Vlaams Parlement schrijft nog amper zelf wetgeving

©Bart Dewaele_ID

Slechts een op de vijf Vlaamse decreten komt er nog op initiatief van een lid van het Vlaams Parlement. De wetgevende functie van het parlement brokkelt regeerperiode na regeerperiode af.

Zowel het Vlaams Parlement als de regering kan wetgeving voorstellen, die in Vlaanderen decreten worden genoemd. Sinds de start van deze regeerperiode in 2014 is slechts een op de vijf decreten het gevolg van een vanuit het Vlaams Parlement ingediend voorstel. De rest van het wetgevend werk vloeit voort uit ontwerpen die door de Vlaamse regering zijn opgesteld en vervolgens door het parlement worden goedgekeurd.

Die verhouding zal de komende weken niet meer veranderen. Het Vlaams Parlement sluit pas op 24 april de deuren en traditioneel worden op het einde nog heel wat plannen door het parlement gejaagd. Maar uit een overzicht van het werk dat nog moet gebeuren en dat De Tijd kon inkijken, blijkt dat de verhouding tussen initiatieven van de regering (ontwerpen van decreet) en initiatieven van het parlement (voorstellen van decreet) ongewijzigd zal blijven.

©Mediafin

De afgelopen twintig jaar nam het aantal decreten in Vlaanderen fors toe, maar verminderde het aandeel van het parlementair wetgevend werk (zie grafiek). Terwijl twintig jaar geleden 30 procent van de goedgekeurde decreten door parlementsleden werden ingediend, gold dat voor deze regeerperiode slechts voor 19 procent van de goedgekeurde decreten.

Verkapte regeringsvoorstellen

Bovendien zijn een groot deel daarvan verkapte regeringsvoorstellen, zegt Vlaams Parlementsvoorzitter Jan Peumans (N-VA). De parlementaire procedure voor een voorstel van decreet verloopt een pak sneller dan die voor een regeringsontwerp. Als de regering in tijdnood komt en een beslissing snel moet worden genomen, vraagt ze aan parlementsleden van de meerderheid om de beslissing via een voorstel te laten goedkeuren. ‘De kabinetten steken dat in elkaar en de parlementsleden zetten daar hun handtekening onder’, zegt Peumans. ‘Sommigen weten zelfs amper waarover het gaat.’

In theorie heeft een parlement twee taken: de regering controleren en wetgeving opstellen. Hoe komt het dat het Vlaams Parlement een van die twee kerntaken verwaarloost?

De oppositiepartijen sp.a en Groen wijzen op het gentlemen’s agreement dat in het begin van de regeerperiode door de drie meerderheidspartijen N-VA, CD&V en Open VLD is gesloten. Daarin is afgesproken dat geen enkel parlementslid van de meerderheid een voorstel van decreet indient zonder dat daarover een akkoord is met de andere coalitiepartijen.

‘Dat fnuikt het initiatiefrecht’, zegt sp.a-fractievoorzitter Joris Vandenbroucke. ‘De meerderheid wil zo wisselmeerderheden vermijden, maar het beschermt vooral de regering. Op die manier heeft ze meer controle op de initiatieven vanuit het parlement en heeft ze meer ruimte om de eigen beleidsagenda door te drukken.’

Ook veel parlementsleden van de meerderheid zijn gefrustreerd omdat ze geen eigen voorstellen mogen indienen, maar ze uiten die kritiek vooral off the record. Dat maakt ook dat in het Vlaams Parlement veel conceptnota’s worden ingediend door parlementsleden van de meerderheid. Zo’n conceptnota leidt tot een parlementaire discussie en biedt een parlementslid de mogelijkheid een idee in het parlement en in de media onder de aandacht te brengen. Maar dat leidt niet tot een stemming en dus niet tot nieuwe wetgeving.

Oppositie

Het gentlemen’s agreement verhindert parlementsleden van de oppositie natuurlijk niet voorstellen in te dienen. Maar die worden bijna zeker door de meerderheid weggestemd. De enige manier om als oppositielid toch wetgeving te laten goedkeuren, is de steun te vergaren van de drie meerderheidspartijen. ‘De regering roept de oppositie vaak op met eigen voorstellen te komen als we kritiek geven op haar beleid’, zegt Groen-fractievoorzitter Björn Rzoska. ‘Maar als we dat doen, sterven die voorstellen een stille dood. Het is jammer dat de meerderheid dat niet met open vizier kan bekijken. Vanuit democratisch oogpunt is deze evolutie te betreuren.’

Als het Vlaams Parlement toch zo weinig macht heeft, kan je het evengoed met 50 in plaats van 124 parlementsleden doen.
Dave Sinardet
politicoloog Universiteit Antwerpen

De meerderheidspartij N-VA is het daar niet mee eens. ‘Onze maatschappij is zeer complex geworden’, zegt fractievoorzitter Matthias Diependaele. ‘Een decreet uitwerken is juridisch en technisch bijzonder moeilijk. In het parlement worden vaker de discussies over de grote politieke lijnen gevoerd op basis van conceptnota’s of voorstellen van resolutie. Dat is een mooie basis om die discussie te beginnen. Verschillende van die conceptnota’s leiden uiteindelijk wel tot wetgeving van de regering die op de juridische expertise van haar kabinetten en administraties kan beroep doen.’

Ook Peumans erkent die complexiteit. ‘De parlementsleden hebben die deskundigheid niet. Ze zijn meer bezig met hun controlefunctie. Maar ook dat gebeurt te weinig. Het parlement zou kritischer moeten zijn tegenover wat er van de regering komt.’

Particratie

Dat heeft volgens de politicoloog Dave Sinardet alles te maken met de particratie in ons land. De parlementsleden moeten in het gelid lopen van hun partij waardoor de dominantie van de regering tegenover het parlement steeds groter wordt. ‘Je ziet in Vlaanderen net zoals op het federale niveau dat het parlement tot een stemmachine wordt herleid. De essentie van een parlement - politieke voorstellen indienen die na een discussie tot wetgeving leiden - is compleet ondergraven. De vraag is of je dan met 124 parlementsleden de illusie van een parlement in stand moet houden. Als het parlement toch zo weinig macht heeft, kun je die rol evengoed met pakweg 50 volksvertegenwoordigers vervullen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect