analyse

Stikstof dreigt politieke splijtstof te worden

Landbouwprotest tegen het Nederlandse stikstofplan in 2019. Ook Vlaanderen wordt nu door een rechter gedwongen de regels over stikstof te verstrengen. ©BELGAIMAGE

De Vlaamse regering probeert deze week de eerste stappen te zetten naar een nieuw stikstofplan, dat haar op gespannen voet zet met de landbouwsector én de federale kernuitstap. Maar ook uitbreidingsplannen voor de Antwerpsen haven of de Brusselse ring kunnen in het gedrang komen.

Stevent Vlaanderen twee jaar na Nederland af op een politiek conflict over stikstof? Veel van de ingrediënten die bij onze noorderburen de politieke cocktail explosief maakten, liggen ook in Vlaanderen op tafel.

Het eerste zijn de dwingende afspraken die gemaakt zijn in Europese richtlijnen over natuurbescherming. Die bepalen dat de uitstoot van stikstof moet dalen. De stofdeeltjes zijn schadelijk voor luchtkwaliteit en - eens ze neerdalen - voor kwetsbare natuur.

Het tweede ingrediënt is de ongelijke verdeling van de lasten. Bijna de helft van de stikstof in Vlaanderen komt uit het buitenland aangewaaid. Maar de in Vlaanderen uitgestoten stikstof komt voor drie vierde uit de landbouwsector.

75%
uitstoot
Drie vierde van de stikstoot die in Vlaanderen uitgestoten wordt, is afkomstig uit de landbouwsector.

Het derde ingrediënt is een rechtszaak. In Nederland schoot de Raad van State het vergunningenbeleid omver. In Vlaanderen weigerde de Raad voor Vergunningenbetwistingen vorige week Vlaamse regels toe te passen, omdat die volgens hem onwettig zijn.

Rechtsonzekerheid

De vorige Vlaamse minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) werkte regels uit waarin bij het afleveren van de vergunning geen bijkomend onderzoek naar milieu-effecten nodig is als een landbouwer een stal wil bouwen met slechts 5 procent extra stikstofuitstoot. De Raad voor Vergunningenbetwistingen vindt echter dat zo’n onderzoek altijd nodig is.

Het precedent dwingt de Vlaamse regering tot een nieuw evenwicht tussen natuur en landbouw. Het verhoogt bovendien de inzet: zonder nieuw stikstofplan dreigt rechtsonzekerheid voor andere investeringen waarvoor een vergunning nodig is. Natuurpunt denkt er over na de hele regeling aan de Raad van State voor te leggen, zoals in Nederland gebeurde. Op termijn dreigen ook Europese inbreukprocedures omdat Vlaanderen de natuurdoelstellingen niet haalt.

Gascentrales

De Vlaamse regering bekeek afgelopen vrijdag op de ministerraad al de scenario’s voor een strenger stikstofbeleid. Deze week doet ze dat opnieuw. Minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) zal die scenario’s daarna verder uitwerken, waarna de regering voor de zomer de eerste knopen doorhakt.

Het dreigt lastiger te worden om een vergunning te krijgen voor gascentrales. Die zijn nodig om de kernuitstap op te vangen.

Behalve een conflict met de landbouwsector doorkruist de stikstofdiscussie ook de plannen van de federale regering voor het sluiten van de kerncentrales. Om zeker te zijn van energiebevoorrading plant de regering gascentrales, die makkelijk in te schakelen zijn bij stroomtekort. Maar ook die stoten stikstof uit.

Ze vormen niet de hoofdmoot van de uitstoot - energie is goed voor minder dan 1 procent van de totale uitstoot in België - maar aangezien de Raad voor Vergunningenbetwistingen de regels voor onderzoek naar milieu-effecten net strenger heeft gemaakt, dreigt ook het afleveren van een vergunning voor gascentrales lastiger worden. Wie er een bouwt, zal in een gedetailleerde studie moeten aantonen dat hij het stikstofprobleem in Vlaanderen niet vergroot, zegt Demir maandag in De Standaard.

Daarnaast dreigen ook andere plannen moeilijker te worden. Voorbeelden zijn uitbreiding van de haven van Antwerpen, delen van de Oosterweelverbinding of verbreding van de Brusselse ring. Ook verkeer en industrie stoten namelijk stikstof uit.

Klimaateconomie

De regio’s waar de hoogste concentraties stikstof in de bodem gemeten worden, bevinden zich op de grens tussen Oost- en West-Vlaanderen, het noorden van de provincie Antwerpen en het noordoosten van Limburg. In die regio’s worden mogelijk extra maatregelen nodig.

Natuur verzoenen met economie is lastig in het dichtbevolkte Vlaanderen. Vorige week bleek dat Vlaanderen meer ruimte, energie, water en grondstoffen nodig heeft dan de rest van België en de buurlanden om dezelfde hoeveelheid welvaart te creëren. De situatie wordt weliswaar jaar na jaar beter, maar in de race naar de groene economie staan de buurlanden en de andere deelstaten verder.

Demir zei bij de voorstelling van het rapport dat ze van plan is ‘met ons luchtbeleidsplan en de toekomstige aanpak van stikstof een stevig tandje bij te steken'. Vlaams minister van Landbouw en Economie Hilde Crevits (CD&V) zei vrijdag dat de Vlaamse regering een traject moet uitzetten om de Europese natuurnormen te respecteren, maar dat tegelijk toelaat dat landbouwbedrijvigheid en economische activiteit in ons land kan blijven plaats vinden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud