'Onze grootste zorg? Dat de Wereldhandelsorganisatie ineen klapt'

Geert Bourgeois (Vlaams minister-president) en Cecilia Malmström (euro-commissaris voor Handel). ©Siska Vandecasteele

Er is vertrouwen hersteld in internationale handel, zeggen Vlaams minister-president Geert Bourgeois en Europees commissaris voor Handel Cecilia Malmström. Maar er zijn nu andere problemen.

In Brussel vindt dinsdag de Flanders International Economic Summit plaats, waar Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) de gastheer is en Europees commissaris voor Handel Cecilia Malmström de gast-toespraak geeft. Malmström voert dan ook een beleid dat er voor de exportregio Vlaanderen toe doet.

Dat blijkt onder meer uit felbevochten vrijhandelsverdrag CETA. In 2017 steeg de Vlaamse export naar Canada met 23 procent, legt Bourgeois uit in een dubbelgesprek in het kantoor van Malmström, op de elfde verdieping van het Berlaymont-gebouw. Daar kwam vorig jaar nog eens 17 procent extra bij. Bourgeois hoopt dat die cijfers bredere steun voor vrijhandelsakkoorden kunnen doen ontstaan.

Vertrouwen

‘Er was vier jaar geleden zoveel protest tegen de handelsverdragen dat we besloten hebben dingen anders aan te pakken,’ blikt Malmström terug op die episode. ‘We hebben geprobeerd het vertrouwen te herwinnen. Ik ben in ongeveer ieder parlement in de EU geweest, waaronder alle in België. We informeren niet alleen regeringen, maar ook het middenveld. Ons onderhandelingsmandaat is openbaar. We hebben een permanente adviesraad, waarin vakbonden, milieubewegingen en KMO-federaties zitten.’

Ik heb niet één betoging gezien tegen het vrijhandelsverdrag met Japan.
Cecilia Malmström
Europees commissaris voor Handel

Dat werkt, vindt Malmström. ‘CETA werkt nu en heeft vruchten afgeworpen voor Vlaanderen. Ons vrijhandelsakkoord met Japan is in werking getreden. Hetzelfde zal snel gebeuren voor Vietnam en Singapore en we werken aan akkoorden met Zuid-Amerikaanse landen, Indonesië, Australië.’

‘En vooral’, zegt Malmström, wijzend naar buiten, ‘hebben we geen protest meer. Ik heb niet één betoging gezien tegen het vrijhandelsverdrag met Japan. Niet hier in Brussel en niet elders in Europa. Ik beweer niet dat iedere Europeaan plots onvoorwaardelijk van handel houdt, maar ik denk dat veel mensen nu inzien dat CETA eigenlijk een goed akkoord is.’

Bourgeois knikt. ‘Ik denk dat deze manier van werken de juiste is om weer vertrouwen op te bouwen. Er is transparantie. En de handelsakkoorden gaan ook over milieu- en andere normen. En we hebben het heel erg gewaardeerd dat u naar het Vlaams Parlement kwam.

Wereldhandelsorganisatie

Ondertussen zijn er echter andere zorgen, zoals de brexit, de strijd tegen klimaatopwarming en het handelsbeleid van de Amerikaanse president Trump. Wat is de meest urgente uitdaging? ‘Dat de Wereldhandelsorganisatie ineen klapt’, antwoordt Malmström prompt. ‘Het is een belangrijke organisatie. Ze telt 164 leden, rijke én arme landen. Ze bepaalt regels voor internationale handel. Als die instelling instort, krijgen we de wet van de jungle. Wij zouden daarbij verliezen, maar de armere landen nog meer.’

Het gevaar komt daarbij van twee kanten, vervolgt Malmström. Enerzijds wil de VS geen nieuwe rechters benoemen, waardoor de WHO niet langer geschillen zou kunnen beslechten. Maar aan de andere kant neemt China met zijn staatskapitalisme te makkelijk een loopje met de WHO-regels. ‘Als wij hier verlieslatende bedrijven kunstmatig in leven houden met staatssteun, dan komt Margrethe Vestager aan je oren trekken. Maar in China is zoiets normaal.’

Ook Bourgeois is het er mee eens dat de WHO redden prioritair is. ‘Maar ook een alomvattend investeringsakkoord met China om investeringen van Europese bedrijven in China en van Chinese ondernemingen in Europa gemakkelijker te maken en beter te beschermen.

Wat met de brexit? Bourgeois vreest nog altijd de schok van een harde brexit. ‘Het Verenigd Koninkrijk is onze op drie na grootste exportmarkt. Je kan die niet zomaar inruilen voor iets anders. We beseffen dat de bal hier in het kamp van de Britten ligt, maar we vragen aan de Commissie één ding: een brexit-aanpassingsfonds om bij een harde Brexit de meest getroffen regio’s in de Unie bij te staan. Daarnaast is er een Europees globaliseringsfonds dat de klap helpt opvangen als grote multinationals zwaar herstructureren, sluiten of vertrekken uit de EU. Bij een harde brexit zouden we willen dat ook KMO’s in Vlaanderen een beroep kunnen doen op dat fonds.’

En dan is er nog Donald Trump. De relatie met Washington is complex, erkent Malmström. Enerzijds is er afgesproken om een beperkt vrijhandelsverdrag te onderhandelen, vooral over tarieven op industriële goederen. ‘Als we beslissen te starten met die gesprekken, kan het heel snel gaan. Deze commissie kan ze nog afronden. Maar de VS is nu nog heel erg bezig met China.’

Auto's

Anderzijds moet president Trump tegen 18 mei beslissen of hij nieuwe heffingen invoert op Europese auto’s, wat in Brussel – maar zeker in Berlijn – zou aankomen als een economische oorlogsverklaring. Malmström zegt geen idee te hebben van wat er komt. ‘Hij kan de deadline van 18 mei zelfs vrij makkelijk uitstellen. We zullen zien.’

Bourgeois vult aan: ‘Een beperkt akkoord met de VS betekent voor onze wederzijdse handel niet alleen een mogelijke groei met 8 tot 9%, het is ook uiterst belangrijk om het handelsconflict te stoppen en het risico op importheffingen van 20 tot 25% op auto’s en auto-onderdelen af te wenden. Dit zou tal van Vlaamse bedrijven raken die onderdelen leveren aan de Duitse auto-industrie. De automobielsector in Vlaanderen staat voor 25.000 jobs’.

Klimaat

Tot slot zijn er de ecologische uitdagingen. ‘We hebben met Japan afspraken over verlies aan biodiversiteit, illegale houtkap of ecologisch onderzoek’, zegt Malmström. Maar wat doen we als ArcelorMittal in Gent hoge klimaatnormen respecteert, maar moet concurreren met Chinese staalfabrieken die wél zwaar vervuilen? Kan je dan groene douanetaksen op Chinees staal invoeren? ‘Dat gaat niet’, antwoordt Malmström gedecideerd. ‘We hebben geen Europese koolstoftaks, dus kan je die niet aan andere landen opdringen. Het is binnen de Wereldhandelsorganisatie heel moeilijk.’

‘En net dat is een tweede reden waarom een hervorming van de WHO nodig is. ‘Er zijn zeer weinig regels over klimaat’, zegt Malmström. ‘We hebben die nodig. Ik denk dat klimaat heel hoog op de agenda van de volgende Commissie zal staan. En dat een groenere Wereldhandelsorganisatie daar een onderdeel van zal zijn.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect