Advertentie
analyse

Sterke Jan snakt nu al naar tweede adem

In alle Vlaamse kabinetten leeft het gevoel dat ze na Nieuwjaar een nieuwe start moeten nemen. ©BELGA

De woordvoerders van Jambon I moeten van het regeerakkoord een wervend verhaal maken. Na bijna 100 dagen is de claim dat ‘Sterke Jan’ Vlaanderen wil laten excelleren ondergesneeuwd door besparingen, verlaagde klimaatambities en grof geschut tussen Open VLD en de N-VA.

Flashback naar 2 oktober, de eedaflegging van de Vlaamse regering. ‘Ik wil vandaag iedereen oproepen het ‘negativisme’ achter ons te laten’, speecht kersvers minister-president Jan Jambon (N-VA). ‘We moeten Vlaanderen boven zichzelf doen uitstijgen.’

Flashback naar twee dagen eerder, de persvoorstelling van het regeerakkoord. ‘Dankjewel Jan voor het goede werk. Dankjewel dat je de onderhandelingen zo deskundig tot een goed einde hebt geleid.’ Getekend: Gwendolyn Rutten, voorzitter van Open VLD.

Wie de uitspraken vandaag herleest, kan nauwelijks geloven dat het om dezelfde regering en mensen gaat. Zeker nu federaal alles vastzit, is het voor de N-VA cruciaal te tonen dat Vlaanderen wel werkt. Maar als er iets is wat Zweeds bis - de heruitgave van de coalitie van de N-VA, CD&V en Open VLD - tot nu niet deed, is het excelleren of eendracht uitstralen.

Eigenlijk is de sfeer goed. Er is een grote zin voor compromis en veel bereidheid elkaar iets te gunnen
Hilde Crevits
CD&V viceminister-president

Eerst gooide Jambon zijn ruiten bij de cultuursector in door zonder overleg het mes in de projectsubsidies te zetten. Vervolgens moest minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) naar de klimaattop in Madrid vertrekken met een klimaatplan dat amper ernstig te nemen valt.

Niet veel later zette minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V) zichzelf als een beginneling in een schietkraam door de communicatie over de pijnlijke besparingen op preventie uit handen te geven. Ondertussen zaten de N-VA en Open VLD elkaar te bestoken met Facebook-campagnes over de besparingen op de partijfinanciering.

En afgelopen weekend volgde het dieptepunt van een communicatieoorlog tussen de N-VA en Open VLD, die begon toen Rutten besliste federaal voluit voor paars-groen te gaan.

In een portret in De Tijd bleek dat Jambon her en der de indruk wekt dat er vluchtelingen bestaan die met de kinderbijslag die ze konden opeisen voor de periode dat ze in de asielprocedure zaten een huis konden kopen. Voor die bewering - die op weinig feiten gestoeld is - zette Rutten hem neer als een papegaai van extreemrechts. Een voorzitter van een regeringspartij die zo over de minister-president spreekt, is du jamais vu. Na bijna 100 dagen is de vraag: overleeft Jambon I dat?

‘Verkiezingssfeer’

Het merkwaardige antwoord is dat het in de regeringsploeg blijkbaar wel meevalt.

‘Eigenlijk is de sfeer goed’, zegt CD&V-viceminister-president Hilde Crevits. ‘Er is een grote zin voor compromis en veel bereidheid elkaar iets te gunnen. Op dat vlak is het van het betere werk dat ik al heb meegemaakt. De spanningen lopen buiten de ploeg op.’

Hetzelfde verhaal bij Ben Weyts, viceminister-president voor de N-VA. ‘Tussen de ministers zie ik geen problemen. Het is helaas tussen de partijen dat de verkiezingssfeer blijft doorwerken. Die campagne van onze communicatiedienst tegen Open VLD was ongelukkig, maar er zijn nu eenmaal ook federale onderhandelingen en daar zijn wel wat spanningen met Open VLD.’

Open VLD ging ervan uit dat een sterke minister-president zijn partij wel onder controle zou houden.

Bij Open VLD zit het diep. Voor de liberalen, die van nature gruwelen van alles wat naar extreemrechts ruikt, was het deze zomer al lastig de onderhandelingen aan te vatten op basis van een startnota vol flamingante dada’s die duidelijk uit de gesprekken van Bart De Wever met het Vlaams Belang kwamen.

Maar Rutten vond de toverformule om zowel de donkerblauwe als de progressieve flank in haar partij warm te maken voor Zweeds bis: Bart Somers, de vader van het verbindende Mechelse integratiemodel, zou een op rechtse leest geschoeid inburgeringsbeleid uitrollen.

Niet evident voor de N-VA, maar Open VLD ging ervan uit dat een sterke minister-president zijn partij wel onder controle zou houden. Drie maanden later is de indruk anders. Hoe Jambon de perceptie liet woekeren dat de Vlaamse regering afrekent met ‘de culturo’s’ was een eerste signaal. Dat hij de voorbije dagen in interviews liever over het Vlaams Belang en confederalisme sprak dan over het verbindende project van zijn regering was de druppel.

‘De N-VA doet in het Vlaams Parlement geen enkele moeite de lead te nemen van de coalitie’, zegt een parlementslid van Open VLD. ‘Ze leggen hun eigen voorstellen op tafel en als ze hun zin niet krijgen, beginnen ze ons te beschadigen met lekken. Die discussie over de partijfinanciering was alleen bedoeld om er zelf goed uit te komen en ons dood te knijpen, want in tegenstelling tot hen zitten wij niet op een berg geld. Van Geert Bourgeois kon je veel zeggen, maar hij probeerde de ploeg tenminste bijeen te houden.’

In de discussie over de partijfinanciering moesten Groen en sp.a de ruziënde meerderheidspartijen op één lijn zetten. Dat hebben we nog nooit meegemaakt.
Oppositiebron

Twee oppositiebronnen, een linkse en een rechtse, bevestigen dat verhaal. ‘Normaal komen de fractieleiders van de meerderheid met één standpunt naar het bureau van het parlement. Nu komen ze in gespreide slagorde.’ De linkse bron: ‘In de discussie over de partijfinanciering hebben Groen en de sp.a de meerderheidspartijen op één lijn moeten brengen.’

Een ander pijnlijk voorbeeld is de oprichting van de Vlaamse commissie Deradicalisering. Open VLD wilde daar een subcommissie in het departement Binnenlands Bestuur van Bart Somers van maken. CD&V steunde dat. Maar de N-VA wilde niet dat het elke week tot een show tussen Somers en het Vlaams Belang zou komen. Het dossier zat wekenlang vast.

Parlementsvoorzitter Liesbeth Homans (N-VA) hakte de knoop door: er komt een commissie ad hoc onder het voorzitterschap van Chris Janssens (Vlaams Belang). ‘Blijkbaar heeft de N-VA meer vertrouwen in het Belang dan in Somers’, zegt een linkse bron. Janssens zelf vindt het wel prettig. ‘Somers is de achilleshiel van de N-VA. Hij kreeg extra budget voor diversiteit en wij gaan daar telkens het vergrootglas op leggen. Het is onbegrijpelijk dat De Wever Inburgering aan hem gegeven heeft.’

Partijen in de knoop

Opnieuw blijkt dat de spanning in de coalitie groter is dan in de regering. Weyts: ‘Somers heeft een andere visie op inburgering dan de N-VA. ‘So what?’ We hebben een sterk regeerakkoord en hij houdt zich eraan. Je kan afspraken met hem maken. Alleen toen hij na de brand in het asielcentrum van Bilzen het Vlaams Belang met de nazi’s vergeleek, waren wij niet zo blij, omdat je hen zo alleen groter maakt.’

Elders bij de N-VA is de ergernis over Somers’ rol groter. Demir zag zichzelf als minister van Integratie elke dag een identiteitsoorlogje voeren. Maar omdat De Wever bij de verdeling van de portefeuilles voor Onderwijs ging, kon Rutten Inburgering opeisen. Dat ze zelf niet tot de regering toetrad en federaal aan paars-groen ging werken, beschouwt De Wever als hoogverraad.

We hebben allebei de verkiezingen verloren door op elkaar in te hakken. Het moet anders
CD&V-bron

De zaak maakt duidelijk dat alle regeringspartijen nog altijd met zichzelf in de knoop liggen. De N-VA weet niet hoe ze tegelijk met het Vlaams Belang moet omgaan en een coalitie leiden. De partij is daar intern verdeeld over. De perceptie dat Jambon de linkse culturo’s laat bloeden, vinden veel N-VA-leden geweldig en velen ook helemaal niet. Vooral in de Vlaamse fractie, die nogal wat cultuurschepenen telt, was het ongenoegen groot.

Volgens een bron van de N-VA situeert het probleem niet in de Vlaamse regering, maar wel tussen partijvoorzitters Bart De Wever (N-VA) en Gwendolyn Rutten (Open VLD). ©Photo News

Die dualiteit is er ook over het klimaatthema. Door de kilometerheffing en de betonstop overboord te gooien heeft de N-VA haar kiezers bediend. Maar Demir is als klimaatminister niet van plan internationaal af te gaan. ‘Vlaanderen moet de doelstelling halen. Sommige kiezers kunnen daar problemen mee hebben, maar het alternatief is loodzware boetes’, luidt het bij de N-VA.

Open VLD heeft na 26 mei een kans op herstel gezien door op de culturele breuklijn aan de ‘juiste kant van de geschiedenis’ te gaan staan. Maar aan de basis is niet iedereen mee, getuige het verzet tegen paars-groen. CD&V ten slotte houdt zich na de dreun van 26 mei erg gedeisd. De banden met de N-VA worden zelfs weer aangehaald. ‘Logisch’, zegt een CD&V-bron. ‘We hebben allebei de verkiezingen verloren door op elkaar in te hakken. Het moet anders.’

Maar CD&V heeft al schade geleden met de besparingen op Welzijn. ‘Minister zijn is duidelijk iets anders dan een partij leiden’, klinkt de interne kritiek op Beke. Dat hij aankwam op een leeg kabinet - na 10 jaar Jo Vandeurzen op Welzijn waren alle raadgevers vertrokken - hielp niet. Ook Jambon moest zonder een echt cultuurkabinet over de subsidies beslissen. ‘Deels komt de valse regeringsstart voort uit dat er tot oktober onderhandeld is en ministers geen tijd hadden de kabinetten te bemannen voor ze van start gingen. In alle kabinetten leeft het gevoel dat we na Nieuwjaar een nieuwe start nemen’, klinkt het in Jambons entourage.

In alle kabinetten leeft het gevoel dat we na Nieuwjaar een nieuwe start nemen
Entourage Jan Jambon

De regering heeft haar woordvoerders de opdracht gegeven het regeerakkoord om te zetten in een wervend verhaal.

‘Het moet vooruitgangsoptimisme uitstralen, dat is echt het discours van de regering: dat we Vlaanderen willen opstuwen.’ Weyts is niet ongerust. ‘We zitten gewoon in een moeilijke periode met die besparingen. Dat is extra lastig, omdat in de media elke nuance ontbreekt. Beke wordt onder vuur genomen voor een besparing van 5.000 euro, terwijl het overduidelijk is dat we zowel voor Welzijn als Onderwijs aanzienlijke groeitrajecten hebben. Zodra die horde genomen is, kunnen we focussen op de massale investeringen die we doen.’

Tenzij de spanningen met Open VLD verder escaleren? Een N-VA-bron: ‘Het probleem zit niet in de regering maar tussen De Wever en Rutten. De regering moet die spanning aankunnen. Maar als we straks niet één maar twee Vlaamse coalitiepartners krijgen die federaal een paars-groen beleid voeren, wordt het problematisch.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud