Advertentie
Advertentie

'Vlaamse universiteiten dreigen tweederangs te worden'

De digitalisering moet een ritme hoger. ©Photo News

Het ontbreekt de Vlaamse universiteiten aan een digitale strategie, waardoor ze internationaal achterop dreigen te raken. Dat stelt Pierre Dillenbourg, de Belgische expert in online leren.

De KU Leuven lanceert dit jaar drie Massive Open Online Courses (MOOC’s). 15.000 geïnteresseerden van over de hele wereld verdiepen zich gratis in drie Leuvense vakken op het online leerplatform EdX, eigendom van de Amerikaanse universiteiten MIT en Harvard. Het gaat om vakken over de Eerste Wereldoorlog, het Europese mensenrechtenbeleid en e-psychologie. Leuvense professoren ontwikkelden video’s en multiplechoicevragen.

Maar de Vlaamse universiteiten moeten de digitalisering veel radicaler omarmen, anders missen ze belangrijke kansen, waarschuwt de Belg Pierre Dillenbourg. Hij is aan de Zwitserse universiteit EPFL Lausanne het hoofd van de onderzoeksgroep die de interactie tussen de mens en de computer in het leerproces bestudeert. In die hoedanigheid ontwikkelde hij 37 online vakken, die wereldwijd een miljoen mensen bereiken.

Internationalisering

‘Drie MOOC’s? Dat is peanuts.’ Dillenbourg lichtte vorig jaar op vraag van de Vlaamse universiteiten hun digitale strategie door. Zijn conclusie is vernietigend. ‘De Vlaamse universiteiten hebben de expertise en technologie in huis om hun onderwijsaanbod snel te digitaliseren en te internationaliseren. Maar een strategie ontbreekt, waardoor ze internationaal achterop raken. Een MOOC is cruciaal als marketing voor internationale studenten. Wie zich beperkt tot foldertjes, verliest de strijd om toptalent.’

Drie MOOC’s? Dat is peanuts.
Pierre Dillenbourg
Expert digitaal leren

Ook in eigen land laten de universiteiten door hun aarzelende digitale houding kansen liggen. ‘Door de digitalisering kunnen meer mensen zich op latere leeftijd bijscholen.’ In 2014 schoolde amper 7,5 procent van de Vlaamse 25- tot 64-jarigen zich bij, tegenover het Europese gemiddelde van 10,7 procent. ‘Zes miljoen Vlamingen betalen voor het hoger onderwijs, maar slechts een fractie haalt er voordeel uit. Gebruik online vakken om de bevolking continu bij te scholen.’

'Flipped classroom'

Het argument dat een MOOC te duur is, veegt Dillenbourg van tafel. ‘De prijs van een online vak varieert van 60.000 tot 90.000 euro. Maar je kan het materiaal hergebruiken en de kosten spreiden over studenten op afstand en studenten die wel op de campus zijn.’ Voor die laatste groep kan een online vak ook een enorme meerwaarde zijn. Het maakt een ‘flipped classroom’ mogelijk, waarbij studenten vóór de les de theorie digitaal instuderen via filmpjes. Tijdens de les is er dan ruimte voor interactie.

60.000
De prijs van een online vak varieert van 60.000 tot 90.000 euro.

Jolien Coenraets van de UGent gebruikte al een MOOC in een vak over ondernemerschap. ‘Het zijn reeksen filmpjes van vijf minuten, beperkt tot de essentie en gegeven door personen met de meeste expertise. Dat is ideaal om de theorie vooraf in te studeren. In de les focussen we dan op de praktijk.’ Die aanpak lijkt haar cruciaal voor de nieuwe generaties studenten. ‘Je moet studenten blijven boeien. Dat kan met een mix van een MOOC en contactmomenten, waar je de info hoort en ziet. Studenten die gewend zijn aan hun smartphone heb je zo beet.’

Taalbeleid

Maar de radicale digitale klik lijkt aan de Vlaamse universiteiten nog niet voor meteen. Op de rectoraten is te horen dat de digitalisering interessant kan zijn om internationale studenten of werkstudenten te rekruteren. Maar ze moet eerst en vooral ‘ten dienste staan van het reguliere onderwijs’.

Wat is een MOOC precies?
MOOC is de afkorting van Massive Open Online Course. Het is een online vak dat iedereen gratis kan volgen. De lesinhoud bestaat vaak uit een combinatie van filmpjes en meerkeuzevragen. MOOC’s komen overwaaien vanuit de Verenigde Staten, waar topuniversiteiten zoals MIT en Harvard al langer digitaal experimenteren op platformen zoals EdX. Het is op dat laatste platform dat de KU Leuven nu ook haar vakken plaatst.

Krijg je een diploma als je een MOOC afrondt?
Veel universiteiten geven een certificaat als je een online vak afrondt op de leerplatformen. Toch slagen veel deelnemers daar niet in. Uit cijfers blijkt dat maar een heel klein deel van de deelnemers, zo’n 10 procent, de cursus afrondt. Critici zeggen dat een MOOC as such niet volstaat en altijd gecombineerd moet worden met contactmomenten. Die mix van online en fysiek onderwijs heet ‘blended learning’.

Welke impact hebben MOOC’s op het hoger onderwijs?
Vroeger was het absoluut ondenkbaar dat iedere Vlaming een les kon volgen aan het prestigieuze MIT of Harvard. Met de digitalisering en de komst van de MOOC’s is dat helemaal veranderd. Iedereen kan een vak van Harvard online volgen en dus les krijgen van topprofessoren. Dat maakt ook dat de concurrentie tussen de universiteiten internationaal veel feller is geworden. Voor veel universiteiten is een MOOC een visitekaartje in de strijd om het internationale toptalent.

Professor Luc Soete - de Vlaamse rector van de Universiteit van Maastricht - schuift het strikte taalbeleid aan onze universiteiten naar voor als de oorzaak voor de Vlaamse aarzeling. De universiteiten moeten een belangrijk deel van hun opleidingen in het Nederlands aanbieden. ‘André Oosterlinck, de oud-rector van de KU Leuven, zei me ooit dat de universiteiten om die reden niet gedwongen zijn om mee te gaan in de MOOC-beweging. Ze leven op het eiland van het Nederlandstalige taalgebied en zijn zeker van hun afzetmarkt.’ Een digitale strategie blijft dus door het taalregime achterwege.

Werklast

Ook de organisatie van de universiteiten speelt. ‘Onze rector ging naar Stanford, zag de digitalisering en gooide het roer om’, aldus Dillenbourg. Het contrast met de KU Leuven kan niet groter zijn. ‘De Leuvense structuur is decentraal, het onderwijs krijgt vorm aan de faculteiten. Het centrale bestuur inspireert, maar kan niets opleggen’, klinkt het in onderwijskringen.

Het hangt dus van de professoren af of de digitalisering van de grond komt. Daarbij bots je al snel op de werklast. ‘Je les digitaal ontsluiten, vergt veel inspanningen’, aldus de Antwerpse prof Charlotte De Backer, die haar studenten digitaal laat samenwerken met collega’s uit New York. ‘Boven op het lesgeven en het publiceren nog eens digitaal experimenteren, is voor veel proffen niet evident.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud