Leerlingen krijgen les over financiën en ondernemen

©Dries Luyten

Alle leerlingen zullen een basis economische en financiële vaardigheden aanleren op school. Dat blijkt uit de voorlopige tekst over de nieuwe eindtermen die De Tijd kon inkijken. Ook ondernemingszin moet op school worden gestimuleerd.

Vlaanderen besliste twee jaar geleden om de huidige leerstof in het onderwijs kritisch tegen het licht te houden. Via vernieuwde eindtermen zal het Vlaams Parlement bepalen welke minimumniveaus leerlingen moeten halen.

De parlementsleden van de meerderheid en de oppositie hebben nu op basis van het maatschappelijk debat over de nieuwe eindtermen een lijst van veertien ‘sleutelcompetenties’ opgesteld. Die vormen de basis voor onderwijsexperts om de nieuwe eindtermen te ontwikkelen.

Een aantal vaardigheden rond Nederlands, vreemde talen en wiskunde (zie kader) sluiten nauw aan bij de huidige leerstof. Maar de voorlopige lijst van het Vlaams Parlement, die De Tijd kon inkijken, bevat ook heel wat vaardigheden die vandaag enkel in de vakoverschrijdende eindtermen zitten en daardoor niet altijd veel aandacht krijgen op de klasvloer.

Sommigen zullen de nadruk op het verwerven van kennis missen.
pedro de bruyckere
pedagoog

‘Dat onderscheid tussen vakgebonden eindtermen en vakoverschrijdende eindtermen verdwijnt’, zegt pedagoog Pedro De Bruyckere van de Arteveldehogeschool. ‘Alle eindtermen komen op dezelfde hoogte te staan.’ Het valt De Bruyckere op dat de nadruk op competenties ligt. ‘Ik kan me voorstellen dat sommigen de nadruk op het verwerven van kennis zullen missen. Maar dat kan uiteraard nog veranderen in de concrete uitwerking.’

Toch is dat volgens betrokken politici geen toeval. ‘In de 21ste eeuw is er vooral nood aan een brede basisvorming. We willen kritische burgers vormen om een antwoord te bieden op bijvoorbeeld de uitdagingen van radicalisering en technologiearmoede. Dat vertaalt zich in competenties als financiële geletterdheid, mediawijsheid en burgerschap’, klinkt het.

Financiële geletterdheid

De vraag naar meer financiële geletterdheid in het onderwijs dook de afgelopen jaren geregeld op. Vandaag gaapt een grote kloof in de financiële kennis van de Vlaamse leerlingen, bleek eerder uit een analyse van de Universiteit Gent. Zo scoort 12 procent van de Vlaamse scholieren zo slecht op financiële geletterdheid dat ze niet op een volwaardige manier aan de maatschappij kunnen deelnemen. In 2012 was dat slechts 8,2 procent.

Tegelijkertijd haalt een kwart van de Vlaamse leerlingen het hoogste niveau van financiële geletterdheid. Daarmee ligt het aantal toppresteerders in Vlaanderen dubbel zo hoog als het gemiddelde in de OESO, de club van rijke landen.

‘Financiële vorming voor jongeren is een noodzaak en hoogdringend’, benadrukte Pascal Paepen, docent aan de Thomas More-hogeschool afgelopen weekend nog in De Tijd. Voor Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) was de vraag naar financiële vaardigheden een van de verrassende resultaten uit de bevraging van ouders en leerlingen, zei ze zondag in het VRT-programma 'De zevende dag'.

Wat leren scholieren binnenkort?

Het Vlaams Parlement heeft een lijst van veertien ‘sleutelcompetenties’ voor leerlingen opgesteld.

  • Zelfbewustzijn, zelfexpressie, zelfsturing en wendbaarheid.
  • Cultureel bewustzijn en culturele expressie.
  • Ontwikkeling van initiatief, ondernemingszin en loopbaancompetenties.
  • Competenties op het vlak van lichamelijk, geestelijk en emotioneel bewustzijn en gezondheid.
  • Burgerschapcompetenties met inbegrip van historisch en ruimtelijk bewustzijn.
  • Economische en financiële competenties.
  • Competenties inzake wiskunde, wetenschappen en technologie.
  • Juridische competenties met inbegrip van ethisch denken en handelen.
  • Competenties inzake duurzaamheid.
  • Sociaal-relationele competenties.
  • Communicatie in het Nederlands.
  • Communicatie in vreemde talen.
  • Digitale competentie en mediawijsheid.
  • Leercompetenties met inbegrip van onderzoekscompetenties, innovatiedenken, creativiteit, probleemoplossend en kritisch denken, systeemdenken, informatieverwerking en samenwerken.

Vandaag zijn enkel elementen rond budgetbeheer opgenomen in de vakoverschrijdende eindtermen. Ze sijpelen dus niet altijd door naar de klasvloer. Daarnaast begeleidt de financiële toezichthouder FSMA via het project Wikifin scholen die financiële vorming aanbieden, maar dat aantal scholen is beperkt. Door elke leerling een basis financiële kennis mee te geven, moet de huidige kloof tussen leerlingen in Vlaanderen gedicht worden.

Burgerschap

Naast financiële geletterdheid zien de politici ook burgerschap als een van de sleutelcompetenties. De parlementsleden schuiven daarom ook ‘juridische competenties met inbegrip van ethisch denken en handelen’ naar voren in hun tekst. Vlaamse leerlingen scoren traditioneel slecht in internationale studies over burgerschap bij jongeren.

Het gemeenschapsonderwijs kondigde vorige week al aan dat burgerschap een integraal deel zal uitmaken van de leerstof in alle scholen. In het secundair onderwijs zal ook in een apart vak worden voorzien, zei Raymonda Verdyck, de topvrouw van het GO!, in De Morgen. ‘De leerlingen zullen er leren om open te staan voor andere visies en actief naar elkaar te luisteren.’ Crevits juichte dat initiatief toe en drukte de hoop uit dat burgerschap een deel zou uitmaken van de nieuwe eindtermen.

Maar het is niet de ambitie van de parlementsleden om een vak burgerschap of ‘levensbeschouwing, ethiek en filosofie’ (LEF) - waar moraalfilosoof Patrick Loobuyck al jaren voor pleit - in te voeren. Dat ligt in Vlaanderen moeilijk vanwege de onderwijsvrijheid. Vandaag kiezen leerlingen in het officieel onderwijs voor godsdienstonderricht of zedenleer. Wie naar een katholieke school gaat, krijgt automatisch godsdienstlessen.

Nog niet definitief

De lijst met sleutelcompetenties is nog niet definitief. Hoewel volgens verschillende parlementsleden over zo goed als alle competenties een consensus is, zal nog aan de formulering worden gesleuteld. Zo pleiten sommigen voor de verwoording ‘ondernemingszin’, terwijl anderen naar ‘ondernemerschap’ neigen.

Financiële vorming voor jongeren is een noodzaak en hoogdringend.
Pascal Paepen
Docent Thomas More Hogeschool

Crevits heeft het parlement tot eind september de tijd gegeven voor de oefening. Als het dan geen nieuwe eindtermen heeft vastgelegd, zal de geplande hervorming van het secundair onderwijs volgend schooljaar met de huidige eindtermen starten. Nochtans vragen de onderwijskoepels de twee samen te laten ingaan, zodat de leerkrachten zich geen twee keer moeten aanpassen.

Die deadline wordt nipt, want de volgende vergadering over de eindtermen is pas op 27 september gepland. Volgens de meerderheid is dat het eerstvolgende moment dat iedereen vrij is.

Maar volgens Vlaams Parlementslid Caroline Gennez (sp.a) gaat het om een demarche van CD&V. ‘Zonder nieuwe eindtermen kan Lieven Boeve (de topman van de katholieke onderwijskoepel, red.) doen wat hij wil bij de hervorming van het secundair onderwijs. De droefenis van de mislukte hervorming bereikt zo een nieuw hoogtepunt. In plaats van een inhoudelijk debat te voeren, is de discussie in een voorspelbare machtsstrijd verzand.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect