Advertentie

Onderwijsexpert Dirk Van Damme: 'Problemen ernstiger dan tijdens coronaperiode'

Dirk Van Damme: 'De impact van klassen zonder leraar is bijzonder groot.'

Dat leerlingen bij gebrek aan leraars almaar meer in de studie zitten en minder les krijgen, heeft volgens onderwijsexpert Dirk Van Damme (ex-OESO) een grotere impact dan toen tijdens de lockdowns op afstandsonderwijs werd overgeschakeld.

De woelige start van het nieuwe schooljaar, met een lerarentekort dat vooral in Brussel maar ook in Vlaanderen almaar nijpender wordt, baart de onderwijsexpert Dirk Van Damme zorgen. Van Damme is de oud-kabinetschef van minister van Onderwijs Frank Vandenbroucke (Vooruit), was topman van het Gemeenschapsonderwijs GO! en voerde jarenlang onderzoek naar onderwijs bij de denktank OESO.

'De impact van klassen zonder leraar is bijzonder groot', zegt Van Damme. 'Dat geldt zowel voor het middelbaar als het lager onderwijs, al zijn de gevolgen in het lager groter. In de eerste jaren van het lager onderwijs worden serieuze sprongen gemaakt in de cognitieve ontwikkeling - lezen, rekenen, schrijven. Dat zijn stappen in het leerproces die je achteraf niet zomaar kan compenseren.'

'Wat we nu meemaken, is ernstiger dan wat tijdens de coronaperiode is gebeurd', zegt Van Damme. 'Toen heeft men via afstandsonderwijs nog gepoogd het leerproces voort te zetten. Nu proberen we met alle mogelijke middelen terug te keren naar voltijds contactonderwijs en lijken we niets geleerd te hebben uit de ervaringen met afstandsonderwijs. Dat was niet overal een even groot succes, maar er zijn echt wel goede softwarepakketten ontwikkeld waar nu geen gebruik van wordt gemaakt.'

Perverse tendensen

Lessen trekken uit het afstandsonderwijs is één ding, maar dat is nog iets anders dan het lerarentekort structureel wegwerken. 'Door deze crisis komen veel vicieuze, perverse tendensen naar voren die al langer in ons onderwijs sluimeren', zegt Van Damme, die wijst op het uitblijven van een loopbaanpact voor leraars dat het beroep aantrekkelijker en moderner moet maken.

Er moet zo snel mogelijk werk worden gemaakt van een loopbaanpact voor leraars.
Dirk Van Damme
Onderwijsexpert

'Dat opeenvolgende ministers van Onderwijs er niet in geslaagd zijn een loopbaanpact voor leraars te sluiten, is de hoofdoorzaak van de huidige ellende. Daar moet zo snel mogelijk werk van worden gemaakt. Dat is niet alleen de verantwoordelijkheid van de politiek, maar ook van de koepels en de sociale partners.'

De toelatingsproef voor de lerarenopleiding die Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) naar voren schuift, kan ook een deel van de oplossing vormen volgens Van Damme. 'Zowel de kwaliteit als de kwantiteit van de instroom verbetert daardoor, want studenten gaan daardoor bewuster voor een lerarenopleiding kiezen. Al zal dat de problemen op korte termijn niet oplossen.'

Ook Weyts' suggestie om 1.500 'gedetacheerde' personeelsleden uit het onderwijs terug te roepen naar de scholen is volgens Van Damme het overwegen waard. Het gaat om personeel dat tijdelijk buiten de school werkt, vooral in de jeugd- en culturele sector, maar wel nog door het ministerie van Onderwijs wordt vergoed. 'Op momenten van schaarste kun je je vragen stellen bij dat systeem', zegt Van Damme.

Syndicale vrijstelling

Van Damme verwijst daarnaast naar de onderwijs-cao die Weyts begin september voorstelde. Hij sluit zich aan bij de kritiek van GO!-topman Koen Pelleriaux op de syndicale vrijstelling in die nieuwe cao. Daarin is 15 miljoen euro uitgetrokken om leerkrachten die ook vakbondsafgevaardigde zijn extra uren aan hun vakbondstaken te laten spenderen. Dat zijn uren waarin ze niet voor de klas staan.

'Ook dat is maar één element in de hele discussie, maar op een moment dat het lerarentekort zo groot is, is dat een onbegrijpelijke beslissing geweest', zegt Van Damme.

Corona leidt vooral bij taalvakken tot leervertraging

Uit onderzoek van de KU Leuven blijkt dat de leervertraging bij leerlingen in het basisonderwijs het grootst is voor talen. Dat concluderen de onderzoekers op basis van de resultaten van de interdiocesane proeven die leerlingen op het einde van het zesde en het vierde leerjaar in het Katholiek Onderwijs maken.

Vorig jaar bleek al dat leerlingen door de sluiting van de scholen in de eerste coronagolf kampten met een gemiddelde leervertraging van een half jaar. In 2021 zet die leervertraging zich verder door voor taalvakken als Frans en Nederlands, maar voor wiskunde is de leervertraging gestopt en voor wetenschappen en techniek is zelfs een lichte verbetering vastgesteld.

De onderzoekers concluderen voorts dat de leervertraging het kleinst is bij de kwetsbaarste groepen. Volgens Lieven Boeve, de topman van het Katholiek Onderwijs, is dat een bewijs dat 'de inspanningen die geleverd zijn om hen aan boord te houden hebben gewerkt'. Al benadrukt hij dat de sterkere leerlingen niet uit de boot mogen vallen. 'Alle leerlingen moeten alle kansen krijgen, zeker ook de sterkst presterende leerlingen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud