Advertentie

Vlaamse regering schaft opkomstplicht bij lokale verkiezingen af

©Photo News

De Vlaamse regering heeft een paar belangrijke spelregels veranderd voor de lokale verkiezingen. De opkomstplicht verdwijnt, net als de invloed van de lijststem. Er komt ook een meer rechtstreekse verkiezing van de burgemeester.

De Vlaamse regering heeft vrijdag definitief het licht op groen gezet voor een grondige hervorming van de lokale democratie. Die was al aangekondigd in het regeerakkoord van 2019. Nu keurt de regering-Jambon definitief het voorontwerp van decreet goed dat een aantal belangrijke electorale spelregels verandert.

Een van de veranderingen is dat de opkomstplicht wordt afgeschaft. Bij de volgende gemeenteraads- en provincieverkiezingen in 2024 zijn burgers niet langer verplicht zich naar het stembureau te begeven.

Ook de invloed van de lijststem wordt afgeschaft. De kandidaten met de meeste voorkeurstemmen worden verkozen, ongeacht hun plaats op de lijst. Tot nu toe raakten kandidaten met weinig voorkeurstemmen soms verkozen dankzij de lijststem, terwijl kandidaten met veel voorkeurstemmen, maar een lage plaats op de lijst niet verkozen werden.

De kiezer krijgt ook een grotere beslissingsmacht over wie de burgemeester wordt. In de toekomst wordt de stemmenkampioen van de grootste meerderheidsfractie automatisch burgemeester.

Droom die uitkomt

Dit is een hoogdag voor de democratie. Vandaag realiseren we de meest ingrijpende hervorming in decennia.
Bart Somers
Vlaams minister van Binnenlands Bestuur

Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers (Open VLD) is opgetogen over de hervorming. Hij spreekt van een hoogdag voor de democratie. 'Vandaag realiseren we de meest ingrijpende hervorming in decennia. Terwijl het vroeger mogelijk was om partijpolitieke afspraken te maken, wordt de burgemeester nu meer rechtstreeks verkozen. Minder particratie en meer democratie, de kiezer bepaalt', zegt hij.

Vooral de afschaffing van de opkomstplicht is voor de liberalen een droom die eindelijk uitkomt, zegt Somers. 'Elke partij zal de democratie moeten verdedigen en uitleggen waarom stemmen belangrijk is. De kiezer zal niet gaan stemmen omdat hij verplicht wordt, maar omdat hij dat wil.'

Weinig impact

Bram Wauters, professor politieke wetenschappen aan de Universiteit Gent, betwijfelt echter of de hervormingen veel impact zullen hebben. 'Ze zullen niet zozeer de verhoudingen tussen partijen veranderen, maar mogelijk wel binnen partijen', zegt hij.

Wauters wijst erop dat de impact van de lijststem al kleiner is sinds een hervorming in 2006, waardoor ze slechts voor een derde meetelt. 'Ze speelt bij de gemeenteraadsverkiezingen amper nog een rol. Het is vooral op basis van de voorkeurstemmen dat kandidaten verkozen raken.'

Ook de meer rechtstreekse verkiezing van de burgemeester zal weinig veranderen, zegt Wauters. 'In 80 procent van de gevallen wordt nu al de persoon met de meeste stemmen burgemeester. In het Waalse Gewest, waar een gelijkaardige hervorming is doorgevoerd, zien we wel een kleine verschuiving. Kiezers zijn er iets meer geneigd op grote partijen te stemmen en op de lijsttrekkers van die partijen.'

Daarnaast toont onderzoek over de afschaffing van de opkomstplicht niet aan dat specifieke partijen daarvan profiteren. 'Uit sommige studies blijkt dat de ene partij er haar voordeel mee doet, uit andere studies komt een andere partij naar voren. Er zijn geen redenen om aan te nemen dat bijvoorbeeld de socialisten of het Vlaams Belang minder stemmen zullen krijgen omdat hun kiezers vaker laaggeschoold zijn en minder zouden opdagen.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud