworden voor het ACV?
Leemans: ‘Het is voor ons moeilijker geworden om op het beleid te wegen. Zo was het voor minister van Werk Kris Peeters (CD&V) niet evident om de aanpassingen die de sociale partners aan de hervorming van het brugpensioen en het tijdskrediet hadden aangebracht in de regering aanvaard te krijgen. In eerste instantie is hij zelfs teruggefloten. De federale ploeg geeft zogezegd alle kansen aan het sociaal overleg. Maar als er dan een ‘mini-akkoord’ is, twijfelen ze of ze het willen doorvoeren. Het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO) is zelfs zwaar onder druk gezet om zijn staart in te trekken. Zo kan je toch moeilijk zeggen dat er een ongelooflijke ruimte bestaat voor het sociaal overleg?’

©BELGA

Leidt overleg niet al te vaak tot het afzwakken van noodzakelijke hervormingen, waardoor dit land met te kleine stapjes vordert om de welvaart te verzekeren?
Leemans: ‘Een proces in kleine stappen is veel lonender dan een proces van grote passen. Bij grote stappen volgt er een slingerbeweging, waarbij hervormingen te ver kunnen doorschieten. De Vlaamse werkgevers van Voka riepen enkele maanden geleden nog op om het met de vakbonden te doen als het kan, zonder als het moet. Wij zouden dat nooit zeggen, want zo blaas je binnen de kortste keren het sociaal overleg op. We moeten samen tot oplossingen kunnen komen, want die zijn veel duurzamer.’

Wat zou u er van vinden als de prijs voor een vermogenswinstbelasting is dat de deal over de vergoeding voor de Arcocoöperanten, die door het Dexia-debacle hun geld zijn kwijtgeraakt, wordt herzien?
Leemans: ‘Het zou mij niet verbazen dat sommige partijen dat willen of zullen doen om zo CD&V onder druk te zetten. Maar wij zullen onze syndicale visie daardoor niet laten hypothekeren. Wij hebben een miljoen zevenhonderdduizend leden en we moeten voor dat miljoen zevenhonderdduizend leden opkomen.’

U zal zich niet laten chanteren met die 800.000 Arco-coöperanten?
Leemans: ‘Ik denk niet dat de indruk bestaat dat het ACV dat laat gebeuren. Wij zijn een vakbond die moet opkomen voor de mensen die elke maand lidgeld betalen.’

©Saskia Vanderstichele

Sommigen vinden het wrang vast te stellen dat de vakbond betoogt tegen een centrumrechts beleid waarvoor in het stemhokje een meerderheid was.
Leemans: ‘De mensen hebben niet gekozen voor een beleid, maar voor een partij. Nadien gaan de partijen rond de tafel zitten om een coalitie te maken. Ik kan u drie of vier andere coalities geven die ook mogelijk waren. Dan had men achteraf ook kunnen zeggen dat de mensen voor dat beleid hebben gekozen. De partijen die nu een beleid hebben uitgestippeld hebben daarin bovendien maatregelen gestoken die ze tijdens de verkiezingscampagne nog afwezen. Nooit zou er een indexsprong komen. Nooit was er sprake van een verhoging van de pensioenleeftijd.’

U wordt bekritiseerd omdat u, in tegenstelling tot uw voorgangers, niet de carrure en verantwoordelijkheid zou hebben om de noodzakelijke moedige beslissingen te nemen. Zit u daar mee?
Leemans: ‘Nee. Ik heb geen last van wat er over mij wordt gezegd, want dat is een deel van het spel. Kijk, de oplossing moet van het ACV komen. Wij zijn de grootste vakbond, wij zijn de organisatie die bruggen bouwt en die inzet op compromis en consensus. Maar dat kunnen we niet als er van de andere oever geen poging wordt gedaan om mee een brug te bouwen.’

Dus eigenlijk staat u langs de ene oever te roepen…
Leemans: ‘…Help! Regering, werkgevers, neem uw verantwoordelijkheid! Zorg ervoor dat we samen iets kunnen doen!’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud