Vlaamse regering houdt besparingen geheim

Jan Jambon (N-V) woensdagmiddag, in zijn eerste plenaire zitting als Vlaams minister-president. ©OPENVLD

In zijn eerste toespraak als Vlaams minister-president beloofde Jan Jambon (N-VA) woensdag kwalitatief beter onderwijs, meer geld voor welzijn, een strenger integratiebeleid en 1,6 miljard euro aan nieuwe investeringen. Over hoe hij de rekening gaat betalen, zweeg hij zedig.

Niet met een eindeloze catalogus aan maatregelen, maar met een gebalde speech van exact 17 minuten en 59 seconden. Zo begon Jan Jambon (N-VA) gisteren in het Vlaams Parlement aan zijn termijn als minister-president. Dat zijn septemberverklaring door de lange onderhandelingen tussen de N-VA, CD&V en Open VLD pas in oktober kon plaatsvinden, lachte hij weg. ‘De Oktoberrevolutie vond plaats in november, de Oktoberfesten in München in september. Dit is geen uitzondering in de geschiedenis.’

Meer dan de voorgaande regering van Geert Bourgeois (N-VA), waarin dezelfde partijen zetelden en die de kritiek kreeg te grijs te zijn, wil de regering-Jambon begeesteren. In het begin van zijn speech ging Jambon indirect in op het sterke verkiezingsresultaat van het Vlaams Belang, dat hij aan de boosheid in de samenleving toeschrijft. ‘Ik kan begrip opbrengen voor die boosheid en ik voel me mee verantwoordelijk’, stelde hij.

We willen een verhaal schrijven dat alle Vlamingen kan enthousiasmeren, ongeacht hun afkomst, overtuiging of geaardheid.
Jan Jambon
Vlaams minister-president

Jambon wil die boosheid counteren door ‘een verhaal te schrijven dat alle Vlamingen kan enthousiasmeren, ongeacht hun afkomst, overtuiging of geaardheid’. Aan de kritiek dat zijn regering te veel de rechtse en kille hoeken opzoekt, probeerde hij tegemoet te komen met verzoenende woorden. Hij maakt er onder meer ‘een erezaak van om met de regering elke vorm van racisme aan te pakken’.

Wie krijgt welke portefeuille in de regering-Jambon?

Als prioriteiten schoof Jambon onderwijs van topkwaliteit, meer mensen aan het werk, een warm beleid voor wie kwetsbaar is, een strenger integratiebeleid en een efficiëntere overheid naar voren. Het ambitieniveau moet naar omhoog, maakte hij duidelijk. ‘Een respectabele voorganger zei ooit dat wat Vlaanderen zelf doet, het beter moet doen. Dat kan het alleen maar als we geloven in en willen doen wat gebeiteld staat boven de deur van het prachtige paleis van de heren van Gruuthuse in Brugge: plus est en vous. Ik wil dat nog versterken: plus est en nous.’

Stilzwijgen

Voor de komende vijf jaar kondigde Jambon 1,6 miljard euro aan bijkomende investeringen aan. Er wordt 270 miljoen euro extra uitgetrokken voor gehandicaptenzorg, 140 miljoen extra voor ouderenzorg en 60 miljoen extra voor jeugdzorg. Onderwijs krijgt 250 miljoen euro extra net als economie en innovatie, en steden en gemeenten. De jobbonus, waardoor de laagste lonen netto meer overhouden, kost 350 miljoen euro.

Over hoe die meeruitgaven worden gefinancierd, hulde Jambon zich gisteren in stilzwijgen. ‘Ik heb u willen doordringen van het maatschappelijke project waar we met deze regering voor gaan’, vertelde hij aan de parlementsleden. Over de cijfers geeft de regering pas volgende week toelichting tijdens een speciale commissiezitting. Dat viel in slechte aarde bij de oppositie, die tevergeefs met het reglement van het Vlaams Parlement schermde en inzage in de cijfers eiste.

Vlaamse geloofsbelijdenis

De N-VA counterde die ergernis door de aandacht te vestigen op de inhoud van het regeerakkoord. ‘Het moet over de Vlaamse geloofsbelijdenis gaan’, zei communicatiedirecteur Pol Van Den Driessche. Wat meteen de twijfel deed rijzen of de regering haar begrotingshuiswerk wel op orde heeft. Tijdens de onderhandelingen was er tot het laatste moment discussie over hoe en wanneer de begroting in evenwicht zou zijn.

Er lag lang een scenario op tafel om de begroting van 2020 in het rood te laten gaan, in 2021 op een evenwicht af te kloppen, in 2022 en 2023 een tekort van 100 miljoen euro te dulden, en in 2024 weer zwarte cijfers te schrijven. In een interview op Radio 1 leek N-VA-kopstuk Theo Francken vorige week te bevestigen dat pas tegen 2024 op een evenwicht werd gemikt.

Meteen volgde kritiek, onder meer omdat Vlaanderen het zo even slecht zou doen als Wallonië. De coalitiepartners spraken daarom af de begroting vanaf 2021 in evenwicht te houden. De vraag is of daar maatregelen tegenover staan. N-VA-voorzitter Bart De Wever beweerde van wel. ‘We hebben geschraapt en gezocht tot de rekening klopte’, zei hij maandag. ‘Duizend-en-een keuzes’ zijn er volgens hem gemaakt.

Dienstencheque

Enkele besparingen lekten intussen al uit. De afschaffing van de woonbonus moet 320 miljoen euro opbrengen tegen 2024. De fiscale aftrek van de dienstencheque gaat naar beneden en de leeftijdstoeslagen voor het derde kind, voor wie in het oude stelsel van de kinderbijslag zit, wordt niet geïndexeerd. Daarnaast wordt bespaard via ‘efficiëntiewinsten’ op welzijn en door de Vlaamse overheid efficiënter te laten werken.

Door de lippen stijf op elkaar te houden vermijdt de regering-Jambon voorlopig moeilijke maatregelen te moeten uitleggen. De vraag is of ze de besparingen kan stilhouden tot begin volgende week. Dat betekent dat de Vlaamse ploeg vrijdag het vertrouwen van het parlement vraagt zonder dat ze het halfrond inzage geeft in die cruciale informatie. Beschamend, vindt oppositiepartij Groen, die vraagt het debat over de Septemberverklaring en de vertrouwensstemming uit te stellen tot er cijfers ter beschikking zijn. Het ziet er evenwel naar uit dat de meerderheidspartijen die eis goedlachs zullen negeren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect