Vlaams-na­ti­o­na­lis­tische golf rolt over cultuurwereld

©Saskia Vanderstichele

De N-VA en het Vlaams Belang krijgen de komende vier jaar een steviger grip op belangrijke cultuurinstellingen in Vlaanderen, van de VRT over de KVS tot deSingel.

De verkiezingen van 26 mei luidden een grote verandering in voor de Vlaamse cultuurwereld. Want doorgaans beslissen de regeringspartijen wie in de raad van bestuur van overheidsinstellingen zetelt, maar in de cultuursector is dat anders. Daar gelden de regels van het Cultuurpact dat in 1972 werd afgesloten.

Volgens dat pact moeten ‘politieke strekkingen bij de overheid evenredig vertegenwoordigd zijn in de beheers- of bestuursorganen’. Dat moet verzekeren dat openbare culturele instellingen pluralistisch zijn en geen gebruikers discrimineren om ideologische, filosofische of politieke redenen.

VRT

Daarom is de raad van bestuur van de VRT altijd een afspiegeling van het Vlaams Parlement. Naargelang hun score bij de verkiezingen mogen partijen vertegenwoordigers naar de raad van bestuur van de openbare omroep sturen. In de huidige raad van bestuur zit onder meer voormalig Vlaams minister-president Luc Van den Brande (CD&V), maar evengoed de liberaal Christian Leysen, de ACOD-vakbondsvrouw Chris Reniers en Freya Piryns van Groen.

Doordat de N-VA en het Vlaams Belang na de verkiezingen de grootste partijen zijn geworden, zal de nieuwe raad van bestuur van de VRT voor de helft bestaan uit N-VA’ers en Vlaams Belang’ers. Vooral die laatste groep staat vijandig tegenover de openbare omroep en stelde in haar verkiezingsprogramma voor om de VRT te verkopen. De N-VA staat positiever tegenover de VRT en ziet er een ‘belangrijke gemeenschapsvormende hefboom’ in. Ze wil wel dat de omroep meer aandacht heeft voor de Vlaamse identiteit.

Cultuurwereld

Niet alleen de VRT volgt de regels van het cultuurpact. De Vlaams-na­ti­o­na­lis­tische golf rolt de komende jaren over de brede Vlaamse cultuursector. Navraag bij het kabinet van Vlaams minister van Cultuur Sven Gatz (Open VLD) leert dat er volgend jaar een nieuwe raad van bestuur komt voor de Vlaamse Kunstcollectie, Mu.Zee en Muntpunt

In 2021 treedt een nieuwe raad van bestuur aan bij deBuren, De Brakke Grond, Toneelhuis, HetPaleis, Concertgebouw Brugge, Antwerp Symphony Orchestra, deSingel, Kunsthuis, Brussels Philharmonic en het museum voor hedendaagse kunst M HKA. In 2022 is het de beurt aan het NTGent en het jaar daarna aan de KVS.

Niet alarmfase twee

De cultuurwereld wordt daardoor rechtser, zegt Bart Caron (Groen), die de voorbije vijf jaar in het Vlaams Parlement de commissie Cultuur voorzat. Tegelijk waarschuwt hij voor overdreven paniek. ‘Dit is niet alarmfase twee.’

Dossier: Verkiezingen
Verkiezingen 2019

Op de hoogte blijven van het meest recente nieuws over de regeringsvorming? Neem dan een kijkje op de dossierpagina over de verkiezingen. 

Een eerste reden daarvoor is dat de Vlaamse overheid doorgaans niet alle vertegenwoordigers in raden van bestuur aflevert. Bij de VRT is dat zo, maar bij Flagey besturen de Franstaligen mee en in de repertoiretheaters NTGent, Toneelhuis en KVS zijn ook de steden Gent, Antwerpen en Brussel betrokken. Bovendien is op de meeste instellingen het decreet deugdelijk bestuur van toepassing, waardoor ook onafhankelijke bestuurders worden aangeduid. ‘De kans bestaat dat die in de praktijk een kleurtje hebben’, erkent Caron, ‘maar de voorbije jaren is dat doorgaans netjes gebeurd en zijn mensen met expertise aangesteld.’

Bovendien is de raad van bestuur maar één raderwerk in een grotere machine, merkt hij op. Er is het Vlaams decreet, vervolgens de beheersovereenkomst tussen de Vlaamse overheid en de cultuurinstelling, vervolgens de raad van bestuur en daarna de operationele leiding. ‘De raad van bestuur heeft een beetje bewegingsruimte en kan het de operationele leiding heel moeilijk maken, maar ze kan niet zomaar de hele strategie omgooien en beslissen alleen nog Vlaamse componisten op te voeren.’ Veel zal dus afhangen van wie in de Vlaamse regering de lijnen uitzet.

Moeilijk

Toch zegt Caron dat de Vlaams-na­ti­o­na­lis­tische golf in de cultuurwereld bij velen moeilijk zal liggen. ‘Ik denk wel dat de cultuursector opnieuw zal bewijzen mondig genoeg te zijn om zijn plaats op te eisen.’

Opnieuw dreigt dat vooral met het Vlaams Belang te botsen. De partij schreef in haar verkiezingsprogramma dat ‘cultuursubsidies niet mogen dienen voor de zelfbediening van een zelfverklaarde cultuurelite die zich bezighoudt met experimentele projecten waar alleen zijzelf in geïnteresseerd is. Ze moeten kunst stimuleren die de interesse wekt van brede lagen van de bevolking.’ Cultuursubsidies mogen van het Vlaams Belang ook niet ‘misbruikt worden voor links activisme’.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud