Taxshift slaat gat van ruim half miljard in Vlaamse begroting

Johan Van Overtveldt (N-VA) was de architect van de taxshift. ©Photo News

De taxshift van de regering-Michel was een aderlating voor Vlaanderen. In 2019 sloeg hij een gat van 591 miljoen euro in de begroting. De Vlaamse regering heeft de hefbomen om de put te dempen, maar maakte daar geen gebruik van.

Door de federale taxshift, die de lasten op arbeid verlaagde en die een budgettaire impact heeft op de deelstaten, stegen in 2019 de misgelopen inkomsten voor Vlaanderen tot 591 miljoen euro. Dat blijkt uit een studie van het Vlaamse departement Financiën en Begroting die donderdag wordt gepubliceerd door de Leuvense onderzoeksgroep VIVES en die de dynamische budgettaire gevolgen van de zesde staatshervorming in kaart brengt.

De taxshift van de regering-Michel beoogde een verschuiving van de belastingen op arbeid naar belastingen op kapitaal en consumptie. Een verhoging van de belastingvrije som en een aanpassing van de belastingtarieven en -schijven in de personenbelasting moest werken lonender maken en de koopkracht van de Belg aanzwengelen.

Vlaanderen en de andere gewesten heffen echter opcentiemen op de federale personenbelasting. Doordat de taxshift een knip zette in die belasting, vallen de inkomsten uit de opcentiemen fors lager uit.

Knip

In 2016 bleven die minderinkomsten voor Vlaanderen beperkt tot 69 miljoen euro, maar in 2018 liepen ze op tot 388 miljoen. Pas in 2019 - toen de taxshift op kruissnelheid kwam - volgde voor Vlaanderen de zwaarste dobber met bijna 600 miljoen aan misgelopen belastinginkomsten.

'Die minderinkomst zal volgens ramingen van de FOD Financiën nog stijgen tot ruim 800 miljoen euro per jaar', zegt coauteur Koen Algoed, secretaris-generaal bij het departement Financiën en Begroting.

Zesde staatshervorming

De deelstaten mogen de opcentiemen heffen sinds de zesde staatshervorming. De uitbreiding van de fiscale autonomie voor de gewesten was een van de paradepaardjes van die institutionele ronde, iets waarvoor de Vlaamse partijen lang geijverd hebben.

De fiscale autonomie voor Vlaanderen - het deel van de inkomsten dat het zelf ophaalt via belastingen - steeg daardoor van 19 procent in 2014 naar ruim 32 procent in 2019.

Door de federale taxshift was de uitbreiding van de fiscale autonomie tot nu toe eerder een vloek dan een zegen voor de Vlaamse overheidsfinanciën. 'Had de taxshift niet plaatsgevonden, dan had het Vlaams Gewest in 2019 netto 81 miljoen overgehouden aan de toekenning van de opcentiemen', zegt Algoed.

De gewesten dragen allemaal samen ongeveer een kwart van de federale lastenverlaging op arbeid. 'Ook de onderfinanciering van het Waals Gewest is te wijten aan de taxshift', zegt Algoed.

Terugdraaien

Nu de Vlaamse begroting in 2021 door de coronafactuur afdaalt naar een tekort van 3,3 miljard, was ruim een half miljard euro aan extra inkomsten welkom geweest. 'Vlaanderen kan de taxshift ook terugdraaien door de opcentiemen te verhogen. Niemand verhindert dat', zegt professor Publieke Financiën André Decoster (KU Leuven).

'De autonomie betekent net dat je de mogelijkheid hebt om niet akkoord te gaan met wat ze federaal besloten, maar Vlaanderen maakte vooralsnog geen gebruik van die bevoegdheid', zegt Decoster.

De N-VA, dat zowel Vlaams als federaal aan het stuur stond, was een groot pleitbezorger voor de lastenverlaging. Toenmalig minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) tekende de belastinghervorming uit en de regering-Bourgeois koos er daarom bewust voor de taxshift niet terug te draaien met een verhoging van de opcentiemen.

Dat dat de begroting bezwaart, is een prijs die de N-VA en de Vlaamse regering - ook de huidige - willen betalen. 'We leven in een land met een hoge belastingdruk. Die nog verhogen, lijkt me onverstandig', zegt Vlaams minister van Financiën en Begroting Matthias Diependaele (N-VA).

Volgens Algoed moeten we in een volgende staatshervorming weg van het systeem van opcentiemen, die een belasting op een belasting zijn. 'Het is een achilleshiel dat de beslissingen van de federale regering een impact hebben op de begrotingen van de gewesten. Dat is iets wat bij een volgende staatshervorming het best wordt rechtgezet', zegt hij.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud