Vraagtekens bij plannen voor Vlaamse justitie

‘Mijn taak is een fundament te leggen met dat justitiepakket, zodat daar later een stevig huis op kan worden gebouwd’, zei Zuhal Demir (N-VA) eerder deze week. ©BELGA

Zuhal Demir (N-VA) wordt de eerste Vlaamse minister van Justitie. De plannen van de nieuwe regering voor een nieuw justitiebeleid tasten de grenzen van haar bevoegdheden af. Maar dat is ook de bedoeling, luidt het.

Vlaanderen is dankzij de zesde staatshervorming sinds 2014 bevoegd voor bepaalde delen van justitie, zoals het jeugddelinquentierecht. Maar met Demir krijgt Vlaanderen nu voor het eerst een aparte minister van Justitie. Zij zal toezien op bevoegdheden die daarvoor onder Welzijn vielen, zoals het jeugddelinquentierecht en de handhaving van de ruimtelijke ordening, wat vroeger onder Omgeving viel.

Tegelijk wil de nieuwe Vlaamse regering extra bevoegdheden naar zich toetrekken, blijkt uit het regeerakkoord. Wie nu een beroep tegen een omgevingsvergunning indient, kan terecht bij de (Vlaamse) Raad voor Vergunningsbetwistingen. Als het van de Vlaamse regering afhangt, wordt die ook bevoegd voor beroepen tegen ruimtelijke uitvoeringsplannen en complexe projecten. Die beroepen worden nu door de (federale) Raad van State behandeld. In afwachting daarvan moet de Raad van State volgens de Vlaamse regering binnen het jaar een uitspraak doen over die complexe projecten.

Vraagtekens bij Raad van State

Bij de Raad van State worden daar vraagtekens bij geplaatst. ‘Mits een beperkte kaderuitbreiding en de hervorming van enkele procedures kan de behandelingstermijn voor een gemiddelde zaak naar 15 maanden’, zegt eerste voorzitter Roger Stevens. ‘Maar tenzij men een fundamenteel nieuwe aanpak invoert, is dat het minimum.’

Kan Vlaanderen daar zomaar over beslissen? Volgens Vlaams Parlementslid Lorin Parys (N-VA), die mee over het justitieluik onderhandelde, zijn de maatregelen juridisch onderzocht en onderbouwd.

Volgens de grondwetspecialist Stefan Sottiaux (KU Leuven) zijn de extra beroepsprocedures wellicht mogelijk. Vlaanderen heeft op basis van zijn bevoegdheden al administratieve rechtscolleges opgericht, zoals voor onderwijs en ruimtelijke ordening. Dat is steeds aanvaard want die specifieke bevoegdheden vereisen een specifieke expertise.

Een mogelijk probleem is volgens Sottiaux wel dat de regering al die rechtscolleges wil bundelen in één Vlaamse Bestuursraad. ‘Het argument van de specifieke expertise vervalt dan, want het is meer een kopie van de Raad van State’, zegt Sottiaux. ‘Veel zal afhangen van de argumentatie in het decreet. Vlaanderen zal duidelijk moeten maken dat de specifieke expertise niet verloren gaat in zo’n Vlaamse Bestuursraad.’

Discussie in rechtsleer

Ook ingrijpen op de termijn van de Raad van State ligt volgens Sottiaux gevoelig. ‘Daarover is discussie in de rechtsleer. Sommige juristen vinden dat het aan de federale overheid is om die procedures te bepalen. Anderen vinden het logisch dat Vlaanderen daar voor de eigen bevoegdheden iets over te zeggen heeft. Het hangt samen met de bredere discussie. Als je bepaalde bevoegdheden hebt, is het logisch dat je ook de regels daarover handhaaft. Dat is het sluitstuk van die bevoegdheid. Dat is ook zo in andere federale staten. Maar er is onder experts nog veel discussie. Het uiteindelijke oordeel van het Grondwettelijk Hof kan dus nog alle kanten opgaan.’

Dat beseft de N-VA ook. Maar hoe dan ook wil ze de nieuwe Vlaamse bevoegdheid zo ruim mogelijk invullen. ‘Mijn taak is een fundament te leggen met dat justitiepakket, zodat daar later een stevig huis op kan worden gebouwd’, zei Demir eerder in ‘De ochtend’. De N-VA hoopt op termijn het hele justitiebeleid naar Vlaanderen over te hevelen. ‘Het partijstandpunt is bekend’, zegt Parys. ‘We zouden graag in het geheel bevoegd worden om bijvoorbeeld de straffeloosheid aan te pakken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect