Vlaamse subsidies voor bedrijven verdubbeld

De hoogtechnologische studio voor onderwateropnames Lites in Vilvoorde is een van de bedrijven die Vlaamse innovatiesteun kregen. ©REUTERS

In vijf jaar zijn de Vlaamse subsidies voor ondernemen en innovatie verdubbeld tot 400 miljoen euro. Economen waarschuwen voor subsidiegulzigheid bij ondernemers.

Terwijl de verschillende steuninstrumenten voor ondernemen en innoveren in 2012 nog goed waren voor 189 miljoen euro subsidies steeg dat bedrag vorig jaar naar 400 miljoen euro. Dat blijkt uit het jaarverslag van het Vlaams Agentschap Ondernemen en Innoveren. Het gaat om zowel subsidies voor innovatie als rechtstreekse subsidies.

14,7 miljard
De totale subsidiestroom in ons land steeg van 13,3 miljard euro in 2012 tot 14,7 miljard in 2017.

Daarbij valt onder meer de stijging voor de kmo-portefeuille op. Via dat instrument kunnen kmo’s subsidies voor opleiding, advies en coaching krijgen. De Vlaamse overheid verstrekt via de kmo-portefeuille 61 miljoen euro steun aan bijna 60.000 ondernemingen. Ook de bedrijfssteun voor onderzoek en ontwikkeling is een belangrijke bron van bedrijfssubsidies. Vorig jaar is 181 miljoen euro directe steun gegeven voor projecten die gericht waren op innovatie.

De stijging van de bedrijfssubsidies was mogelijk door het hogere budget dat de afgelopen regeerperiode naar het beleidsdomein economie ging. Er ging aan het einde van de regeerperiode per jaar 600 miljoen euro meer naar economie en innovatie dan in het begin van de regeerperiode in 2014.

©Mediafin

Tegelijk maakte de overheid het voor bedrijven gemakkelijker subsidies aan te vragen door de ondernemer meer centraal te stellen. Voor 2016 waren de instrumenten verspreid over twee agentschappen: een voor economie en een voor innovatie. De overheid vertrekt sinds vorig jaar niet langer vanuit de verschillende instrumenten of diensten, maar vanuit de vraag van de ondernemer. Zo wou ze de drempel verlagen.

Ook kwam er een vereenvoudiging van het Vlaams subsidie-instrumentarium voor ondernemers. Er is nu meer samenhang tussen de economische en de innovatie-instrumenten. Vanaf 2020 gaat Vlaanderen nog een stap verder door de afdelingen innovatiesteun en economische steun samen te voegen. Daardoor moeten ondernemers die de twee willen aanvragen geen aparte procedures meer volgen.

Op koers blijven

Vlaams minister van Economie en Innovatie Philippe Muyters (N-VA) wil via de verhoging op koers wil blijven om tegen 2020 de Europese doelstelling te halen dat 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp) in onderzoek en ontwikkeling wordt geïnvesteerd. De Vlaamse overheid streeft ernaar uit haar eigen budget 1 procent van het bbp naar investeringen in onderzoek en ontwikkeling te laten vloeien. Van de 400 miljoen euro bedrijfssteun gaat 181 miljoen euro rechtstreeks naar investeringen in onderzoek en ontwikkeling.

Als subsidies verlieslatende bedrijven helpen om langer te overleven leidt dat tot marktverstoring.
Joep Konings
Professor globale economie

De vraag is of de nieuwe Vlaamse regering op dat pad verder moet gaan door de subsidies ook de komende jaren stelselmatig op te trekken. Vlaanderen is niet de enige overheid die subsidies verstrekt. Uit cijfers van de Nationale Bank blijkt dat de totale subsidiestroom in ons land steeg van 13,3 miljard euro in 2012 tot 14,7 miljard in 2017. In dat bedrag zitten wel alle mogelijke subsidies. Naast de lastenverlagingen voor bedrijven is onder meer ook de fiscale aftrek voor de dienstencheques erin opgenomen.

Coalitiepartner Open VLD staat kritisch tegenover de bedrijfssubsidies. De partij waarschuwt dat die vooral naar grote ondernemingen gaan omdat die meer middelen hebben om de weg naar de steunmaatregelen te vinden.

Gulzigheid

Econoom Andreas Tirez waarschuwt dan weer voor gulzigheid bij ondernemers. ‘Bedrijven die goed zijn in het aanvragen van subsidies kunnen marktaandeel winnen ten koste van bedrijven die focussen op het aanbieden van goede producten en diensten.’

Ineos krijgt 1 miljoen Vlaamse ecologiesteun

Vlaams minister van Economie en Innovatie Philippe Muyters (N-VA) heeft 1 miljoen euro strategische ecologiesteun toegekend aan het chemiebedrijf Ineos. Dat investeert meer dan 41 miljoen euro in een nieuwe kraker in de Antwerpse haven, waarmee ethaangas wordt omgezet in ethyleen.

Het dossier stond tijdens de verkiezingscampagne symbool voor de strijd tussen N-VA-burgemeester Bart De Wever en de groenen. De Wever wees erop dat de groenen zo’n investeringen afwijzen, omdat een kraker CO2 uitstoot, ook al is de installatie van Ineos de milieuvriendelijkste ter wereld.

Met het miljoen ecologiesteun voor Ineos lijkt Muyters een middelvinger op te steken naar de groenen, maar Muyters’ woordvoerder wijst erop dat de toekenning van de ecologiesteun geen politiek dossier is. De aanvraag is al lang voor de verkiezingen ingediend en de toekenning ervan is volgens de regels verlopen.

Er is ook 1 miljoen ecologiesteun toegekend aan EuroChem Antwerpen. Het bedrijf investeert 11,3 miljoen euro in het verminderen van de ammoniak- en stofuitstoot bij de productie van meststoffen. WVDV

‘Er zijn sterke aanwijzingen dat we in België overmatig veel subsidies toekennen’, zegt Tirez. ‘We moeten ons afvragen of die altijd nodig zijn. In vergelijking met Duitsland, Nederland en de Scandinavische landen steekt ons subsidieniveau er torenhoog bovenuit.’

Ook Joep Konings, professor globale economie aan de KU Leuven, hamert op het belang van creatieve destructie: bedrijven moeten innoveren of verdwijnen. ‘Als subsidies verlieslatende bedrijven helpen langer te overleven, leidt dat tot marktverstoring.’

In crisisperiodes kunnen overheidssubsidies de bedrijfswereld wel wat ademruimte geven. ‘Zo konden bedrijven tijdens de crisis van 2009 aan de overheid waarborgen vragen om te kunnen lenen bij de bank.’

Innovatie stimuleren

De Europese Commissie kijkt nauwlettend toe of de subsidies niet marktverstorend zijn. Ze worden volgens Konings dus niet in een handomdraai toegekend. ‘Bovendien eist de Commissie dat er een duidelijk aantoonbaar tewerkstellingseffect is en dat de lasten verdeeld worden tussen het bedrijf en de overheid. De subsidies mogen maar een fractie van het totale investeringsbedrag uitmaken.’

De werkgeversorganisatie Voka pleit er toch voor dat Vlaanderen de subsidiekraan verder opendraait. Het argument is dat Vlaanderen innovatie niet kan stimuleren via de vennootschapsbelasting. Voka stuurt aan op een extra injectie van een half miljard bovenop het jaarlijkse budget van 1,9 miljard euro voor economie en innovatie. ‘Zo kan Vlaanderen eindelijk die beloofde Europese norm van 1 procent halen’, zegt Niko Demeester, de secretaris-generaal van Voka.

De N-VA, die de Vlaamse regeringsonderhandelingen leidt, wil ook tijdens de volgende legislatuur de investeringen in onderzoek en ontwikkeling opdrijven. CD&V zit op dezelfde lijn. ‘We zijn er voorstander van het budget verder te verhogen, maar dan moet het vooral naar innovatie gaan, zodat we het geld kunnen investeren in de energie- en klimaatproblematiek’, zegt Vlaams Parlementslid Robrecht Bothuyne (CD&V).

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect