Vlaanderen voert quota in voor specialisaties artsen

De Vlaamse regering wil vraag en aanbod in de geneeskunde beter op elkaar afstemmen. ©ANP XTRA

De Vlaamse regering legt vanaf 2021 vast hoeveel studenten geneeskunde minimaal en maximaal aan een specialisatie mogen beginnen. De universiteiten moeten nog bepalen hoe ze die studenten zullen selecteren.

Wie een afspraak wil bij een dermatoloog of een orthodontist moet daar soms maanden op wachten. De vraag naar die specialisten is groter dan het aanbod. Over enkele jaren moet dat verleden tijd zijn. De Vlaamse overheid wil meer artsen naar knelpuntspecialisaties leiden. Tegelijk wil ze de toegang tot specialisaties waarvan een overaanbod is beperken.

Op federaal niveau bestaan quota die vastleggen hoeveel studenten elk jaar aan de opleiding geneeskunde mogen beginnen. Daar komen voor de specialisaties Vlaamse subquota bij. Die gelden voor artsen en tandartsen. Dierenartsen vallen er niet onder. De Vlaamse regering heeft daarvoor het licht op groen gezet.

De subquota, of contingenten, worden vanaf 2021 ingevoerd. Een Vlaamse planningscommissie, met een tiental experten, bepaalt dan hoeveel kandidaten minimaal of maximaal kunnen beginnen aan een opleiding die leidt tot een bijzondere beroepstitel.

De planningscommissie kan het medisch aanbod beter afstemmen op wat Vlaanderen nodig heeft.
Jo Vandeurzen
Vlaams minister van Volksgezondheid

‘De commissie kan het medisch aanbod beter afstemmen op wat Vlaanderen nodig heeft’, zegt Vlaams minister van Volksgezondheid Jo Vandeurzen (CD&V). Door een beter evenwicht tussen vraag en aanbod wil Vandeurzen ‘frustraties’ tegengaan. Bij afgestudeerde specialisten die geen werk vinden, en bij patiënten die niet snel genoeg bij een specialist terechtkunnen.

Meer geriaters nodig

Een van de knelpuntspecialisaties is geriatrie. ‘Door de vergrijzing zijn in de nabije toekomst meer geriaters meer dan nodig. Dit jaar studeren er twaalf af, terwijl we er wel twintig nodig hebben. Hetzelfde geldt voor neuropsychiaters. In 2050 zijn er dubbel zo veel patiënten met dementie als nu. Tegen dan hebben we dus dubbel zoveel neuropsychiaters nodig’, zegt Vlaams Parlementslid en arts Peter Persyn (N-VA), die mee aan de basis van de quota ligt. ‘Er zijn te weinig geriaters en kinder- en jeugdpsychiaters, terwijl er te veel radiologen en anesthesisten zijn’, zegt hij.

Over die mismatchen kunnen twee (toekomstige) specialisten getuigen. Mieke, een fictieve naam voor een geneeskundestudente die liever anoniem blijft, studeert pas over twee jaar af als geriater, maar is al zeker van een job. Omdat er een tekort is, stromen de aanbiedingen binnen. Dat plaatst haar in een comfortabele positie. ‘Radiologen verdienen wel drie keer meer dan een geriater’. Daarom laten veel studenten die laatste richting links liggen.

Na 14 jaar studeren zou ik heel graag aan de slag gaan, maar er zijn geen vacatures. In België is een overaanbod aan anesthesisten.
Katelijne Buyck
Geriater

Katelijne Buyck heeft zeven jaar voor arts gestudeerd en dan nog eens vijf jaar voor anesthesist. Een job vond ze niet. En dus is ze voor twee jaar naar Canada getrokken, waar ze een extra specialisatie volgt op intensieve zorg. Ze hoopt zo het verschil te maken met andere afgestudeerde anesthesisten en toch nog een werkplek te vinden.

Haar tijd in Canada is bijna voorbij. ‘Na 14 jaar zou ik heel graag aan de slag gaan, maar er zijn geen vacatures. In België is een overaanbod aan anesthesisten. Ik leef in onzekerheid’, zegt ze aan de telefoon. Heeft ze tijdens haar studies aan de KU Leuven ooit de tip gekregen niet aan anesthesie te beginnen? ‘Integendeel. Er was een gigantisch aanbod aan opleidingsplaatsen. Ik kon kiezen in welk ziekenhuis ik stage wou lopen. Maar die opleidingscapaciteit stemt blijkbaar niet overeen met de plaatsen op de arbeidsmarkt.’

Studenten warm maken voor knelpuntspecialisaties zal meer vragen dan quota, maar de hoop is dat die een sneeuwbaleffect hebben en dat de randvoorwaarden evolueren. Het gaat dan om de verloning, de aantrekkelijkheid van de opleiding en het beeld van het beroep bij de buitenwereld. 

Universiteiten aan zet

De bedoeling is studenten van bij het begin van hun opleiding inzicht te geven in de quota. Het is aan de universiteiten om te beslissen hoe ze de contingenten invullen. Dat kan door een beoordeling van de resultaten van de studenten, door selectietests of door interviews. Elke universiteit is daar vrij in.

De vraag is dus hoe universiteiten die quota zullen toepassen. ‘We kunnen natuurlijk niemand verplichten kinderpsychiater in de plaats van radioloog te worden. We kunnen alleen een wortel aan een stok voorhouden’, zegt Paul Herijgers, decaan van de faculteit Geneeskunde van de  KU Leuven.

Piet Hoebeke, decaan van de faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen van de UGent, bevestigt dat. ‘Voor sommige specialisaties zitten we met veel te veel opleidingsplaatsen vergeleken met de werkelijke behoefte. Het aanbod is groter dan de vraag. Dat is een groot probleem en leidt tot veel frustraties als de artsen afstuderen.’

Ik heb acht kandidaten die neurochirurg willen worden, terwijl ik maar twee plaatsen heb.
Paul Herijgers
Decaan faculteit Geneeskunde KU Leuven


Het invoeren van subquota, zoals de Vlaamse overheid vanaf 2021 plant, zal het probleem niet oplossen, zegt hij. De sleutel ligt volgens de decaan bij de financiering van de opleidingen.

In specialisaties met een hoge verloning, zoals anesthesie, radio logie en nefrologie, hebben de ziekenhuizen die stageplaatsen aanbieden middelen genoeg om jonge artsen in de arm te nemen. En net in die specialisaties ontstaat het overaanbod. Schrap die hoge verloningen en het aantal opleidingsplaatsen zal dalen, zegt Hoebeke.

Minder subsidies

Ook zijn collega Herijgers vindt dat de financiering van de opleiding herzien moet worden. Hij heeft het over de ‘rugzakjes’ met subsidies die de studenten meekrijgen wanneer ze aankloppen voor een stageplaats. ‘Maak die groter voor de specialisaties waar een tekort is en kleiner voor waar al een overaanbod is.’

De universiteiten maken zich sterk dat ze hun studenten geneeskunde een zo realistisch mogelijk beeld meegeven en ze proberen te hoeden voor desillusies. ‘Maar je kan er niet omheen dat de aura en de aantrekkelijkheid van sommige beroepen groot zijn. Die zullen populair blijven. Zo heb ik acht kandidaten die neurochirurg willen worden, terwijl ik maar twee plaatsen heb’, zegt Herijgers.

De veranderingen vragen bovendien tijd. Na 2021, wanneer de quota in voege treden, zijn jaren - zes voor de master en nog eens minstens drie voor de specialisatie - nodig voor we de eerste verschuivingen zien.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect